DIŞ HABERLER SERVİSİ
Türkiye'deki depremlerde gizli tehlike! MIT uyardı
MIT Üniversitesi Türkiyeyi inceledi! Depremde yeni tehlike
MIT Üniversitesi, Türkiye-Suriye hattında büyük yıkıma yol açan depremi detaylı simülasyonlarla mercek altına aldı. Araştırmaya göre fay hattı boyunca ilerleyen kırılma, belirli koşullarda yön değiştirerek aynı noktayı ikinci kez vurabiliyor.
"Asrın felaketi" olarak hafızalara kazınan 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından kırılma dinamiklerine ilişkin kapsamlı bir araştırma başlatıldı.
Massachusetts Institute of Technology'nin (MIT) öncülüğündeki ekip, depremlerin fay hattı boyunca nasıl ilerlediğini ve bazı durumlarda yön değiştirerek aynı bölgeyi ikinci kez vurup vurmadığını mercek altına aldı.
Depremlerle ilgili ezber bozan bir gerçek ortaya çıktı.
Türkiye'deki depremlerde gizli tehlike! MIT uyardı
BUMERANG ETKİSİ
Fay hattı boyunca ilerleyen sarsıntının saniyeler içinde yön değiştirerek aynı noktayı ikinci kez vurabiliyor.
MIT araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir çalışmaya göre, "bumerang" etkisi sanılandan daha yaygın.
Çalışmada düz ve tek bir fay hattı üzerinde bilgisayar simülasyonları gerçekleştirildi.
Uygun koşullar oluştuğunda, basit bir fayın bile kırılma yönünü değiştirerek ikinci bir sarsıntı dalgası üretebiliyor.
Bilim insanlarına göre karmaşık fay hatları şart değil. Basit faylarda bile ikinci kırılma mümkün.
Fiziksel koşullar oluştuğunda basit bir fay bile geriye doğru ikinci bir kırılma dalgası üretebiliyor.
Çalışmanın yazarı, MIT Yer, Atmosfer ve Gezegen Bilimleri Bölümü yüksek lisans öğrencisi Yudong Sun, şu ifadeleri kullandı:
"Çalışmamız, bu boomerang depremlerinin birçok durumda tespit edilememiş olabileceğini gösteriyor. Bu davranışın, sismik verilerde şimdiye kadar gördüğümüzden daha yaygın olabileceğini düşünüyoruz."
TÜRKİYE-SURİYE DEPREMİ VE TOHOKU İNCELENDİ
Sismologlar daha önce yön değiştiren az sayıda deprem kaydetti. 2016 yılında Atlantik’te doğuya ilerleyen ve ardından batıya geri dönen bir kırılma bunlardan biri oldu.
Benzer davranışların 2011’deki 9 büyüklüğündeki Japonya Tohoku depreminde ve 2023’te Türkiye-Suriye hattında meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki depremde de yaşanmış olabileceğine değinildi. Özellikle Türkiye’de büyük yıkıma yol açan deprem sonrası kırılma davranışları yeniden mercek altına alındı.
HASAR NEDEN ARTIYOR? KIRILMA YÖNÜ BELİRLEYİCİ
Deprem sırasında yer hareketi birçok faktöre bağlı olarak karmaşık biçimde gelişiyor. Ancak kırılmanın ilerlediği yön, hasarın şiddeti üzerinde doğrudan etkili olabiliyor.
Çalışmanın ortak yazarı, MIT’de jeofizik profesörü Camilla Cattania, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Çoğu durumda, bir kişinin sadece yer sarsıntısından depremin geri yayıldığını anlaması imkansızdır, çünkü yer hareketi karmaşıktır ve birçok faktörden etkilenir. Ancak, sarsıntının kırılma yönünde daha şiddetli olduğunu ve binaların buna tepki olarak daha fazla sallanacağını biliyoruz. Dolayısıyla, ortaya çıkan hasar açısından gerçek bir etki söz konusudur. Bu nedenle, bu boomerang olaylarının nerede meydana gelebileceğini anlamak önemlidir."
SÜRTÜNME KİLİDİ KIRILMAYI TERSİNE ÇEVİRİYOR
Simülasyonlarda “bumerang” etkisinin özellikle tek yönlü ilerleyen depremlerde belirdiği görüldü.
Standart modele göre gerilim artıyor, fay kayıyor ve sürtünme azalıyor. Ancak belirli senaryolarda sürtünme önce azalıyor, ardından artıyor ve tekrar düşüyor. Bu geçici artış, ana kırılma cephesinin arkasındaki kaymayı durduruyor ve tersine dönüş için zemin hazırlıyor.
Cattania süreci şöyle anlattı:
"Deprem tek yönde yayıldığında, kayma hızını azaltan, sürtünmeyi artıran ve fayın sadece dar bir bölümünün bir seferde kaymasına izin veren bir 'kırılma' etkisi oluşturur."
Ardından şu ifadeyi kullandı:
"Kaymayı durduran depremin arkasındaki bölge, tekrar kaymak için daha fazla gerilim biriktirdiği için tekrar kırılabilir."
"DÜZ FAY HATLARI TEHLİKELİ"
Düz ve olgun fayların bile bu tür karmaşık davranışlar sergileyebileceğine belirten Cattania şu ifadeyi kullandı:
"Bu karmaşık davranışı sadece genç, karmaşık fay sistemlerinde beklememelisiniz. Olgun, basit faylarda da görebilirsiniz. Şu anda cevaplanmamış en önemli soru, kırılma tersine dönüşlerinin veya 'bumerang' depremlerinin doğada ne sıklıkla meydana geldiğidir."
Yayın Tarihi
|
Bizi Takip Edin
YORUMLAR
