Salgının 'sıfır noktası' belirlendi! Dünyanın %9,3'ü büyük risk altında: Türkiye listede mi?
Uydular ve makine öğrenimiyle hazırlanan yeni dünya haritası, salgın riskinin en yüksek olduğu "savunmasız" bölgeleri deşifre etti.
- Dünya kara alanının yaklaşık %9,3'ü tehlikeli salgınlara karşı 'son derece savunmasız' durumda.
- Latin Amerika ve Okyanusya gibi bölgeler, iklim değişikliği ve nüfus yoğunluğu nedeniyle büyük tehdit altında.
- Salgın riskini artıran en güçlü faktörün nüfus yoğunluğu olduğu, insanların yerleşim alanlarını yaban hayatı bölgelerine genişletmesinin virüslerin hayvanlardan insanlara bulaşmasını tetiklediği belirtiliyor.
- Isınan hava ve su, hastalık taşıyan canlıların hayat alanlarını değiştirerek, daha önce tropikal bölgelerde görülen hastalıkların Kuzey Yarımküre'ye taşınmasına neden oluyor.
- Papua Yeni Gine ve Kongo Cumhuriyeti gibi ülkeler, yüksek hastalık riski ve yetersiz sağlık altyapısı nedeniyle listenin üst sıralarında yer alıyor.
- Türkiye, küresel ölçekte en riskli ülkeler arasında olmasa da, özellikle Güneydoğu ve Akdeniz hattında riskin yer yer yüksek seviyelere çıktığı belirtiliyor.
Bilim insanları, makine öğrenimi ve uydu verilerini kullanarak hazırladıkları yeni bir küresel modelleme ile dünyanın en riskli hastalık merkezlerini haritalandırdı.
Science Advances dergisinde yayınlanan araştırmaya göre, dünya kara alanının yaklaşık %9,3'ü tehlikeli salgınlara karşı "son derece savunmasız" durumda.
NÜFUS YOĞUNLUĞU EN BÜYÜK TETİKLEYİCİ
Harita, özellikle Latin Amerika ve Okyanusya gibi bölgelerin iklim değişikliği ve nüfus yoğunluğu nedeniyle büyük tehdit altında olduğunu gösteriyor.
Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi'nden (JRC) epidemiyolog Angela Fanelli liderliğindeki çalışmada, salgın riskini artıran en güçlü faktörün nüfus yoğunluğu olduğu ileri sürüldü.
İnsanların yerleşim alanlarını yaban hayatı bölgelerine doğru genişletmesi, virüslerin hayvanlardan insanlara bulaştığı "yayılma" anlarını tetikliyor.
Dünyadaki enfeksiyonların yaklaşık dörtte üçünün hayvan kaynaklı olduğunu hatırlatan uzmanlar, şehirlerdeki yüksek nüfus yoğunluğunun "virüs sıçraması" için ideal bir ortam oluşturduğunu söyledi.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ HASTALIK HARİTASINI YENİDEN ÇİZİYOR
Isınan hava ve su, hastalık taşıyan canlıların hayat alanlarını kökten değiştiriyor.
Özellikle daha önce sadece tropikal bölgelerde görülen sivrisinek ve kene kaynaklı hastalıklar, sıcak mevsimlerin uzamasıyla birlikte artık daha yüksek enlemlere, yani Kuzey Yarımküre'ye doğru taşınıyor.
HANGİ ÜLKELER RİSK ALTINDA?
Araştırmacılar, salgın ihtimali ile ülkelerin müdahale kapasitesini birleştirerek bir "Salgın Riski Endeksi" oluşturdu. Listede en üst sıralarda yer alan Papua Yeni Gine ve Kongo Cumhuriyeti gibi ülkeler, hem yüksek hastalık riskiyle karşı karşıya hem de bu krizleri yönetecek sağlık altyapısından yoksun.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ise listede yer alan Ebola, Zika ve Kırım-Kongo kanamalı ateşi gibi tehditlerin yanı sıra, henüz bilinmeyen ancak pandemi potansiyeli taşıyan tehditleri "Hastalık X" adı altında sürekli izliyor.
TÜRKİYE LİSTEDE Mİ?
Türkiye, küresel ölçekte “en riskli” ülkeler arasında değil ama dikkat edilmesi gereken bölgeler içinde yer alıyor.
Haritadaki verilere göre; Batı ve İç Anadolu bölgeleri daha çok orta riskli grupta kalırken, Güneydoğu ve Akdeniz hattında risk yer yer yüksek seviyelere çıkıyor. Karadeniz kıyıları ise görece daha düşük-orta riskli alanlar olarak işaretlenmiş durumda.
