Schengen söylentileri kafaları karıştırdı: AB'den yeşil pasaporta vize mi geliyor?

Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) arasında, ikili ilişkilerin en kronik başlıklarından biri haline gelen Schengen vizesi konusunda görüşmeler sürüyor.

Avrupa Komisyonu’nun Komşuluk ve Genişlemeden Sorumlu üyeleri, Ankara ile yürütülen müzakere süreçlerine dair olumlu bir tablo çizerken, yerel basında zaman zaman farklı iddialar da gündeme geliyor.

Son olarak, “Avrupa Birliği’nin verdiği kotanın aşıldığı ve yeşil pasaporta Schengen vizesi getirileceği” yönünde iddialar ortaya atıldı. Peki bu mümkün mü?

AB, YEŞİL PASAPORTA TEK TARAFLI VİZE GETİREBİLİR Mİ?

Mevcut hukuki çerçeveye göre AB’nin, Türkiye’ye ait hususi (yeşil) ve hizmet (gri) pasaportlara tek taraflı ve ani bir şekilde vize zorunluluğu getirmesi mümkün değil. 

Yeşil pasaport sahiplerine tanınan vizesiz seyahat hakkı, Türkiye ile AB arasında uzun yıllardır yürürlükte olan karşılıklı anlaşmalara dayanıyor. Bu statünün değiştirilmesi için yalnızca siyasi bir karar değil, tüm Schengen ülkelerini kapsayan ortak ve uzun bir hukuki süreç gerekiyor.

"VİZE SERBESTİSİ DOSYASI BİLİNÇLİ ŞEKİLDE BEKLEMEDE"

Kamuoyunda dile getirilen “yeşil pasaportun engelleneceği” iddiaları, mevcut uygulamalar ve AB mevzuatıyla örtüşmüyor. Aksine, Ankara ile Brüksel arasında yürütülen temaslarda, vizesiz rejimin korunması ve genel vize süreçlerinin kolaylaştırılması yönünde teknik görüşmeler devam ediyor.

Almanya’nın önde gelen gazetelerinden Frankfurter Allgemeine Zeitung'a göre Avrupa Birliği, yeşil pasaport sayısı ve kapsamı konusunda Türkiye’den daha fazla şeffaflık talep etse de bu konuyu sert bir krize dönüştürmekten özellikle kaçınıyor.

Söz konusu iddialardan ayrı olarak Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, bazı basın yayın organlarında yer alan “Yeşil ve gri pasaport sahipleri Avrupa seyahatlerinde 7 Euro ödeme yapacak, ret alanlar AB’ye giremeyecek” şeklindeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını duyurmuştu.

RET ORANLARI ENDİŞEYİ DOĞRULAMIYOR

Kamuoyunda oluşan endişelerin aksine, resmi veriler ret oranlarında olağan dışı bir tabloya işaret etmiyor.

AB Göç ve İçişleri Komiserliği verilerine göre, Türkiye’den yapılan Schengen başvurularının 993 bin 875’i olumlu sonuçlandı. Bu vizelerin 645 bin 583’ü çok girişli olarak verildi. Ret oranı ise yaklaşık yüzde 14,5 seviyesinde kaldı. 

Açıklanan oran, AB’ye başvuru yapan üçüncü ülke vatandaşlarının genel ortalamasıyla benzer düzeyde seyrediyor. Sorunun temelini ise retler değil, uzun randevu süreleri ve kısa süreli, tek girişli vizeler oluşturuyor.

ASIL SORUN NEREDE?

Diplomatik kaynaklara göre krizin ana nedeni, pandemi sonrası Türkiye’den yapılan başvurularda yaşanan ciddi artış. Yılda 1 milyonun üzerindeki başvurunun mevcut konsolosluk kapasitesiyle karşılanamadığı ifade ediliyor. Dosyalarda yer alan eksik ve hatalı belgeler de inceleme süresini uzatan bir diğer faktör olarak öne çıkmakta.

Buna ek olarak, 2023’te AB ülkelerine yapılan sığınma başvurularında Türk vatandaşlarının sayısının 100 bini aşması, başvuruların daha sıkı denetlenmesine yol açtı.

TÜRKİYE VE AB, VİZE SORUNU İÇİN HANGİ ÇÖZÜM YOLLARINI ELE ALIYOR?

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin hedefinin vize serbestisi için kalan kriterleri tamamlamak ve AB ile bu başlıkta tam kapsamlı müzakere sürecini başlatmak olduğunu açıkladı. Ankara’nın önceliği, sürecin siyasi iradeyle hızlandırılması.

Bu kapsamda Terörle Mücadele Mevzuatı, Kişisel Verilerin Korunması düzenlemeleri, EUROPOL ile operasyonel iş birliği, GRECO tavsiyeleri ve adli iş birliği başlıkları öne çıkıyor. Diplomatik kaynaklar, siyasi karar alındığı takdirde bu adımların kısa sürede tamamlanabileceği görüşünde.
 

AB İÇİNDE TOP ÜYE ÜLKELERDE

Vize kolaylığı başlığı 2023’te gündeme gelse de sahada beklenen adımlar atılmadı. Bunun temel nedeni, uygulamanın AB Komisyonu’ndan çok üye ülkelerin inisiyatifinde olması. Komisyonun tavsiye dışında bağlayıcı bir yetkisi bulunmuyor.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, AB Komisyonu’nun üye ülkelere Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına uzun süreli ve çok girişli vize verilmesi yönünde olumlu tavsiyelerde bulunduğunu aktarmıştı Konsolosluk kapasitesinin artırılması da masadaki başlıklardan biri.