Pizza, salam, sosis ve kola! Hangi madde hangi kanser riskini artırıyor?

Pizza, kola, hamburger, pide, sosis veya çikolata... Neredeyse herkesin bayılarak tükettiği bu gıdalarda kullanılan koruyuculara ilişkin şok edici bir çalışma yayınlandı. Fransız araştırmacılar, bazı koruyucuların çeşitli kanser türlerine yakalanma olasılığı yüzde 32'ye kadar artırabileceğini ortaya koydu. Peki hangi gıdalar, hangi kanser türünde ne kadar artışa neden oluyor?

Gazlı içeceklerden, paketlenmiş atıştırmalıklara ve işlenmiş etlere kadar sayısız gıdada bulunan gıda koruyucuları, uzun yıllardır bilim dünyasının tartışma konusu. Bu katkı maddelerinin kanser riski Fransa’da yer alan Sorbonne Üniversitesi’nden gelen yeni bir çalışmayla yeniden gündeme geldi.

Uzun soluklu ve detaylı bir takip çalışması, meselenin basit bir evet-hayır cevabından daha karmaşık olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, koruyucuların genel tüketiminin kanser riskiyle bir ilişkisi olmadığını, ancak belirli ve küçük bir grubun yüksek alımının kanser riskinde ciddi bir artışla bağlantılı olduğunu ortaya koydu.

HANGİ KORUYUCULAR KANSER RİSKİNİ ARTIRDI?

Çalışma, 17 farklı koruyucuyu inceledi ve bunların 11'inde kanser riskinde artışla herhangi bir ilişki bulamadı. Ancak "antioksidan olmayan" koruyucu kategorisindeki bazı bileşikler, özellikle daha yüksek oranda tüketildiğinde dikkat çekti.

Kanser riskiyle bağlantılı olan koruyucular ve risk oranları...

Sülfitler: Genel kanser riskinde yüzde 12 artışla ilişkilendirildi. Çeşitli hazır paketli pişmiş, işlenmiş ve fırınlanmış yiyecekler, kurutulmuş meyveler veya konserve gıdalarda bulunuyor.

Sorbitler (Özellikle potasyum sorbat): Genel kanser riskinde yüzde 14, meme kanseri riskinde ise yüzde 26 artışla bağlantılı bulundu. Sorbik asit (E200), gıdaları mantar, bakteri ve küflere karşı koruyan bir katkı maddesi. Özellikle reçel, marmelat, meyve suyu, ketçap, gazlı içecekler ve turşularda kullanılıyor.

Potasyum Nitrat: Genel kanser riskinde yüzde 13, meme kanseri riskinde yüzde 22 artış ile bağlantılı bulundu. Bazı ülkelerde kullanımı yasaklanan bu madde hayvan artıklarından veya bitkilerden elde ediliyor.Gübre üretiminde ve salam, sosis ve sucuk gibi et ürünlerinin korunmasında kullanılıyor. 

Sodyum Nitrit: Özellikle prostat kanseri riskinde yüzde 32 gibi kayda değer bir artışla ilişkilendirildi. Bu madde hazır et ve balık ürünlerinde renk sabitleyici ve koruyucu olarak kullanılıyor.

Asetatlar: Genel kanser riskinde yüzde 15, meme kanseri riskinde yüzde 25 artışa neden olabileceği görüldü. Asetatlar, gıdalarda mikroorganizmaların büyümesini önlemek amacıyla kullanılıyor. Özellikle turşu, peynir, konserve ve fermente gıdaların muhafazası için tercih ediliyor.

Asetik Asit: Tek başına genel kanser riskinde yüzde 12 daha yüksek risk ile ilişkilendirildi. Bu madde en çok etin olgunlaştırılmasında, sebze konserveleri, sos, mayonez, turşu ve ketçaplarda kullanılıyor.

Antioksidan koruyucular arasında ise yalnızca eritrobatlar (toplam ve sodyum eritrobat) kanser riskinde artışla ilişkilendirildi. Araştırmacılar, bu artışların göreceli olduğunu, ancak yaygın maruziyet göz önüne alındığında dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.

Uzmanlar, gıda üreticilerini gereksiz koruyucu kullanımını sınırlamaya, tüketicileri ise mümkün olduğunca taze ve minimum düzeyde işlenmiş gıdaları tercih etmeye çalışmadı. Çalışma, prestijli tıp dergisi The BMJ'de yayımlandı.