EYT için yeni formül masada

Milyonlarca kişinin beklediği Emeklilikte yaşa takılanlar için yeni formül masada. AK Parti grubu emeklilikte yaşa takılanlar için mutfak çalışması yaparken, 8 Eylül 1999 öncesi çalışması olup emekli olmayan herkesin dâhil olduğu EYT'lilere ilişkin çözüm, model önerileri üzerinde çalışıyor.

Emeklilikte yaşa takılanlara "yıpranma, prim, yıla" dayalı formüller, "halk (primi yetmeyenler için), iş emekliliği (vakıf, sandık aracılığıyla)" gibi modeller tartışılıyor. Süre tamamlanması, kısmi emekliliğin yanı sıra bazı ağır meslekler için yıpranma seçeneği de masada bulunuyor. Kısmi emeklilikte, 3600 gününü dolduran kadınların 50, erkeklerin de 55 yaşında emekliye ayrılması öngörülüyor.

Kadınların 7200, erkeklerin 9 bin günü tamamlaması halinde yaşa bakılmadan emekli olması da talepler arasında bulunuyor. Emekli aylığı hesaplanırken tüm çalışma dönemindeki prime esas kazançlar hesaplanıyor. Aylığı yükseltecek en kolay çözüm ise prime esas kazanç tutarının yükseltilmesidir. Uzun yıllar çalışmak, prim gününün çok olması değil prime esas kazancın yüksek olması emekli aylığını artırır. Emekli aylığı prime esas kazançla paralel yükseliyor.

EK GÖSTERGE DÜZENLEMESİ MECLİS'E NE ZAMAN GELECEK?

Sabah'ın haberine göre; Hükümet ve taraflar ek gösterge için 16 Mart'ta yeniden bir araya gelecek. Ek göstergede meslek grupları genişlerken, kariyer mesleklerde 600 puanlık bir artış bekleniyor. İdari kadrolar, yardımcı hizmetlerin de yararlanması öngörülen düzenlemenin Mayıs ayında Meclis'e gelmesi öngörülüyor. Hizmet süresi 25 yıl olan öğretmen, polis, din görevlisinin emekli aylığındaki artış en az 1250 lira olacak.

EMEKLİLİKTE YAŞA TAKILANLAR NE İSTİYOR?

8 Eylül 1999'da kadınlar için 20, erkekler için 25 yıllık sigortalılık süresi ve 5 bin günlük prim ödeme gün sayısı olan emeklilik koşulları değişti. Bu tarihten önce işe giren kadınlar için 40-58 ile erkekler 44-60 yaş arasında değişen kademeli geçiş süresi geldi. Bu tarihten sonra işe girenler için de emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60'a, prim gün sayısı da 7 bine çıktı. EYT kapsamında olanlar 1999'daki değişikliğin geçmişe dönük uygulanmasına son verilmesi ve 1999'dan önce işe başlayanların prim gün sayılarını doldurduğunda yaş şartını beklemeden emekli olmayı talep ediyor.

EYT KONUSUNDA MASADA HANGİ FORMÜLLER BULUNUYOR?

Yıpranma hakkı olmayan ağır işlerde çalışanlara, emekliliğine 3-4 yılı kalanlara her yıl için yüzde 4-5 gibi bir oranda kesinti yapılarak erken emeklilik sağlanması, 50 yaş ve üstü çalışanlara iş imkanı için vergi, prim teşviki sağlanması, 9 bin gününü dolduran her 360 gün karşılığı dörtte birinin yaştan düşülmesi formüllerinin her biri teknik olarak değerlendiriliyor.

YAŞ HADDİYLE ERKEN EMEKLİLİK KOŞULLARI NELERDİR?

Belli bir yaşa geldiği halde primini tamamlayamayan sigortalılara yaştan emeklilik hakkı tanınıyor. Yaş haddi işe başlama tarihi, çalışılan statüye göre değişiyor. Buna göre, 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlar 15 yıl, 3600 günü dolduğunda 50-60 arası değişen yaşı doldurduğunda emekli olabilir. Bu tarihten sonra çalışmaya başlayanların 4500 günü tamamlaması gerekiyor. İlk defa çalışmaya Eylül 1999-30 Nisan 2008 arasında başlayan SSK'lılar 25 yıl sigortalılık 4500 prim günü doldurduğunda kadın 58 erkek de 60 yaşında emekli aylığı alabilir. Mayıs 2008'den sonra sigortalı olanların primini 1 Ocak 2036'ya kadar 5400 güne tamamlaması koşuluyla 63 yaşında emekli aylığına hak kazanabiliyor.

PRİM TAMAMLAMA MODELİ NEDİR?

Prim tamamlama da EYT çalışmalarında konuşulan başlıklardan biri. Buna göre, Eylül 1999'dan önce işe girenler için ilk sigortalı oldukları tarihe göre 5 bin ile 5 bin 975 prim günü isteniyor. Bunu tamamlayanların yaşı dikkate alınmadan böylece emeklilik imkanı doğuyor.