Hem vatandaş hem ülke kazanacak! Atık ambalajlardan 20 milyar dönecek

‘Sıfır Atık’ projesinin en önemli ayaklarından olan Depozito Yönetim Sistemi’nde (DYS) genel kapsamlı uygulama yılbaşında başlıyor.

KAAN ZENGİNLİ'NİN HABERİ - Dijitalleşme ve kapsam bakımından dünyaya örnek oluşturacak DYS, 2025 yılından itibaren zorunlu olacak.

Sistem ile ilk etapta 25 milyar adete yakın ambalaj geri dönüşüme kazandırılacak, 20 milyar lira tasarruf sağlanacak. DYS kapsamında, 2024 sonuna kadar 2000 noktada Depozito İade Makineleri ve yetkilendirilecek Toplama (İade) Noktaları kurulacak. Yılbaşına kadar pilot bölgelerde, kullanılmış ambalajları iade edenlerin hesaplarına uygulama üzerinden ödüllendirme bedeli yüklenecek. Sistem 2025’te tam kapasite devreye girdiğinde iade noktası sayısı 350 bini bulacak.

Söz konusu makineler ambalaj türüne göre ayrım yapacak. Ambalajın üzerindeki QR kodlar ve DYS işaretleri makine tarafından doğrulandığında depozito bedeli, para iadesi olarak tüketicinin cep telefonundaki uygulamaya aktarılacak. Sistemin altyapısını Emlak Katılım destekleyecek. Tüketiciler elde ettiği gelirle belirlenen marketlerde alışveriş yapabilecek. Depozito bedeli uygulanan 70’ten fazla ülkede en düşük depozito bedeli 3,1 TL… Türkiye’de uygulanacak depozito bedelinin ise 2 TL olması bekleniyor. Zorunlu depozito uygulamasının başlayacağı 2025 yılı başına kadar her iade edilen ambalaj atığı için 25 kuruş iade edilmesi artışın zorunlulukla başlaması bekleniyor.

UYGULAMA DARPHANE ONAYLI

1. Depozito Yönetim Sistemi devreye girdiğinde, ambalajlar Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) kriterlerine uygun olarak piyasaya verilecek. Bu sayede makineler ambalaj atıklarını tanıyacak ve iade bedeli ödeyecek. İlk olarak içecek ambalajları sisteme girecek. Şartları karşılayan ve Darphane’nin yetkilendirdiği firmalar DYS işaretini özel güvenlikli mürekkep ve basım teknikleriyle ambalaja uygulayacak.
2. Hâlihazırda ambalaj üreticilerinin büyük bölümü sisteme kaydolmuş durumda.
3. Özellikleri sebebiyle taklidi mümkün olmayan, güvenlikli mürekkep sadece özel cihazlarla kontrol edilebilecek. Özel mürekkebi, projede yetkilendirilen ambalaj ve etiket üreticileri dışında hiç kimse temin edemeyecek.
4. Üreticiler piyasaya sürecekleri her ürünün depozito bedelini TÜÇA’ya ödeyecek. Tüketiciler de iade aldıkları depozito bedelleriyle belirlenen satış noktalarında ürün alabilecek.
5. Ambalajlar toplama merkezlerinde depolanacak. Daha sonra TÜÇA’nın yetkilendirdiği ambalaj taşıyıcılarınca geri kazanım tesisine teslim edilecek.