İş kazalarına karşı 5 yıllık yol haritası

Geçtiğimiz yıl meydana gelen iş kazalarında 2 bine yakın işçi hayatını kaybederken, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını en aza indirmek için çalışma başlattı.

Cemal Emre Kurt / ANKARA - Bu amaçla iş sağlığı ve güvenliği alanında 2026-2030 dönemini kapsayan yeni bir yol haritası hazırlandı. Kurum ve kuruluşların görüşüne açılan taslağa göre “Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Politika Belgesi” ile önümüzdeki 5 yılda uygulanacak politika, hedef ve eylemler belirlendi. Belgede; işveren, çalışan ve kamu otoritesinin sorumlulukları netleştirilirken, önleyici yaklaşımın güçlendirilmesi esas alınarak iş sağlığı ve güvenliği sistemini bütüncül bir yapıya kavuşturulması ile sağlıklı ve güvenli çalışmayı ülke genelinde yaygınlaştırmak hedeflendi. Belge, kamu kurumları, işverenler, çalışanlar ve sosyal taraflar için rehber niteliği taşıyor.

SORUMLU İŞVEREN BİLİNÇLİ ÇALIŞAN

Politika belgesinin iş sağlığı ve güvenliği sistemi; “sorumlu işveren, bilinçli çalışan ve etkin otorite” yaklaşımı üzerine inşa edildi. Buna göre işverenlerin, iş sağlığı ve güvenliğini yalnızca yasal bir yükümlülük olarak değil, işletme yönetiminin ayrılmaz bir parçası olarak ele alınacak. İşverenlerin risk değerlendirmelerini etkin biçimde yapması, çalışma ortamına özgü tedbirleri hayata geçirmesi ve çalışanların güvenliğini önceleyen uygulamalar yaygınlaşacak. Çalışanlar ise iş sağlığı ve güvenliği süreçlerinde edilgen bir konumda kalmayacak, kendi güvenliğinin yanı sıra iş yerindeki genel güvenlik kültürüne katkı sağlayacak. Eğitim, bilgilendirme ve katılım mekanizmalarıyla çalışanların farkındalığı artırılacak. Kamunun rolü ise düzenleyici ve denetleyici olmanın yanında rehberlik ve yönlendirme olarak ele alındı. Denetim süreçlerinde risk temelli ve önleyici duruş güçlendirilecek.

MEVCUT DURUM ANALİZİ

Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliğinin mevcut durumu da ayrıntılı biçimde değerlendirildiği Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Politika Belgesi’nde, SGK verilerine göre iş kazası bildirimlerinde artış yaşanırken, ölümlü iş kazası oranlarında düşüş eğilimi dikkat çekti. Meslek hastalıklarında ise tanı sayılarının hâlâ uluslararası standartların altında olduğu vurgulanan çalışmada özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerde uygulama kapasitesinin sınırlı olduğu, kayıt dışı istihdamın iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini zorlaştırdığı belirtildi.

DÖRT ANA ÖNCELİK BELİRLENDİ

Politika belgesinde 2026-2030 döneminde izlenecek yol, dört ana başlık altında toplandı:

1- İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü

İş sağlığı ve güvenliği kültürünün toplum genelinde içselleştirilmesi ilk öncelikli alan olarak yer alıyor. Bu kapsamda okul çağındaki çocuklardan başlayarak güvenlik bilincinin geliştirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği konusunun sürekli gündemde tutulması, işveren ve çalışanların bilinç düzeylerinin artırılması hedefleniyor.

2- Sistem Geliştirme

Mevzuatın sadeleştirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin etkinleştirilmesi, denetim ve teftiş sisteminin güçlendirilmesi ile iş kazası ve meslek hastalıkları istatistik sisteminin iyileştirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği sisteminin ana bileşenlerinin geliştirilmesi başlığı altında yer alıyor.

3- Çalışma Ortamı

Yüksekten düşme kaynaklı kazaların azaltılması, tehlikeli kimyasalların güvenli kullanımı, iş ekipmanlarının güvenli hâle getirilmesi, kişisel koruyucu donanımların standartlara uygunluğunun sağlanması ile sektörlere özel tedbirler çalışma ortamlarının iyileştirilmesi kapsamında tanımlanıyor.

4- Kurumsal Yapılanma

İş sağlığı ve güvenliği sisteminde kurumlar arası eşgüdümün güçlendirilmesi, yetki ve sorumlulukların netleştirilmesi ve sosyal diyalog mekanizmalarının artırılması hedefleniyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda yürütülecek çalışmalar; Millî Eğitim Bakanlığı, üniversiteler, SGK, ilgili kamu kurumları, işveren örgütleri ve çalışan temsilcilerinin katkısıyla hayata geçirilecek.