Kuruyan Keban, balık değil karpuz verecek

1974'te yapılan ve Fırat'a takılan 'ilk küpe' olan Keban Baraj Gölü'nde kuraklık nedeniyle sular iyice çekildi ve ortaya çıkan tarlalarda tarım yapılıyor.

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Türkiye'nin gerçekleştirdiği yüzakı eserlerinden. 'Yedi Küpeli Gelin' olan Fırat Nehri'ne yapılması planlanan 7 barajdan ilki Keban Barajı, 1974 yılında yapıldı. Fırat'a takılan 'ilk küpe' olan Keban Baraj Gölü'nde bugün kuraklık nedeniyle sular iyice çekildi ve göl sahasında ortaya çıkan tarlalarda tarım yapılıyor. 40 yıl önce su tutan baraj gölünde balıkçılığa başlayan köylüler, suların çekildiği 170 kilometrekarelik alana şimdi traktörleriyle girip, fasulye, nohut ve karpuz ekmeye başladı.

Elazığ'da 1974 yılında su tutmaya başlayan Keban Baraj Gölü'nde su kodunun 845'e ulaşması nedeniyle, baraj gölünün etrafında bulunan 675 kilometrekarelik tarım alanı sular altında kaldı. Elazığ'ın Ağın, Keban, Kovancılar, Palu ile Tunceli'nin Pertek ve Çemişgezek ilçelerinde baraj gölü etrafında yaşayan köylüler de tarımın yanı sıra gölde balıkçılığa başladı.

Aradan geçen 40 yılda Keban Baraj Gölü, Fırat'ın azgın sularına gem oldu. Baraj elektrik üretimi ve sulamayla ekonomiye büyük katkılar sağladı. Ancak geçen yıldan itibaren etkili olan kuraklık nedeniyle Keban Baraj Gölü'ndeki su seviyesi hızla düşmeye başladı. Geçen yılın Nisan ayında 839 olan su kodu, bu yılın Nisan ayında 830'a indi.

Kuraklıkla birlikte daha önce su altında kalan 675 kilometrekarelik alanda, suların çekilmesiyle 170 kilometrekarelik alanda tarlalar yeniden ortaya çıktı.

SU ÇEKİLDİ, EKİM BAŞLADI
Elazığ'ın Ağın, Keban, Kovancılar, Palu ilçelerinde Keban Baraj Gölü'ne kıyısı bulunan köylerde yaşayanlar suların çekildiği 170 kilometrekarelik alanda yeniden çiftçiliğe dönerek bu alanları ekmeye başladı.

Köylüler bir zamanlar su ile kaplı alanlara, şimdi traktörleriyle girip önce buğday, arpa ekti. Bu günlerde de fasulye, nohut ve karpuz ekimi başladı. Balıkçılığı bırakanlardan Saim Sarıkaya, nohut ektiğini belirterek, "Nohut ekiyoruz. Havalar kurak gittiği için, su seviyesi düştü. 6- 7 yılda bir böyle kuraklık yaşanıyor" dedi.

"ÇİFTÇİLİK YORUCU"
Balıkçılıkla geçimini sağlayan Hayrettin Canpolat da, bir zamanlar suyla kaplı alana şimdi karpuz ektiğini belirterek şöyle konuştu: "Asıl mesleğim balıkçılıktı, baraj gölüne su gelmeyince ne yapalım artık balık tutmak yerine karpuz ekiyorum. Daha önce geçimimi balıkçılıkla sağlıyordum, kuraklık nedeniyle su gelmeyince karpuz, nohut ekmeye başladık. Yetkililer zamanında suyun gelmeyeceğini söyleselerdi gecikmezdik. Alışık olmadığım için çiftçilik bana zor geliyor ve çok yorucu."

Mehmet Emin Demirkapı ise, hayvancılık yapmaya başladığını dile getirerek, "Sular çekilince bu alanda, hayvanlarımı otlatmaya başladım. Baraj gölünde su olmadığı için onlara burada su veremiyorum. Bölgedeki bizlerin durumu bu yıl hiç iyi değil. Baraj gölü havzasındaki arazilerin tümüne ekim yapıldı. Artık nasıl yapacağız, biz de bilmiyoruz" diye konuştu.

Fırat'ın 7 küpesinden ilki

Türkiye sınırları içerisinde 1263, toplam uzunluğu 2 bin 800 kilometre olan 720 bin kilometrekare toplama havzasına sahip olarak nitelendirilen Fırat Nehri üzerinde Türkiye'nin enerji ihtiyacının önemli bölümünü karşılayan dev barajlar yaptırıldı. Eski başbakanlardan Süleyman Demirel'in kısa adı 'GAP' olan Güneydoğu Anadolu Projesi kapsamında '7 Küpeli Gelin' olarak nitelendirdiği Fırat Nehri üzerinde Elazığ'da Keban Barajı, Malatya ve Elazığ'da Karakaya Barajı, Adıyaman ve Şanlıurfa'da Atatürk Barajı, Şanlıurfa'nın Birecik İlçesi'nde Birecik Barajı ve Gaziantep'te Karkamış Barajı yapılmış, nehrin sularını taşıyan birbirine paralel toplam 52 kilometre uzunluğundaki 2 Şanlıurfa tüneli ile su Harran Ovası'na ulaştırılmıştı.

Türkiye'nin ilk dev yatırımı

Elazığ'ın Keban İlçesi'nde Fırat Nehri üzerinde 1965 ile 1975 yılları arasında elektrik üretimi amaçlı inşa edilen Keban Barajı, enerji açısından Türkiye'nin ilk dev yatırımlarından biri olarak görülüyor. Kurulduğunda Türkiye'de üretilen elektriğin yüzde 20'sini tek başına karşılayan baraj o dönem 9 milyar liraya mal oldu. Özellikleriyle Türkiye'nin, Atatürk Barajı'ndan sonra en büyük yapay gölü olan Keban Baraj Gölü, doğal göllerle bir arada sıralandığında Van Gölü, Tuz Gölü ve Atatürk Baraj Gölü'nün ardından 4'üncü sırada yer alıyor. Baraj gölünün Murat Nehri Vadisi boyunca uzunluğu 125 kilometre ve genişliği yer yer değişiyor.
Keban baraj gölünde elektrik üretiminin yanı sıra su avcılığı yapılmakta ve balık üretimi de gerçekleştiriliyor. Göl üzerinden feribotla Elazığ'ın Ağın, Tunceli'nin Pertek ve Çemişgezek ilçelerine geçiş yapılabiliyor.
Keban barajı 8 tribün ile yıllık 6 milyar 200 milyon kilovat saat enerji üretme kapasitesine sahip. Baraj gölü altında kalan 212 yerleşim biriminde yaşayan yaklaşık 30 bin kişi de tahliye edilmişti.

ÖZELLİKLERİ
Gövde dolgu tipi: beton ağırlıklı kayşa
Kurulu güç: 1.330 megawat
Yükseklik: 210 metre
Göl hacmi: 31.000 hektametreküp
Göl alanı: 675 kilometrekare