Son dakika EYT haberi: Yaş koşulu kalkıyor! EYT yasasında prim sistemi ve gün detayı...

Son dakika EYT haberi: Milyonların heyecanla beklediği Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) konusunda yeni gelişmeler yaşanıyor. Düzenlemenin sona yaklaşmasıyla birlikte prime dayalı sistem ön plana çıktı. Kritik tarih olan 8 Eylül 1999'dan önce sigortası başlayan ve çalışma hayatını dolduran kadınlar 20, erkekler ise 25 yılda 'yaş koşulsuz' emekli olabilecek. İşte EYT son dakika gelişmeler, prim ve yasaya dair son detaylar...

EYT son dakika: Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinde son viraja girildi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, son yaptığı açıklamada EYT için Aralık ayını işaret ederek 'tek formül' üzerinde çalıştıklarını belirtti. Formüle göre; belirli çalışma süresini dolduran her EYT'li yaş şartına bakmadan emekli olabilecek.

YAŞ KOŞULU ARANMADAN EMEKLİLİK

Sabah gazetesi'nin haberine göre; çalışma hayatına başlamada önemli tarih 8 Eylül 1999. Bu tarihinden önce sigortası başlayan kadınlar 20, erkekler ise 25 yılını doldurduktan sonra 'yaş koşulu' aranmadan emekli olabilecek. Aralık ayında çıkacak olan EYT düzenlemesiyle emeklilikte prime dayalı sistem getirilecek. Böylece şartlarını tamamlayan emekli adayları kademeli bir şekilde emekli olabilecek.

SON 2520 GÜN OLDUKÇA ÖNEMLİ

EYT ile emekli olmak isteyenler için en önemli kriter son 2520 gün. Kişilerin bu günlerdeki çalışma hayatları, hangi statüden emekli olacağını belirleyecek. Bu tarihten önce sigortalı olanların ise SSK'dan emekli olabilmesi için 5 bin güne ulaşması gerekiyor.

PRİMİ YATIRILMAYANLARA DAVA YOLU AÇIK

İşe girişi yapılan ancak primi yatırılmayanların ise zaman aşımı süresisiz dava açma hakkı var. Sigorta başlangıcı stajyer veya çırak olmadığı halde bu şekilde gösterilmiş olanlar da dava açarak buna itiraz edebilirler.

EYT'DE ASKERLİK BORÇLANMASI ÖNEMLİ DETAY

Askerlik borçlanması ise 8 Eylül 1999 tarihinden önce yapılan askerlikler için büyük önem taşıyor. Örneğin; 2001 yılında işe giren ancak askerliğini 1998 yılında yapan biri borçlanıp bu tarihi öne çekebilir. Bu tarihten önce banka sandıklarına tabi olanlar da emekli olabilecek. Öte yandan 18 yaşın altındayken ödenen primler de prim ödeme gün sayısına dâhil ediliyor ve ayrıca emeklilik yaşının tespitinde işe giriş tarihi dikkate alınıyor.

Heyecanla beklenen EYT yasası ile emekli olmayı planlayan memur, SSK'lı, Bağ-Kur'lu ve tarım sigortalılarının merak ettiği bazı soruların cevapları şöyle:

1- EKSİK PRİM GÜNLERİMİ YASA ÇIKMADAN, ŞİMDİDEN BORÇLANMAMDA FAYDA VAR MI?

EYT'yi beklerken hizmet dökümünü çıkararak ilk adımı atabilirsiniz. Doğum, askerlik borçlanması için yasanın çıkmasını beklemekte fayda var. Böylece ne kadar gün gün sayısına ihtiyacınız olacağını göreceksiniz. İhtiyacınız olan prim gün sayısı kadar borçlanmış olacaksınız. Asgari ücretin brütünün yüzde 30'unu, yurtdışında borçlanma yüzde 40'ını borçlanabilirsiniz. 1 Ocak 2023 tarihine kadar borçlanma tutarları değişmeyeceği için bir zararınız da olmayacak.

2- DOĞUM BORÇLANMASI İŞE BAŞLANGIÇ TARİHİNİ ÖNE ÇEKER Mİ?

Doğum borçlanması yaşı düşürmez, prim ödeme gün sayısını artırır. İki yıllık doğum borçlanması iki yıl erken emeklilik hakkı doğurur. Ancak bu durum yalnızca staj girişi ile ilk defa uzun vadeli sigorta kollarına tabi olunun süre içindeki doğumların borçlanılması için geçerli. Diğer doğum borçlanmalarında yalnızca prim ödeme gün sayısı eklenir, emeklilik yaşı değişmez. Sigortadan sonra doğan 3 çocuğa kadar borçlanma hakkı var. Her bir çocuk için 720 gün kazanılabiliyor. Böylece üç çocuk için borçlanan kadın sigortalı 2160 gün kazanıp eksik primini tamamlayarak EYT'li olabilir.

3- ASKERLİĞİ 1998 YILINDA YAPANIN SİGORTA BAŞLANGIÇ TARİHİ ÖNE ÇEKİLİR Mİ?

Askerlik borçlanmasıyla sigortalılık başlangıç tarihi borçlandırılan gün sayısı kadar geriye çekiliyor. Bu durum yaş olarak daha erken bir tarihte emeklilik imkânı sağlıyor. Örneğin; 2001 yılında işe girmiş ancak 1998 yılında askerlik yapmışsa borçlanıp öne çekebilir.

4- 1997 YILINDA İŞE GİRİŞİM GÖRÜNÜYOR AMA PRİMİM YATIRILMAMIŞ BU DURUMDA NE YAPMALIYIM?

İşe girişiniz var ama prim yatırılmadıysa dava açmanız gerekiyor. Fiilen 8 Eylül 1999 öncesi çalışıp ancak sigorta girişi geç yapıldıysa da dava açma var. Her iki durumda da zaman aşımı süresi bulunmuyor. Ancak bu tarihten önce işe girdiniz ancak hiçbir şekilde sigorta girişiniz yapılmadıysa hak düşürücü süre nedeniyle dava açamazsınız. Yine stajyer, çırak olmadığı halde böyle başlatılanların da itiraz hakkı var. Prim belgeleri olan SGK'ya olmayanlar da mahkemeye başvurarak hizmet tespitine gitmeli.

5- İŞE GİRİŞ TARİHİM NİSAN 1999, GEÇEN YIL YURTDIŞI BORÇLANMASI YAPTIM YAŞI BEKLİYORUM, EYT'DEN YARARLANABİLECEK MİYİM?

Türkiye'nin 18 ülkeyle sosyal güvenlik anlaşması bulunuyor. Yurtdışındaki Türk vatandaşları da borçlanma ile EYT'li olabilir.

6- EYT KAPSAMINDA OLANLAR HANGİ STATÜDEN EMEKLİ OLACAK?

Hizmet dökümünde son 2 bin 520 gün hangi statüden (Bağ-Kur, SSK, Emekli Sandığı) belirleyici olacak. EYT belirlenirken çeşitli kurumlardan sigortalı çalışanlar da değerlendirmeye alınıyor. Örneğin düzenleme işe başlangıç tarihi 1999 öncesi banka sandıklarında olanları da kapsayacak. Bağ-Kur kapsamında işyeri açıp, şirket ortağı olup primlerini yatırmadığı için dondurulan günler yeniden kazanılabilecek. Geçmiş günlerini ihya edecek olanlar ihtiyaçları olan prim gün sayısı kadar asgari ücret üzerinden ödeme yaparak prim ekletebilecek.

7- 18 YAŞINDAN ÖNCE YAPILAN SİGORTA EMEKLİLİĞİ ÖNE ÇEKER Mİ?

1 Nisan 1981'e kadar 18 yaşından küçükken yapılan sigorta süresi açısından başlangıç sayılıyor. 18 yaşından küçükken ödenen primler prim ödeme gün sayısına dâhil ediliyor, işe giriş tarihi emeklilik yaşının tespitinde dikkate alınıyor. Bu tarihten sonra yapılan sigortada 18 yaşın doldurulduğu tarih dikkate alınıyor.1 Nisan 1981-8 Eylül 1999 tarihleri arasında emeklilik açısından sigorta başlangıcı tarihi için 18 yaşın doldurulduğu tarih arınıyor. 18 yaştan küçük başlangıçlar sigortalılık başlangıcı açısından dikkate alınmıyor.

8- EMEKLİLİKTE 2520 KURALI NEDİR?

Emeklilikte çalışılan en son ödenen 2520 gün prim ödemesi içinde hangi sigortalılık statüsünde prim ödendiğine bakılıyor. Bu süre içinde SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı sistemlerinden hangisinde fazla prim ödendiyse o sosyal güvenlik sistemi üzerinden emekli olunacağı anlamına geliyor. EYT kapsamında emekli olacaklar için de emeklilik işlemleri bu sürede hangi statü daha fazla ise ona göre yapılacak.