TÜİK’ten asgari ücret açıklaması

Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı (TÜİK), ne asgari ücret ne de asgari ücret artış oranının TÜİK tarafından belirlenmediğini ve önerilmediğini bildirdi.

TÜİK'ten yapılan yazılı açıklamada, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 39. maddesinde iş sözleşmesi ile çalışan ve bu kanun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari sınırlarının en geç iki yılda bir belirleneceğinin belirtildiği hatırlatıldı. Asgari Ücret Yönetmeliği'nin ilgili kanunun 39. maddesine göre düzenlendiği ve bu maddeye göre komisyonun 15 üyeden oluştuğu belirtilen açıklamada, “Bu üyelerden 5 tanesi devlet temsilcilerinden oluşmaktadır ve Türkiye İstatistik Kurumu bu daimi temsilcilerden bir tanesidir. TÜİK’in komisyondaki görevleri, ülkenin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik gelişmelere dair bir rapor hazırlamak ve komisyonun vereceği görev doğrultusunda bir işçinin gerek duyduğu kalori miktarlarını dikkate alarak farklı iş kolları için aylık ücret maliyetini çıkarmaktır. TÜİK hesaplamaları yaparken sadece bünyesinde bulunan fiyat verilerini kullanmakta ve hesaplamaları Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun direktiflerine göre yapmaktadır. Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından kurumumuza iletilen dengeli beslenme kalıbı kapsamındaki ürünlerin fiyatları bölgesel düzeyde, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından sağlanan işçi sayıları ile ağırlıklandırılarak hesaplamalar yapılmaktadır. Dengeli beslenme kalıbında yer alan ürünler, Asgari Ücret Komisyonu tarafından belirlenmiş olup, TÜİK tarafından sadece fiyat verileri kullanılarak hesaplamalar yürütülmektedir” denildi.

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 2000 yılında bir işçinin günlük dengeli beslenme kalıbı hakkında bilgi için Hacettepe Üniversitesine başvuruda bulunduğu, üniversitenin ise hafif, orta ve ağır iş kollarında çalışan yetişkin işçilerin enerji ve besin öğesi gereksinimini karşılayacak protein, süt/süt ürünleri, yağ, karbonhidrat, sebze/meyve gibi temel besin maddelerini ve bunların günlük tüketilmesi gereken miktarları belirlediği ve bunlara işçi dengeli beslenme sepeti denildiği kaydedilen açıklamada, “Bu çerçevede Hacettepe Üniversitesi tarafından hafif iş kolunda çalışan yetişkin bir işçi için 2 bin 765 kalori, orta iş kolunda çalışan için 3 bin 90 kalori ve ağır iş kolunda çalışan için ise 3 bin 590 kalori alması gerektiği belirtilmiş ve bir işçinin bu kalori ihtiyacının sağlıklı beslenerek karşılayabilmek için tüketmesi gereken gıda madde ürünlerini ve bunların günlük miktarları belirtilmiştir” denildi.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun (AÜTK) verdiği görev çerçevesinde TÜİK’in Hacettepe Üniversitesi’nin belirlediği bu işçi dengeli beslenme sepetinde yer alan gıda maddelerinin günlük ve aylık parasal değerlerini TÜFE endeksi kapsamında yer alan ve her ay internet sitesinde yayınladığı bölge bazındaki ortalama perakende sayış fiyatlarını esas alarak üç farklı iş kolu için hesapladığı bildirilerek, şu ifadelere yer verildi:

“Buna göre bir işçinin ihtiyacı olan kalori miktarı üzerinden belirlenen gıda ürünlerinin bölge bazında ortalama fiyatı ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından verilen işçi sayıları dikkate alınarak Türkiye geneli için günlük ortalama gıda harcama gereksinimi tespit edilmektedir. Daha sonra Türkiye geneli için gelir ayrımı gözetilmeksizin 2017-2018-2019 yılları için ortalama gıda harcamalarının payı yüzde 23.1 ve gıda dışı diğer harcamaların payı ise yüzde 76.9 olarak alınarak, gıda harcaması için bulunan değer üzerinden bir işçinin aylık toplam harcama gereksinimine ulaşılmaktadır. Sonuç olarak TÜİK, çerçevesi, içeriği ve metodolojisi AÜTK tarafından belirlenmiş olan teknik bir hesaplama yapmaktadır. Bu hesap bir işçinin ihtiyaç duyacağı aylık toplam harcama gereksinimini göstermektedir ve bu çalışmanın sonuçları Komisyona sunulmaktadır. Ne asgari ücret ne de asgari ücret artış oranı TÜİK tarafından belirlenmemekte ve önerilmemektedir.”