Ayasofya kararı 15 gün içinde verilecek

Danıştay 10. Dairesi, İstanbul'un fethinin sembolü olan Ayasofya'nın Müslümanların ibadetine açılması taleplerini görüştü. Tarihî karar 15 gün içinde belli olacak; Ayasofya açılacak.

Haluk Karakaya ANKARA

Danıştay 10. Dairesinde, Ayasofya'nın camiden müzeye dönüştürülmesine dair 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararının iptali talebiyle açılan davanın duruşması dün yapıldı. Duruşmada Danıştay 10. Dairesi Başkanı Yılmaz Akçil, ilk olarak Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneği avukatı Selâmi Karaman'a söz verdi. Karaman, Ayasofya'nın camiden müzeye dönüştürülmesine dair Bakanlar Kurulu kararının hukuka aykırı olduğunu ifade ederek iptalini istedi. Danıştay'ın, İstanbul'daki Kariye Camii'ni müzeye dönüştüren 1945'teki Bakanlar Kurulu kararını iptal ettiğini hatırlatan Karaman, bu kararın Ayasofya için de emsal teşkil ettiğini vurguladı. Karaman, Ebu Fetih Sultan Mehmet Vakfına ait olan Ayasofya Camii'nin Fatih Sultan Mehmet'in şahsi mülkü olduğunu söyledi. Ayasofya Camii'nin vakfedenin iradesi dışında kullanılamayacağına işaret eden Karaman, Ayasofya'nın müzeye dönüştürülmesine ilişkin Bakanlar Kurulu kararının yetki yönünden usule aykırı olduğunu savundu. Söz konusu Bakanlar Kurulu kararındaki imzanın Atatürk'e ait olmadığını düşündüklerini ifade eden Karaman, Soyadı Kanunu’nun bu tarihten sonra çıktığını, farklı evraklarda farklı imzaların bulunduğu belirtti.

KANDEMİR: MÜLKİYET HAKKINA AYKIRI
Dernek Başkanı İsmail Kandemir de Anayasa Mahkemesinin Atatürk'ün mirasına yönelik dokunulmazlık kararı verdiğini hatırlatarak eşitlik ilkesi gereğince Fatih Sultan Mehmet'in mirası konusunda da bunun uygulanması gerektiğini dile getirdi. Kandemir, Ayasofya'nın müzeye dönüştürülmesinin mülkiyet hakkına aykırı olduğunu iddia etti. Daha sonra söz verilen Cumhurbaşkanlığı avukatı ise "Mahkemenin takdirine sunuyorum" dedi.

SAVCI: TAKDİR CUMHURBAŞKANI’NIN
Danıştay Savcısı ise söz konusu Bakanlar Kurulu kararının verildiği tarih itibarıyla hukuka uygun olduğunu söyledi. Savcı "Ayasofya hakkındaki karar geçmişte Bakanlar Kurulu tarafından alınmıştır. Ayasofya'yı açmak Bakanlar Kurulu'nun yani Cumhurbaşkanlığının takdirindedir, bu sebeple davanın reddi gerekir" diye konuştu. Bakanlar Kurulu kararındaki Atatürk imzasına ilişkin de değerlendirmede bulunan Danıştay Savcısı, farklı yerlerde de aynı imzanın kullanıldığını söyledi.
Tarafların dinlenilmesinin ardından Danıştay 10. Dairesi Başkanı Yılmaz Akçil, kararın daha sonra açıklanacağını belirterek, duruşmayı sonlandırdı. Daire’nin kararını, yasa gereği 15 gün içerisinde açıklaması gerekiyor.

İLK DAVA 2005'TE AÇILMIŞTI
Ayasofya için Danıştay’a ilk dava 2005 yılında yine Sürekli Vakıflar Tarihî Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneği tarafından açılmıştı. Dernek, 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararının iptali ve yürütmenin durdurulmasını istemişti. Danıştay 10. Dairesi, 24 Haziran 2005’te söz konusu Bakanlar Kurulu kararının yürütmesini durdurma talebini reddetmişti. Daire, 2008’de ise Ayasofya Camii’nin müze olarak kullanılmasında hukuka aykırılık bulunmadığına işaret ederek davayı reddetmişti. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Daire’nin bu kararını onamıştı. Dernek, 2016’da tekrar Danıştay’a dava açmıştı. Derneğin, Anayasa Mahkemesine yaptığı bireysel başvurusu ise 2018’de “incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik” sebebiyle kabul edilmemişti.