Bu merkezde hataya yer yok! Bomba uzmanları gerçeğe en yakın senaryolarda yetişiyor

Bomba imha uzmanlarının vakalara “ilk hata son hatadır” dikkatiyle yaklaştığını anlatan Başkomiser Ali Gül, “Bu yüzden hiçbirimiz hayatımızı veya operasyonu yüzde 50’lik bir şansa bırakmayız” dedi.

İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Kriminal Daire Başkanlığı bünyesindeki Bomba İmha ve İnceleme Şube Müdürlüğü, kapılarını gazetemize açtı. Önümüzdeki yıl hizmete girmeye hazırlanan ve Türkiye’de bomba uzmanlığı eğitiminde yeni bir dönemin kapısını aralayacak olan Bomba Uzmanı Eğitim Merkezi’nin (BUZEM) çalışmalarını, Bomba Uzmanı Başkomiser Ali Gül’den dinledik.

“AMAÇ, GERÇEK SENARYOLARLA GELECEĞE HAZIRLIK”

Önümüzdeki yıl faaliyete geçmesi planlanan, yerleşkenizde inşaatı devam eden BUZEM eğitim merkezi hakkında bilgi verir misiniz?

Bomba Uzmanı Eğitim Merkezi (BUZEM), bizim için sadece bir eğitim alanı değil; eğitim köyü, eğitim kompleksi. Bomba uzmanı kursiyerlerinin eğitimi süresince gerçek yerleşim yerlerini taklit eden, kursiyerlerin güvenli bir şekilde meydana gelebilecek bomba olaylarına uygun senaryolarla müdahale etmesine imkân veren, yüksek teknolojiyle donatılmış gerçek bir eğitim merkezi. Burada her şey en modern teknolojiyle desteklenecek. Bu kompleks sayesinde uzmanlarımız, bomba olaylarına karşı çok daha hazırlıklı hâle gelecek. Burada, bomba uzmanlarımızın bomba olayları analizine yönelik karar verme yetisini geliştirmesini, gerçek senaryoları da simüle ederek analiz yeteneğimizi geliştirmeyi amaçlıyoruz. Yerli ve millî ekipmanlarımızı, bomba imha robotlarını, koruyucu ekipman ve görüntüleme sistemlerini her türlü hava ve ortam koşulunda kullanma becerilerimizi geliştireceğiz.

“TÜRKİYE GENELİNDE ANLIK HABERLEŞME VE TEKNİK DESTEK ALTYAPISI SAĞLANACAK”

BUZEM birçok yönden ilk olacak, eklemek istedikleriniz var mı?

Yerleşke içerisinde konutlar, üst ve alt geçitler, metro ve tren istasyonları, alışveriş merkezi, okul, cami, PTT binası, toplu taşıma araçları ve benzeri birçok yapının gerçeğe uygun örnekleri bulunuyor. Amacımız, kursiyerlerimizin gerçek olaylarla karşılaşmadan önce bu ortamları birebir deneyimleyerek uygulamalı eğitim almalarını sağlamak. BUZEM ile hedefimiz, bomba imha eğitimini uluslararası standartların da üzerine taşımak. Yeni merkezde son teknoloji haberleşme ve görüntüleme sistemleri sayesinde Türkiye'nin herhangi bir yerinde meydana gelen bir olay sırasında uzmanlarımızla anlık iletişim kurulabilecek, gerektiğinde teknik destek sağlanabilecek.

“EL BECERİSİ BİZİM İÇİN OLMAZSA OLMAZ”

BUZEM’in yanı sıra, uzman ekibinizin çalışmalarını da merak ediyoruz. İlk olarak, bomba uzmanı nasıl olunur, bahsedebilir misiniz?

Süreç aslında gönüllülükle başlıyor. Ülke genelinde görev yapan meslektaşlarımızdan şartları uyanlar, bomba imha uzmanı olmak için başvurularını yapıyor. Ondan sonrası, bu başvuranlar için titiz bir çalışmayla başlıyor. İlk aşamada el becerisi ve genel bilgi birikimleri test edilip mülakattan geçiyorlar. El becerisine çok önem veriyoruz, olmazsa olmaz diyebiliriz.

Bu aşamaları başarıyla tamamlayanlar, ikinci aşamada uzman psikologlar tarafından uygulanan psiko-teknik testlere tabi tutuluyor. Bu aşamadan da başarılı olan adaylar için “esas” kısım bundan sonra başlıyor. Çünkü bomba uzmanı kursiyerlerini aylarca süren, teorik ve uygulamanın iç içe geçtiği zorlu bir eğitim süreci bekliyor. Bu eğitim sürecini tamamlamayı başarıp son sınavı da geçen arkadaşlarımız, artık ülkemizin dört bir yanında görev yapacak yetkinliğe kavuşmuş birer bomba uzmanı olarak görevlerine başlıyorlar. Öte yandan, Türkiye’de 400 tane bomba uzmanımız bulunuyor. Bunlardan 7’si ise kadın uzman.

“ERTUĞRUL, KAPLAN VE ÇETİN ROBOTLARIMIZ SAHADA ELİMİZ KOLUMUZ”

Teknolojinin bir bomba uzmanının yerini alması mümkün mü?

Bizim çalışma felsefemiz “uzaktan müdahale” üzerine kurulu. Biz bomba uzmanları, temelde uzaktan müdahale yöntemlerini uygularız. Müdahale esnasında veya sonrasında en büyük yardımcılarımız, envanterimizde ASELSAN tarafından geliştirilen Ertuğrul, Kaplan ve Çetin bomba imha robotları. Bir uzmanın eliyle yapabileceği hemen hemen her işlemi bu robotlarla uzaktan, güvenle yapabiliyoruz. Teknoloji her zaman en önemli yardımcılarımızdan biri. Ancak hiçbir teknoloji, bir bomba uzmanının bilgi, tecrübe ve olay yerindeki muhakeme yeteneğinin yerini alamaz. Robotlar ve diğer teknolojik sistemler, uzmanın güvenliğini artıran ve görevini daha etkin şekilde yerine getirmesini sağlayan destek unsurları.

“TÜRK SAVUNMA SANAYİSİNİN ÜRETTİĞİ BOMBA KIYAFETLERİ DÜNYADA TERCİH EDİLİYOR”

Bomba uzmanlarının müdahale esnasında kullandığı cihaz ve ekipmanlar hakkında bilgi verir misiniz?

Tabii, bir de olmazsa olmazımız, bomba uzmanı elbiselerimiz var. Yaklaşık 35 kilogram ağırlığında; basınç ve şarapnel etkisine karşı bizi zırh gibi koruyor. Gururla söyleyebilirim ki kullanılan bu ekipmanların büyük bir çoğunluğu yüzde 100 yerli ve millî. Öncelikle, bomba imha uzmanı kıyafetimizin bizim için büyük bir gurur kaynağı olduğunu ifade etmek isterim. Kıyafetlerimiz yaklaşık iki yıldır yüzde 100 yerli ve millî olarak ülkemizde, Yozgat'ta üretiliyor.

Bu kıyafet, ulusal ve uluslararası standartlara uygun testlerden başarıyla geçmiş, yüksek seviyede koruma sağlayan bir ekipman. Saha şartlarını simüle eden zorlu testlerden geçirilmiş ve güvenilirliği kanıtlanmış durumda. Dolayısıyla bomba imha kıyafetleri, görev sırasında personelin güvenliğini en üst düzeyde sağlamak amacıyla kullanılan en önemli koruyucu donanımlar arasında yer alıyor. Yerli ve millî olarak üretilen bu kıyafet aynı zamanda farklı ülkelere de ihraç ediliyor. Bugün birçok dost ve müttefik ülke, Türk savunma sanayisinin ürettiği bomba imha kıyafetlerini tercih ediyor.

“KÖPEKLERİMİZ YAVRUYKEN EĞİTİLMEYE BAŞLIYOR”

Görev arkadaşlarınız olan bomba imha arama köpekleri nasıl yetiştiriliyor, bombayı nasıl bulabiliyorlar?

Köpeklerimizle idarecileri arasında gerçekten çok güçlü bir bağ var. Bu süreç, daha köpekler yavruyken başlıyor. Eğitim için özel köpekler seçiyoruz; koku alma duyusu çok güçlü, oyun oynamayı seven, oldukça hırslı olanları seçiyoruz. Bu köpekler eğitim süresince idarecisiyle bir “ekip” oluyorlar, her türlü patlayıcıyı tanımaları için uzun ve özel çalışma yürütülüyor. Kursu başarıyla tamamlayanlar, artık birer görev köpeği olarak ihtiyaç duyulan her yerde bizlerle birlikte çalışıyorlar.

“TÜRKİYE BOMBA EĞİTİMİ KONUSUNDA LİDER”

Bir yandan Türkiye’de merkez olmasının yanı sıra uluslararası alanda da usta öğretici konumunda. Bu konuda bilgi verir misiniz?

Türkiye, bomba imha eğitimi konusunda uluslararası alanda önemli bir bilgi ve tecrübe birikimine sahip. Birçok ülkeye bomba eğitimi veriyoruz diyebilirim. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile düzenli olarak karşılıklı eğitim faaliyetleri gerçekleştiriyoruz. Bunun yanında Katar, Azerbaycan ve Pakistan başta olmak üzere birçok dost ve kardeş ülkeyle bilgi paylaşımı ve eğitim programları yürütüyoruz. Ayrıca geçmiş yıllarda Kosova, İspanya ve farklı ülkelerden gelen heyetleri de ağırladık. Bu faaliyetleri yalnızca eğitim değil, aynı zamanda karşılıklı tecrübe paylaşımı olarak değerlendiriyoruz.

“İŞİN ASLI FİLMLERDEKİ GİBİ DEĞİL”

Son olarak, film sahnelerinde de sıkça rastladığımız “Kırmızı kablo mu, mavi kablo mu?” sorusu hakkında neler söylersiniz?

Biz de bu soruyu sık duyuyoruz. İşin aslı filmlerdeki gibi değil. Eğer bomba uzmanı, yapacağı müdahalede doğrudan kablo kesmek zorunda kaldıysa bombanın kurgusunu ve sistemini tam olarak okumadan kablo kesmez. Eğer kablo kesmek zorundaysa bu her zaman doğru kablo olur. Çünkü biz bomba uzmanları arasında atasözü niteliğinde bir söz var: “İlk hata son hatadır.” Bu yüzden hiçbirimiz hayatımızı veya operasyonu yüzde 50’lik bir şansa bırakmayız. Filmlerdeki o heyecanlı geri sayımlar veya renk seçimi dramatik kurgudan ibaret.