Öfkeyi sabırla, savaşı barışla değiştirme vakti geldi! İyilik ve sabır ayı: Ramazan

Kur’ân-ı kerimin ışığıyla aydınlanan, sabrın ve bereketin müjdecisi ramazan kapıda. Mahyalardan diş kirasına, çocukların neşesi “tekne orucu”ndan fırından yeni çıkmış sıcacık pideye kadar; bizi biz yapan o köklü gelenekleri ve yardımlaşmanın ruhunu yeniden hatırlamaya hazır mısınız?

Ramazan ayı, inananlar için hayat temposunun ve beslenme düzeninin tamamen değiştiği bir ay. Yılın en kutsal ayına girmeden önce ruhu, bedeni ve yaşam alanlarını hazırlamak; ibadetleri zorlanmadan ve aksatmadan yerine getirebilmek açısından büyük önem taşıyor.

Ramazan, Kur’ân-ı kerimde adı geçen tek aydır. Yüce kitabımızın indirilmeye başlandığı bu ayda oruç tutmak emredilmiştir. O (sayılı günler), doğruyu eğriden ayırma, gidilecek yolu bulma konusunda açıklamalar ve insanlara rehber olarak Kur’ân’ın indirildiği ramazan ayıdır.

Bereketin, sabrın, rahmetin ve ibadetin ayı olarak kabul edilen ramazanı diğer aylardan ayıran pek çok anlamlı özellik bulunur. İslam’ın beş temel şartından biri olan oruç ibadeti de yine bu ayda farz kılınmıştır. Ramazanda yapılan ibadetler; cimriliği cömertlikle, öfkeyi sabırla, intikamı sevgiyle ve savaşı barışla değiştirmeyi hedefleyen pozitif bir ahlaki ve sosyal dönüşümün kapısını aralar.

Peygamberimiz Hazreti Muhammed’in kıldığı ve sünnet olan teravih namazı da bu ay kılınır. Ramazan, yalnızca fiziksel ve zihinsel değil, aynı zamanda maddi yönü de bulunan bir ibadet ayıdır. İhtiyaç sahiplerine destek olmak amacıyla verilen fitre (fıtır sadakası), bayram gelmeden önce ihtiyaç sahiplerine ulaştırılır. Aynı zamanda Kur’ân ayıdır. Bu sebeple Kur’ân-ı kerim daha çok okunur, üzerinde tefekkür edilir...

NEREDE O ESKİ GÜNLER?

Ramazan ayı inananlar için çok kıymetli. Ben ise her yıl “Nerede o eski ramazanlar, nerede o eski iftar sofraları, nerede o bayramlar?” diye hayıflanmaktan artık çok sıkıldım. Yeni jenerasyonu anlıyorum, onlar eski ramazanları yaşayamadı. Hâl böyle olunca büyüklerimizin neye özlem duyduğunu anlamaları da zorlaşıyor.

Unutulanları kabul ettik ama yine de biraz hatırlayalım istedim. Aslında bazı gelenekler hâlâ yaşıyor. Mesela evler, ayların en güzeli kabul edilen ramazan için özenle, köşe bucak temizlenirdi. İlk sahura kalkacak ev halkı için çarşıya çıkılır, sahurluk ve iftariyelikler alınır, hummalı bir ramazan mutfak alışverişi yapılırdı.

Ramazan boyunca camilerin minareleri arasına gerilen ve güzel mesajlar ileten mahyalar, Osmanlıdan bugüne ulaşan geleneklerden biri. Osmanlı döneminde özellikle İstanbul’da yaşayanlar için Feshane ve Sultanahmet civarında toplu iftar ve sahur sofraları kurulurdu. Bugün de bu bölgeler yine oldukça hareketli.

Oruç tutmaya niyet edenlerin sahur vaktinde uyanabilmesi için ramazan davulcuları sokak sokak dolaşır, mâniler okurdu. Bu gelenek hâlâ devam ediyor. Sahurun habercisi davulcular, iftarın müjdecisi ise geleneksel olarak atılmaya devam eden ramazan topları.

1400’lü, 1500’lü yıllarda yaygınlaşan ramazan pidesi geleneği 500 yılı aşkın süredir yaşatılıyor. Özellikle kahvaltılarda severek yediğimiz pişiler, ramazan ayında iftarda dağıtılır, yanında ise 800 yıllık bir lezzet geleneği olan şerbetler ikram edilirdi.

BAĞLARI GÜÇLENDİRİR

En şaşırdığım, şahane bir yaz tatlısı olmaya adayken yalnızca ramazan aylarının klasiği olarak bilinen güllaç. Tarihi 15. yüzyıla dayanan bu zarif lezzet, ramazan sofralarının vazgeçilmezleri arasında yer alıyor. Olağanüstü bir incelik örneği olarak, hâli vakti yerinde aileler görece yoksul ve yardıma muhtaç aileleri evlerine iftara davet eder, “diş kirası” adı verilen hediyeler sunarlarmış. İşte yüzleri gülümsetecek bir başka güzel gelenek ise çocukların ramazana ve İslam’ın en önemli ibadetlerinden biri olan oruca alışabilmeleri için tuttukları “tekne orucu”... Yarım gün süren bu oruç sonrası çocuklar hediyelerle ödüllendirilirdi.

Oruç, bireysel gibi görünen ancak güçlü sosyal etkileri olan bir ibadettir. İnsanı açları doyurmaya, ihtiyaç sahiplerine yardım etmeye teşvik eder; zengin ile yoksul arasındaki bariyerleri kaldırmayı öğütler. Oruç tutmak yalnızca bedeni aç bırakmak değil; dili, düşünceleri, kalbi ve nefsi de kontrol altına almayı gerektirir.

Ne yazık ki günümüz dünyasında yoksulluk ve açlık küresel bir mesele olmaya devam ediyor. Sosyal yardımlaşma ve dayanışma ayı olan ramazan, bu eşitsizlikleri daha güçlü şekilde fark etmemize imkân sağlıyor. Cömert olmak, sahip olduklarımızı paylaşmak, hayır yapmak ve sadaka vermek sadece bereketimizi artırmakla kalmaz; daha az şanslı olanların hayatlarına dokunarak dünyayı hepimiz için daha iyi bir yer hâline getirebilir.

2026 Ramazan ayının ailemize, sevdiklerimize, şehirlerimize, ülkemize ve dünyaya sağlık, sevgi ve bereket getirmesi dileklerimle...

İNCEĞİZ ÇORBASI

MALZEMELER

>> Yarım su bardağı nohut
>> Yarım su bardağı buğday
>> 1 yemek kaşığı tereyağı
>> 50 g kavrulmuş kuzu eti
>> Yarım demet semizotu sapı
>> 2 yemek
kaşığı un
>> Kırmızı toz biber
>> Yeteri kadar su
>> 1 kâse yoğurt
>> Tuz

HAZIRLANIŞI

Haşlanmış nohut ve buğday, küçük küçük doğranan kavrulmuş et ile birlikte tencereye alınır. Üzerine biraz sıcak su konulur. Semizotunun sapları ince ince kesilir ve tencereye eklenir. Tuzu ayarlanarak pişmeye bırakılır. Bir kâse içerisinde; un, yoğurt ve su iyice özleşene kadar çırpılır. Çorbanın suyundan biraz alarak yoğurtlu karışıma eklenir ve ısısı eşitlenene kadar karıştırılır. Hazırlanan yoğurtlu karışım yavaşça tencereye ilave edilir. Sürekli karıştırılıp çorba ile harmanlanır. Çorba kaynamaya başlayınca ocaktan alınır. Küçük bir tavada tereyağı eritilir ve kırmızı toz biber serpilerek ocak kapatılır. Servis tabağına alınan çorbanın üzerine hazırlanan sos gezdirilir. Sıcak olacak şekilde servise sunulur.

TAVUKLU KEŞKEK

>>2 su bardağı aşurelik buğday
>> 4 adet tavuk pirzola
>> 4 su bardağı su
>> Bir yemek
kaşığı tereyağı
>> Karabiber,
pul biber, kırmızı toz biber
>> Tuz

HAZIRLANIŞI

Aşurelik buğday, bol suda yıkanarak düdüklü tencereye alınır. Üzerine buğdayların üstünü geçecek kadar su ilave edilerek kaynatılır. Altı kapatılır ve yarım saat kadar şişmesi beklenir. Diğer tarafta tavuk yıkanır. Yarım saatin ardından tencerenin kapağı açılarak tavuk buğdayların üzerine yerleştirilir. Tuzu, karabiber ve suyu eklenerek kapağı tekrar kapatılır. Kaynamaya başladıktan sonra altı kısılıp yaklaşık 45 dakika kontrollü pişirilir. Sürenin sonunda etler kemiklerinden ayrılır. Blender yardımıyla buğday ve tavuk eti çektirilerek homojen bir kıvama getirilir. Sos tavasında tereyağı, kırmızı toz biber ile birlikte kızdırın ve keşkeğin üstüne gezdirilir. Arzuya göre pul biberle de süslenerek servise sunulabilir.

ANKARA TAVA

MALZEMELER

220 g kemikli
kuzu eti, 5 parça
>> 20 g kuş üzümü
>> 20 g dolmalık fıstık
>> 15 g ceviz
>> 10 g Antep fıstığı
>> 350 g pirinç
>> 2 g tarçın
>> 30 g dereotu
>> 50 g tereyağı
>> 5 g tuz

HAZIRLANIŞI

Pirinç ıslatılır. Derin bir tavada tereyağı eritilir. Daha sonra kemikli etler tavaya alınır. Normal ateşte alt ve üst ederek kızartılır. Etler iyice kızardıktan sonra bir başka kaba alınır. Tavadaki kızaran yağın üzerine 700 ml su ilave edilir. Su kaynamaya başladıktan sonra etler içerisine atılır. Biraz tuz eklenir. Etler 1 saat 15-20 dakika piştikten sonra bir kenara alınır. Ayrı bir tavaya az tereyağı konularak dolmalık fıstıklar pembeleşinceye kadar kızartılır ve pirinçi ilave edilir. Tuzu ayarlanır. Pişmiş etler pilavın üzerine yerleştirilerek kısık ateşte demlenmeye bırakılır. Pilav piştikten sonra üzerine tarçın, dereotu serpilerek servis edilir. Demlenme işi mümkünse taş fırın veya evdeki elektrikli fırınlarda yemeğin üstü açık olmak sureti ile yapılır ise daha lezzetli olur. Ankara tava orijinalinde arpa şehriye ile yapılır.

Adnan Şahin'in önceki yazıları...