Facebook uygulama değil, bilgilerinizi satın aldı

Whatsapp'ı satın alan Facebook'un bu hamlesi hem merak hemde kuşku uyandırdı.

Geçtiğimiz hafta 19 milyar dolar ödeyerek mesajlaşma uygulaması Whatsapp'ı satın alan Facebook'un bu hamlesi tüm dünyada şok etkisine neden oldu. Kullanıcıların en çok merak ettiği sorular ise; reklam almayan ve ve ücretsiz olan WhatsApp'ın nasıl para kazandığı ve WeChat, Line gibi daha fonksiyonel uygulamalar varken neden WhatsApp'ı tercih ettiği. Konu ile ilgili bir açıklama yapan Sequoia Capital, WhatsApp'ın diğer mesajlaşma uygulamaları gibi reklam ve tanıtıma para harcamadığını söylemiş: "ABD'de bu kadar büyüyerek tüm dünyada milyonlarca kullanıcya ulaşan tek uygulama" demişti. İlk yıl kullanım ücreti almayan, sonraki yıllar için yılda 0.99 dolar ile ücretlendirilen uygulamanın buradan bir kazanç elde ettiği düşünülmüyor. Zira pek çok kullanıcı 1 yıldan uzun zamandır kullanmasına rağmen hiçbir ücret ödemiş değil. Ancak 2013 yılı biterken şirketin 400 milyon kullanıcıya ulaşmış olması yılda 400 milyon dolar kazanabileceğini gösteriyor. Çalışan başına 7,27 milyon dolar yıllık kazanç edebilen şirketin halka arz edilmemiş olmaması sonucu, gelir ve gider kalemleri ile ilgili çok fazla bilgiye sahip değiliz. Bilinen tek şey Forbes'in 2013 sonunda WhatsApp'ın 20 milyon dolar kazandığı bilgisini vermesi. Ancak giderler ile ilgili bilgi bulunmuyor. Reklam almadan, kullanıcılarından ücret talep etmeden bir şirket nasıl yılda 20 milyon dolar kazanabiliyor. Ve neden Facebook yılda 20 milyon dolar kazanan bir şirkete 19 milyar dolar ödedi? Aslında her iki sorunun da cevabı WhatsApp'ın internet sitesi üzerinde yer alan gizlilik sözleşmesinde.

Bu sözleşmeyi özetlemek gerekirse, Facebook milyarlarca doları WhatsApp'a değil 400 milyon kullanıcının bilgilerine vermiş. Facebook'un istendiği taktirde bu bilgileri ABD hükümetine verebileceği biliniyor. WhatsApp'ın Word Belgesi üzerine yapıştırıldığında 10 sayfadan fazla süren kullanım şartlarında oldukça önemli bilgiler yer alıyor.

Neler Yaptığınızı Nasıl Takip Ediyorlar?

Madde 1: WhatsApp Bilgilerinizi Hangi Durumlarda Paylaşır?

"Belli bir kullanıcıya tanımlanabilir olmayan bilgiler, belli içerikler, servisler ve reklamların kullanım kalıplarını içerikler, servisler, ve reklamların kullanım kalıplarını anlamalarına yardımcı olmak amacıyla üçüncü taraflar ile paylaşabiliriz. Kanunlar gerekli gördüğünde veya devlete ve federal kanunlara , uluslararası kanunlara veya mahkeme emirlerine, mahkeme celbine veya arama emrine veya benzeri kararlara itaatin gerektirdiği iyi niyet inancıyla veya bir şahsın fiziksel güvenliğinin risk ya da tehdit altında olduğuna inanmamız durumunda kişiye tanımlanabilir ve/veya kişiye tanımlanabilir olmayan bilgileri toplayabilir ve açıklayabiliriz.

Anlam : Bilgileriniz üçüncü taraflar ile paylaşılabilir. Şu an paylaşıp paylaşılmadığını bilmiyoruz. Ancak şirketin bir arkadaşınızın size gönderdiği linkten o siteye girip girmediğiniz, bir içeriğe ne kadar tıkladığınız, hangi platformları kullandığınız gibi… bilgileri paylaşma hakkı var. Bu paylaşma sadece ticari amaçla sınırlı değil. Gerekli görüldüğünde bilgileriniz ABD hükümeti ile paylaşılıyor. Bu bilgiler "kişiye tanımlanabilir" ifadesinden de anlaşılacağı gibi adınız, yaşınız, cinsiyetiniz, beğenileriniz, sevdikleriniz, nefret ettikleriniz, zaaflarınız gibi sadece size ait bilgiler de olabilir.

Facebook'un satın aldığı uygulama değil, bilgileriniz

Şart 2 : Şirket "Birleşme, Satış Veya İflas Halinde" başlığı altında tüm bilgilerinizin WhatsApp'ı satın alacak şirkete devredileceğini belirtiyor:

"WhatsApp'ın üçüncü bir parti tarafından satın alınması veya üçüncü bir parti ile birleşmesi durumunda; bu birleşme, satın alım, satış kapsamında kullanıcılardan toplanan bilgileri transfer etme ya da devretme hakkı vardır. İflas, haciz, yeniden yapılandırma, yedieminlik, borç verenlerin yararına alacak temliklerde veya yasaların ya da genel olarak borç verenlerin haklarını etkileyen adalet prensiplerinin uygulanması durumunda kişisel bilgilerinizin transferi, kullanımı ve bu bilgilere muameleyi kontrol edemeyebiliriz.

Anlam : Geçen hafta Facebook'a satılan WhatsApp böylece kullanıcılara ait şu ana kadar elde ettiği bilgileri de satın almış oldu. Facebook'un Google' ın ardından internet reklam pazarında ikinci sırada olduğu düşünüldüğünde 400 milyon kişinin hem kişisel bilgilerini almak hem de kullanım alışkanlıklarını öğrenmek uzun vadede Facebook'a bu pazarda önemli bir atılım yapma fırsatı da verecektir.

Trend devam ettiği takdirde bu 400 milyon kişinin daha da artacağı büyük ihtimal. Herkesin internet alışkanlığı olmayabilir ancak hemen hemen herkesin telefon alışkanlığı var. Facebook bu adımı ile reklam kalitesini artırmak için yalnızca kendi sitesindeki kullanıcılardan gelen bilgiler ile yetinmek zorunda kalmayacak. Şu an WhatsApp'ın kullanıcı kitlesi büyük oranda genç kesim ancak teknoloji ile büyümüş bu gençlik 70-80 yaşına geldiğinde belki bütün gününü vererek bir sosyal paylaşım sitesinde bulunmayacak ancak SMS'in yerine almış bir WhatsApp ile iletişim kurmaya devam edecek. Günümüzün yaşlı insanları gençliklerinin getirdiği alışkanlıklar nedeniyle teknolojiye bağlı olmayabilir ancak bu, çağımız gençliğinin yaşlandığında teknolojiye bağımlı olmayacağı anlamına gelmiyor. Tam tersi bağımlılık sürecek. Yukarıdaki şartta dikkat çeken bir diğer unsur ise WhatsApp'ın gelecekte bilgilerinize ne olacağı garantisini vermemesi.

ABD'nin uygun görmediği ülkenin vatandaşları WhatsApp kullanamaz

Şart 3 : WhatsApp ABD çıkarlarına göre hareket ettiğini aşağıdaki cümlelerde açıkça dile getiriyor:

"ABD hükümetinin ambargosu altında olan bir ülkede veya ABD hükümetince belirlenmiş "terörizmi destekleyen" bir ülkede yaşamıyor olmanız gerekiyor. Ayrıca ABD hükümetince yasaklanmış ya da kısıtlanmış taraflarda listelenmemiş olmalısınız."

Anlam : Global Web Index, her ay dünya çapında gençlerin yüzde 25'inin WhatsApp'ı kullandığını belirtiyor. Araştırmaya göre Ortadoğu ve Afrika WhatsApp'ın kullanımının en fazla olduğu bölge. Kullanım oranı yüzde 69 seviyesinde. Bu bölgeyi yüzde 62 ile Latin Amerika takip ederken Avrupa'da kullanım oranı yüzde 40 civarında. Araştırmadan asıl önemli olan WhatsApp'ın kendi ülkesinin de bulunduğu Kuzey Amerika'da kullanım oranının yüzde 4 seviyelerinde olması. Kullanıcı kitlesinin uluslararası olması WhatsApp'ın bir ABD şirketi olduğu gerçeğini değiştirmez.

Her ülkenin şirketinin yapmakla yükümlü olduğu gibi WhatsApp da kendi ülkesinin çıkarlarını gözetmekle yükümlüdür. Ayrıca son cümlede ifade edildiği gibi ABD ile ticaretin yapılmasını yasakladığı bir şirkette de çalışıyorsanız WhatsApp kullanamazsınız.

Türkiye'de yaşıyor olsanız da ABD kanunlarına tabisiniz

Şart 4: Şirket ABD dışında yaşayanların ABD'de geçerli kanunları kabul etmiş olduğunu şu şekilde kaydediyor:

"WhatsApp sayfası ve Servisi Amerika Birleşik Devletleri'ndedir ve doğrudan Amerika Birleşik Devletleri'ndeki kullanıcılara yöneliktir. Amerika Birleşik Devletleri'nden farklı [kendilerine ait] kişisel verileri toplamayı, kullanımını ve ifşasını düzenleyen regülasyonları ve kanunları olan Avrupa Birliği, Asya veya diğer bölgelerden; California yasalarına tabi olan WhatsApp sayfasını ve hizmetini kullanmaya devam ederek bu Gizlilik Politikası ve Hizmet Şartları kapsamında kişisel bilgilerinizi Amerika Birleşik Devletleri'ne transfer ettiğinizi ve bu transferi kabul ettiğinizi ve bu amaçlara California yasalarınca kullanılabileceğini lütfen bilin.

Anlam : Hangi ülkede yaşadığınızın bir önemi yok. Eğer bu sözleşmeyi kabul ettiyseniz, Türkiye'de yaşıyor olsanız da ve Türkiye'nin kişisel verinin mahremiyeti ile ilgili kendisine ait kanunları olsa da bu kanunların bir hükmü yok. Kayda alınacak kanun ABD kanunlarıdır.

Çocukların WhatsApp'ı kullanması yasak

Şart 5 "Çocukların Mahremiyetine Bağlılığımız" başlığı altında şirket WhatsApp'ın 16 yaşındakiler uygun olmadığını gayet açık bir şekilde belirtiyor:

"Çocukların mahremiyetini korumak özellikle önemlidir. Bu nedenle WhatsApp bilinçli bir şekilde WhatsApp sayfasını veya WhatsApp hizmetini kullanan 16 yaşın altındakilerin kişiye tanımlanabilir ya da kişiye tanımlanabilir olmayan bilgilerini toplamaz ve bünyesinde barındırmaz. Ayrıca WhatsApp hizmetinin hiçbir parçası doğrudan 16 yaşın altındakilere yönelik değildir. Eğer yaşınız 16'dan küçükse lütfen WhatsApp hizmetini kullanmayınız veya WhatsApp sayfasına hiçbir şart ve şekilde girmeyiniz."

Anlam : Bilgi paylaşımında çocukların zor duruma düşmesini istemeyen şirket aynı özeni yetişkin kullanıcılar için gösteriyor mu? Eğer gösteriyor ise neden çocukların mahremiyetine ayrı bir vurgu yapma ihtiyacı duyuyor? Savaşlarda çocuklara, kadınlara, yaşlılara dokunulmaması ilkesinden hareketle ticaret savaşında da çocukların ayrıcalıklı olduğu gerçeği mi? Aslında gayet masum olarak gördüğünüz uygulama çocuklarınız için uygun değil.

Sonuç olarak son düzenlemesi 7 Temmuz 2012 tarihinde yapılmış olan Kullanım Sözleşmesi'nin tamamı okunduğunda anlaşılacağı gibi tüm şirketlerin sunduğu hizmetlerin kullanım şartlarını okumayan tüketiciler farkında olmadan hoş olmayacak birçok şartı da kabul ediyor. Sanayi toplumunda şirketlerin yakıtının para günümüzün toplumunda yakıtın bilgi olduğu gerçeğinden yola çıkarsak orta ölçekli şirketler paranızın dev şirketler bilgilerinizin peşinde. Ünlü İngiliz filozof Francis Bacon'ın bundan tam dört asır önce Meditationes Sacrae kitabının "On Heresies" bölümünde dile getirdiği gibi: "Nam et ipsa scientia potestas est" – "Bilginin kendisi özünde güçtür."