40 yıldır değişmeyen korku: Mesleğimizi elimizden alan teknoloji

Günümüzde yapay zeka programlarının artmasıyla pek çok meslek hızlı bir şekilde dönüşüyor. Pek çok mesleğin ortadan kalkacağı ve işsizliğin artacağı söyleniyor. Aynı tehlikenin 40 yıl önce bilgisayarlar ortaya çıktığında da yaşandığını biliyor muydunuz?

ALİ TÜFEKÇİ – Yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişme, çalışma hayatında köklü değişiklikleri de beraberinde getiriyor. Uzmanlar, otomasyonun yaygınlaşmasıyla birlikte birçok mesleğin dönüşeceğini, bazı iş kollarının ise tamamen ortadan kalkabileceğini belirtiyor. Bu süreçte işsizliğin artabileceğine yönelik değerlendirmeler kamuoyunda tartışma konusu oluyor.Gazete arşivlerine indiğimizde benzer endişelerin 40 yıl önce de yaşandığını görüyoruz. Türkiye’ye Turgut Özal sayesinde gelen bilgisayar teknolojileri, iletişim ve haberleşmedeki gelişmeleri hızlandırmıştı.
Bilgisayarcılık “asrın mesleği” olarak revaç görüyor, kurslara akın ediliyordu.

17 Haziran 1986 tarihli Türkiye gazetesinin sürmanşetinden bu durum şöyle aktarılıyordu:

“ASRIN MESLEĞİNE BÜYÜK TALEP”

“Bilgisayar programcıları ve operatörleri, iş piyasasına 200 bin lira ücretle giriyor ve bir-iki sene sonra 500 bin liraya yakın aylık ücret alıyorlar. Bilgisayar programcılığı en çok aranan meslekler arasında yer alıyor.

Şirketler, bilgisayar programcılarını kendi bünyelerine alabilmek için birbirleriyle rekabet ediyor. Bu durum da programcıların ücretlerinin sürekli yükselmesine yol açıyor.

Türkiye’de bilgisayarcılığın yeni olması sebebiyle piyasada programcı ve operatör sıkıntısı çekiliyor. İstanbul’da hâlen bilgisayar kurslarına 3-4 bin kişi devam ediyor. (Devamı 10. sayfada)

Bilgisayar programcılığı kurslarına giden öğrenciler, “asrın mesleği” olarak görülen bu alanı bir an önce öğrenmek istiyor. Türkiye’de en az 10 sene daha cazibesini koruyacağı belirtilen bu meslek için kursları dolduran yüzlerce öğrenci parlak bir istikbale hazırlanıyor.”

MESLEKLER 40 YIL ÖNCE YOK OLACAKTI

1980’li yıllarda bilgisayarların yaygınlaşmaya başlamasıyla birlikte işsizliğin artacağı yönündeki kaygılar da dile getiriliyordu. Bu tartışma Türkiye’de değil, bilgisayarların ortaya çıktığı Batı ülkelerinde gündeme gelmişti. Ayrıca teknoloji bağımlılığı da tartışma konusu oluyordu. Bilgisayarlar hepimizi esir alıyordu. Ancak zaman içinde bazı mesleklere rağbet azalırken yeni iş alanlarının ortaya çıktığı, pek çok mesleğin ise dönüştüğü görüldü.

İşte 40 yıl önce “mesleklerimiz yok olacak, işsizlik artacak, bilgisayarların esiri oluyoruz” tartışmalarına dair 24 Mayıs 1986 tarihli haber:

“BİLGİSAYARLARIN ESİRİ OLUYORUZ”

“Avrupa’da 8 ülkede yapılan araştırma sonunda, bilgisayar teknolojisinin gelişip yayılması ile istihdam imkânlarının gittikçe daralacağı ve işsizliğin artarak kişilerin elektronik makinelerin esiri durumuna düşeceği ilan edildi.

Avrupa’da 8 ülkede yapılan araştırma sonucunda, bilgisayar teknolojisinin gelişip yayılması ile istihdam imkânlarının gittikçe daralacağı ve işsizliğin artarak kişilerin elektronik makinelerin esiri durumuna düşeceği açıklandı.

International Herald Tribune gazetesinde yayımlanan araştırmada, ABD’de ankete cevap verenlerin %50’si bu teknolojinin gelişmesinden yana olduğunu belirterek, bu gelişme ile yeni iş sahalarının doğacağını ileri sürdü. İngiltere, Fransa, Norveç ve İspanya’da ise bilgi işlem sistemlerini kullanabilmek için yeniden eğitilmeye ihtiyaç olduğunu söyleyenlerin oranı yarıya yaklaştı. Ankete göre genel kanaat, bilgi bankalarının gizliliği ihlal edecek şekilde kullanılabileceği üzerinde yoğunlaşıyor. İtalya dışındaki bütün ülkelerde bilgisayarların, günden güne özel şahıslara ait gizli bilgilerin korunması açısından tehlike arz ettiği bildirilirken; İngiltere, Fransa ve ABD’de araştırmaya katılanların hemen hemen üçte ikisi, şahsi mahremiyetin bilgisayarlar vasıtasıyla ihlal edildiğini öne sürdü.
Japonya’da ise çeşitli bilgilerin genel olarak halka açık olması sebebiyle, özel bilgilerin herkese açıklanması meselesinin aynı ölçüde gündeme gelmediği belirtildi.

Araştırma ile ortaya konan bir diğer nokta da, yeni teknoloji alanında çalışanların yeniden eğitim görmelerinin şart olduğu yönünde. İşsizliğin %10 olduğu Fransa’da ankete cevap verenlerin %60’ı yeniden eğitilme taraftarı. İngiltere, Norveç, İspanya, ABD ve İtalya’da da cevapların aynı doğrultuda olduğu görüldü.
Almanların ise daha muhafazakâr oldukları, bu konuda daha az istekli davrandıkları ve eğitim saatlerinin iş saatleri dışında olmasına dikkat edilmesini istedikleri bildirildi.

İngilizlerin dörtte üçü bilgisayar kullanımının yaygınlaştırılmasının işçi sendikaları tarafından önlendiğini söylerken, Amerikalıların ve İtalyanların üçte biri ise yeni teknolojilerin gelişmesini politik liderlerin engellediğini ileri sürdü. ABD’de sadece gençlerin değil, yetişkinlerin eğitiminde de rol oynayan okulların yeni teknolojiyi yeterince uygulamadıkları da verilen cevaplar arasında yer aldı. Ankete katılanların çoğu, bu makinelere karşı toplumda mevcut olan olumsuz önyargı ve bilgisizliğin en büyük engel olduğunu ifade etti.”