İstanbul’un eşsiz mor mercanları Akdeniz’e ekildi! Sıfır Atık vizyonu Deniz Koruma ile buluştu

İstanbul Tavşan Adası 11 yıllık koruma ve restorasyon sürecini geride bıraktı. Deniz Yaşamını Koruma Derneği verdiği mücadeleyle eşsiz mor mercanların kurtarılarak Antalya’ya başarılı bir şekilde taşındığı duyuruldu. Sıfır Atık Vakfı işbirliğiyle COP31 süreci kapsamında adadaki gelişmeler hakkında dikkat çeken bilgiler paylaşıldı.

İstanbul Valisi Davut Gül ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve Samed Ağırbaş, Deniz Yaşamını Koruma Derneği’nin (DYKD) ev sahipliğinde Tavşan Adası’nda yürütülen deniz koruma ve restorasyon çalışmalarını yerinde inceledi. Tavşan Adası’nda yıllar içinde geliştirilen bilimsel koruma modelinin Antalya Üç Adalar’a aktarıldığı duyuruldu.

COP31 sürecinde mor mercanların uluslararası kamuoyuyla paylaşılması ve Sıfır Atık gündemi değerlendirildi.

TAVŞAN ADASI NEDEN ANTALYA ÜÇ ADALAR’A AKTARILIYOR?

Programın en önemli gündemlerinden biri Tavşan Adası’nda geliştirilen modelin Antalya’ya aktarılması oldu.

DYKD ile Antalya Valiliği arasında yürütülen iş birliği kapsamında Antalya’nın Kemer ilçesindeki Üç Adalar, Tekirova ve Çıralı kıyılarını kapsayan yeni çalışma sürecinde; bölgenin deniz ve kara ekosisteminin oluşturulması, öncelikli habitatların haritalanması, biyolojik çeşitliliğin izlenmesi ve insan kaynaklı baskıların belirlenmesi hedefleniyor.

Çalışmanın akademik boyutunun yanı sıra kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, balıkçılar, dalış merkezleri, turizm işletmeleri ve bölge halkının sürece dahil edilmesi planlanıyor.

Tavşan Adası’nda öğrenilen saha tecrübesinin Antalya Üç Adalar’da yeni bir koruma modelinin aktarılmasıyla, Türkiye’de farklı coğrafyalarda uygulanabilecek bir deniz koruma yaklaşımının geliştirilmesi planlanıyor.

“TAVŞAN ADASI'NDA GÜZEL ÖRNEKLERİMİZ VAR”

İstanbul Valisi Davut Gül, doğadaki kirlenmenin belki de tek sebebinin insan olduğunu vurgulayarak, “İnsan baskısı ortadan kalktığında, kirlenme durduğunda doğa bir şekilde kendini yeniliyor. İşte burada Tavşan Adası'nda güzel örneklerimiz var. Kirlenmenin durması, bozulmanın durması ve daha önce kirlenenin de belli bir takvim içerisinde temizlenmesi mümkün. Bunu çeşitli bakanlıklarımız yapıyor. Devletin yaptığına sivil toplum kuruluşlarının destek olması, bu anlamda bir kültür oluşturulması için çalışması da en az kamunun yaptığı kadar kıymetli” dedi.

Sıfır Atık Vakfı’nın neredeyse her hafta, her ay dünya çapında ses getirecek etkinlikler yaptığını söyleyen Gül, “Bu şunu gösteriyor, sıfır atık meselesi, çevre meselesi sadece bir günlük, bir haftalık mesele ya da bir etkinlik değil. Bunun bir kültür oluşması için, bunun bir hayat tarzı olarak kabul edilebilmesi için 7'den 70'e her birimizin sahiplenmesi, her birimizin bunu içselleştirmesi gerekiyor” diye konuştu.

“BU YALNIZCA BİR ÇEVRE PROJESİ DEĞİL, ÖNEMLİ BİR MODEL”

Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, İstanbul Tavşan Adası'nda deniz ekosisteminin korunmasına yönelik değerli bir çalışmayı yerinde görmekten dolayı mutluluk duyduğunu söyleyerek, “Bilimin, kamu iradesinin, sivil toplumun, teknolojinin ve toplumun ortak bir hedef etrafında buluştuğunda neleri başarabileceğini gösteren önemli bir model” dedi.

“ÇÖZÜMÜN NASIL OLMASI GEREKTİĞİNİ GÖSTERİYOR”

Sıfır Atık Vakfı’nın Akdeniz ve Ege’de görüşen plastik kirliliğine karşı ciddi çalışmalar yürüttüğünü ifade eden Ağırbaş, şöyle devam etti:

“Sayın Valimizle beraber kamuoyuna sunduğumuz Plastik Atık Raporu’nda da ortaya koyduğumuz üzere plastik kirliliği sadece bir atık yönetimi meselesi değil, denizlerimizin, nehirlerimizin, toprağımızın ve insan sağlığının geleceğini ilgilendiren çok önemli bir mesele. Bugün burada gördüğümüz çalışma ise çözümün nasıl olması gerektiğini bize gösteriyor. Tavşan Adası'nda bilimsel araştırma, koruma, restorasyon ve sürekli izleme bir arada yürütülüyor.”

“COP31 KAPSAMINDA PİLOT BÖLGE”

Deniz Yaşamını Koruma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Narcı, 11 yıllık bir restorasyon çalışmasının, koruma hikayesinin tam olarak göbeğinde olduklarını belirterek, “COP kapsamında tam olarak örnek bir pilot bölgedeyiz. Bu alan 7,5 milyon metrekare alanda Cumhurbaşkanlığımız tarafından korunması gerektiği hassas alan ilan edildi. 700'e yakın kök mercanının burada restorasyonu yapılıp hayalet ağlar temizlenip örnek bir koruma statüsü ve çalışmaları yürütülüyor. Buradaki iyi örneği, artık bir pilot çalışma olarak COP31’in de sahibi olduğu Antalya'mızda, Üç Adalar’da Antalya Valimizle beraber ikinci bir örnek çalışmayı da hayata geçiriyoruz. Antalya'da COP’ta dünyaya şunu söyleyeceğiz; Türkiye 30x30 hedeflerini sözde ve masada değil, Sıfır Atık Başkanımızın da dile getirdiği gibi sahada aktif olarak uygulayarak model oluşturmuştur” dedi.

TAVŞAN ADASI’NIN ÖZELLİĞİ NEDİR?

Tavşan Adası ve çevresindeki yaklaşık 7,76 kilometrekarelik alanın 2021 yılında “Kesin Korunacak Hassas Alan” ilan edilmesinin ardından çalışmaların sona ermediği; aksine koruma kararının sahadaki karşılığının oluşturulması amacıyla restorasyon, izleme, denetim ve alan yönetimi faaliyetlerinin sürdürüldüğü vurgulandı.

700’ÜN ÜZERİNDE MERCAN KOLONİSİ RESTORE EDİLDİ

Tavşan Adası ve Sivriada çevresinde bugüne kadar 700’ün üzerinde gorgon mercanı kolonisi üzerinde nakil ve restorasyon çalışması gerçekleştiren DYKD, sarı gorgonlarda uzun dönemli izlemelerde yaklaşık yüzde 80 yaşama başarısı kaydetti.

Ocak 2026’da ise Türkiye’de ilk kez mor mercan (Paramuricea clavata) popülasyonlarının güçlendirilmesine yönelik yeni bir restorasyon programı başlatıldı.

İlk izleme döneminde nakledilen kolonilerin tamamının hayatını sürdürdüğü kayıt altına alınırken, çalışmaların uzun dönemli bilimsel izlemelerle devam edeceği belirtildi.

Ziyarette, mercan restorasyonunun yalnızca tek bir türün korunmasına yönelik olmadığı; mercan topluluklarının oluşturduğu habitatın ve bu habitatla ilişkili deniz ekosisteminin bütünüyle korunmasının hedeflendiği aktarıldı.

HAYALET AĞLAR EKONOMİYE KAZANDIRILIYOR

Deniz koruma çalışmalarının önemli başlıklarından birini oluşturan hayalet ağlarla mücadele kapsamında da bugüne kadar deniz tabanından 650 bin metrekareden fazla hayalet ağ ve 3 tondan fazla kurşun çıkarıldı.

Çıkarılan ağların bir bölümü ayrıştırılarak zirai örtü, çanta, gözlük ve geri dönüştürülmüş hammadde olarak yeniden değerlendirildi. Böylece deniz temizliğinin ekonomiyle buluşturulduğu bir model oluşturuldu.

Ziyarette, denizden çıkarılan atıkların yalnızca bertaraf edilmesi yerine yeniden ekonomiye kazandırılmasının, deniz ekosistemlerinin korunması ile Sıfır Atık yaklaşımı arasında güçlü bir bağ kurduğu ifade edildi.

DENİZ KORUMA ALANI 7/24 İZLENİYOR

DYKD’nin profesyonel dalgıçlar ve biyologlardan oluşan Ranger ekibi, Tavşan Adası Koruma Alanı’nda düzenli devriye, biyolojik çeşitlilik gözlemi, mercan sağlığı kontrolü, hayalet ağ müdahalesi ve tehdit tespiti gerçekleştiriyor.

“İSTANBUL’DA CUMHURİYET TARİHİNİN EN BÜYÜK PLASTİK ÇALIŞTAYI YAPILACAK”

Ayrıca Sıfır Atık Vakfı tarafından İstanbul’da 31 Ağustos – 1 Eylül tarihlerinde Cumhuriyet tarihinin en büyük plastik atık çalıştayının yapılacağını ifade eden Samed Ağırbaş, “İnşallah ay sonu İstanbul'da gerçekleştireceğimiz çalıştayla beraber 17 bakanlığımız, 40'dan fazla genel müdürlüğümüz, 400'den fazla katılımcıyla beraber bu sorununla alakalı eylem planını ortaya koyacağız. İçişleri Bakanlığımızın koordinasyonunda Muğla, Antalya, Adana ve Mersin valilerimizin katılımıyla çalıştay bünyesinde özel bir oturum gerçekleştirilecek. Yine bakan yardımcıları seviyesinde ayrı bir oturum gerçekleştirilecek. Orada oluşturacak olduğumuz 14 masayla biz plastik atık kirliliğine dair bütün süreçleri 360 derece ele alacağız. Somut çıktılarla beraber milletimizin takdirine sunacağız” diye konuştu.