Kedilerin dünyaya nasıl yayıldığı çözüldü

Araştırmacılar, kedilerin çiftçilerle ilişkileri sayesinde, tüccarlar ve Vikinglerle seyahat ederek dünyaya yayıldıklarını açıkladı.

Nature’dan Ewen Callaway’ın haberine göre; son birkaç yıl için DNA analizi yapmanın düşen maliyeti kediler üzerinden araştırma yapanlar için kolaylık sağladı. Kısa süre önce, Paris’teki Jacques Monod Enstitüsü’nden evrimsel genetikçi Eva-Maria Geigl, Oxford’da bir konferansta tarih boyunca kedigillerin yayılması hakkında ilk kapsamlı çalışmayı sundu.

KEDİLER 18 BİN YILDIR BİZİMLE

Geigl ve meslektaşları, Avrupa, Afrika ve Ortadoğu’daki otuz arkeolojik sitede bulunan 209 evcil kedi DNA’sının mitokondriyal analizini yaptı. Kediler, tarımın şafağından beri, yani yaklaşık 18 bin yıl boyunca insanlık tarihine yayılıyorlar.

ÖNCE DOĞU AKDENİZ VE TÜRKİYE

Bulgulara göre kediler iki dalga halinde yayıldı. Tarım döneminin ilk patlaması evcil kedilerin vahşi atalarının yaşadığı Doğu Akdeniz ve Türkiye’de ortaya çıkışıyla oldu. Geigl, insanların tahıl depolamaya başladığından kemirgenleri de çekmesi sebebiyle bunun olduğuna inanıyor. Muhtemelen ilk kemirgenler peşlerinden vahşi kedileri de getirdi. İlk dönem çiftçiler, kedilerin kemirgen nüfusu kontrol altına almasının avantajlarını görüp, yerli ırklara liderlik etmeleri için onları ayrılmamaya teşvik etmiş olabilir.

Geigl’in ekibi, Mısır’dan bir mitokondriyal soy ile kedilerin MÖ 4. Yüzyıl ile MS 4. Yüzyıl arasında Bulgaristan, Türkiye ve Sahraaltı Afrika’da görünmeye başladığını keşfetti. Ekip, bir kısım denizcilerin ticari görevleri sırasında gemilerdeki tahılları kemirgenlerden korumak için onları yanlarına aldığını ve böylece limanlara yaydığına inanıyor. Nitekim MS 700 – 1000 yılları arasına denk gelen Kuzey Almanya’daki bir Viking sitesinde Mısırlı bir kedi mitokondriyal DNA’sı bulundu.

ORTAÇAĞ'A KADAR DEĞİŞMEDİLER

Ekip ayrıca, tekir kedilerin mutasyonunun Ortaçağ’a kadar başlamadığını belirleyen örneklere DNA’larda rastladı. Araştırmacılar devam ettikçe muhtemelen kediler hakkında çok daha fazla bilgiyle karşılaşacak.

Stephanie Pappas LiveScience de yazdığı gibi, onlarca yıldır araştırmacılar, kedilerin Mısır’da yaklaşık 4 bin yıl önce evcilleştirilmiş olduğuna inanıyordu. Ancak, 2004 yılında Kıbrıs’ta 9 bin 500 yıllık bir insan mezarında bulunan kedi kemikleri ve 2014 yılında 6 bin yıl önce Mısır’da kedilerin yetiştirildiğini gösteren başka bir çalışma bu fikri ters yüz etti.

Geigle’ın kronolojisiyle birlikte bu keşifler gösteriyor ki, insanlarla kedilerin ortak tarihi bilinenden daha büyük ve karmaşık.