Beyaz Saray'da İran toplantısı: ABD basını Trump'ın kararını yazdı
ABD merkezli CNN’in Beyaz Saray ve diplomasi kaynaklarına dayandırdığı habere göre; Başkan Donald Trump, İran ile yürütülen müzakerelerin tıkanması üzerine askeri seçenekleri hiç olmadığı kadar ciddi bir şekilde masaya yatırdı.
- ABD Başkanı Trump, İran'ın sunduğu karşı teklifi "kabul edilemez" ve "aptalca" bulduğunu belirtmiş ve sabrının tükenmiş olduğunu ifade etmiştir.
- Beyaz Saray'da, Tahran'ın masaya oturması için daha agresif bir yaklaşım ve hedefli askeri saldırılar savunulurken, diğer bir grup diplomasiye son bir şans verilmesini istemektedir.
- Pakistanlı arabulucuların İran'ın katı tutumunu yumuşatamaması, askeri operasyon ihtimalini güçlendirmiştir.
- Trump, Çin ziyaretinde İran petrolünün en büyük ithalatçısı olan Pekin'in krizdeki rolünü görüşecektir.
- Hürmüz Boğazı'ndaki durum, hem siyasi hem de ekonomik krizi tetiklemiş durumdadır ve boğazın açılması durumunda bile piyasanın dengelenmesinin aylar süreceği uyarısı yapılmıştır.
- İran, "her türlü seçeneğe hazırız" diyerek rest çekmiş ve Trump'ı bu durgunluk dönemini zafer olarak yorumlamaması konusunda uyarmıştır.
Trump Çin ziyareti öncesi ulusal güvenlik ekibiyle Beyaz Saray’da "savaş" gündemiyle bir araya geldi.
İran’ın son sunduğu karşı teklifi hem "kesinlikle kabul edilemez" hem de "aptalca" bulduğunu dillendiren ABD Başkanı, yakın çevresinden sızan bilgilere göre, Tahran’ın müzakere masasında ciddi bir pozisyon almadığına inanıyor ve sabrı tükenmiş durumda.
Özellikle Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmaya devam etmesi, Beyaz Saray’daki "şahin" kanadı harekete geçirdi.
BEYAZ SARAY’DA GRUPLAŞMA: HEDEFLİ SALDIRI MI, DİPLOMASİ Mİ?
CNN kaynakları, yönetim içerisinde nasıl ilerleneceği konusunda keskin bir görüş ayrılığı yaşandığını iletti. Pentagon yetkililerinin başını çektiği bir grup, Tahran’ın masaya "uslu bir şekilde" oturması için daha agresif bir yaklaşım sergilenmesini ve İran’ın konumunu zayıflatacak hedefli askeri saldırıların başlatılmasını ileri sürüyor. Diğer bir grup ise diplomasiye son bir şans verilmesi için bastırıyor. Ancak bölgedeki Pakistanlı arabulucuların, İran’ın katı tutumunu yumuşatamaması ve Tahran’ın kimseyi dinlememesi, askeri operasyon ihtimalini en güçlü seçenek haline getirdi.
TRUMP’IN ÇİN ZİRVESİ: İRAN DOSYASI MASADA
İran’la ateşkesin adeta "hayati desteğinde" olduğu gergin atmosferde Trump, bugün Çin’e gidiyor. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yapacağı zirvenin ana maddelerinden biri, İran petrolünün en büyük ithalatçısı olan Pekin’in bu krizdeki rolü olacak. Trump, İran yönetimini zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmemekle suçlarken, İran tarafı Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınması şartından geri adım atmıyor.
Müzakere kaynakları, Trump’ın Çin’den dönmeden önce İran konusunda nihai bir "vur" emri vermesinin düşük ihtimal olduğunu ancak sahadaki gerilimin her an patlamaya hazır olduğunu öne sürdü.
MÜZAKERELERİ TIKAYAN MADDE
Diplomatik kaynaklar, geçtiğimiz hafta yaşanan iyimserliğin yerini karamsarlığa bıraktığını da ekledi. İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için "savaş tazminatı" adı altında geçiş ücreti talep ederken, nükleer kısıtlamaları ancak yaptırımlar tamamen kalktıktan sonra görüşmeyi şart koşuyor. Washington ve İsrail ise bu talepleri "kabul edilemez" bularak geri çeviriyor.
KÜRESEL PETROL KRİZİ VE HÜRMÜZ ÇIKMAZI
Hürmüz Boğazı’ndaki bu kördüğüm, sadece siyasi değil, ekonomik krizi de tetiklemiş durumda. Suudi petrol devi Aramco’nun CEO’su Amin Nasser, boğazın hemen açılması durumunda bile piyasanın dengelenmesinin aylar alacağı uyarısını yaptı. Boğaz yakınlarında mahsur kalan 20 bin denizcinin durumu ise Birleşmiş Milletler tarafından "insani felaket" olarak nitelendirilmeye devam ediyor.
ABD’de benzin fiyatlarının rekor kırması üzerine Trump, federal vergileri askıya almayı gündeme getirse de Amerikalı tüketicilerin 37 milyar dolarlık bir darbeyle karşı karşıya.
TAHRAN’IN RESTİ: "HER TÜRLÜ SEÇENEĞE HAZIRIZ"
Öte yandan Tahran’ın cevabı gecikmedi. İran’ın baş müzakerecisi, ülkelerinin on yıllardır süren ekonomik baskıya dayandığını hatırlatarak "her türlü seçeneğe hazırız" restini çekti. İran’ın dini liderinin danışmanı ise Trump’ı uyararak, Washington’ın bu durgunluk dönemini bir "zafer" olarak yorumlamaması gerektiğini, sahadaki sükunetin aldatıcı olabileceğini ifade etti.
ABD KOZUNU OYNADI
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasıyla uçuşa geçen petrol fiyatlarını dizginlemek için Beyaz Saray en büyük kozunu oynadı. ABD Enerji Bakanlığı, Stratejik Petrol Rezervi’nden (SPR) 53,3 milyon varillik dev bir miktarı piyasaya sürdüğünü açıkladı.
Savaşın patlak vermesiyle birlikte ham petrol fiyatları varil başına 30 dolar birden fırlayarak yüzde 45 oranında değer kazanmıştı. Küresel piyasalardaki yangını söndürmek için dünyanın en büyük petrol rezervi olan SPR devreye sokulsa da uzmanlara göre tek başına yeterli olmayabilir.
12 MİLYON VARİL HALA KAYIP
Piyasalardaki asıl korku, dünyadaki arz açığının büyüklüğü. Uzmanlar, günde yaklaşık 12 milyon varil petrolün hala küresel pazara ulaşamadığı konusunda uyarıyor.
ABD basınına konuşan ekonomistlere göre Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmaya devam etmesi durumunda, rezervleri enflasyonu durdurmaya yetmeyecek. Hürmüz açılmadığı takdirde piyasaların nefes alması zor gözüküyor.
