Dünya Pekin'e kilitlendi: Trump ve Xi'den savaşı bitirme pazarlığı! Hürmüz masada
Diplomasi tarihinin en gergin zirvesi için geri sayım başladı. ABD Başkanı Donald Trump ve Çin lideri Xi Jinping, ticaret savaşlarından çok daha ağır bir yükle, İran-İsrail savaşının gölgesinde bir araya gelecek.
- Trump, ABD-İsrail ittifakı ile İran arasındaki savaşta Çin'in arabuluculuk rolüne güveniyor.
- Hürmüz Boğazı'ndaki askeri gerilim küresel petrol arzını etkilemiş durumda ve Trump, Çin'i İran üzerindeki nüfuzunu kullanarak anlaşmaya zorlamayı amaçlıyor.
- Zirvenin gündeminde ABD'den Çin'e tarım ürünleri, enerji kaynakları ve Boeing uçakları satışı gibi ticaret konuları da yer alıyor.
- ABD ve Çin arasında ticari mallar ve karşılıklı yatırımları denetleyecek yeni kurullar kurulması planlanıyor.
- Eski ABD Japonya Büyükelçisi Rahm Emanuel, Pentagon'un hantallığına ve asimetrik savaş stratejilerine yönelik eleştirilerde bulunuyor.
Dünyanın gözü kulağı bu hafta Pekin’de gerçekleşecek dev zirveye kilitlendi. ABD Başkanı Donald Trump ve Çin lideri Xi Jinping, ticaret savaşlarından çok daha ağır bir yükün, ABD-İsrail ittifakı ile İran arasında patlak veren savaşın gölgesinde bir araya geliyor. Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Trump'ın, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in davetiyle 13-15 Mayıs'ta Pekin'e resmi ziyarette bulunacağı belirtildi.
ABD basınına göre Trump, hem kendi iktidarını etkileyen hem de küresel ekonomiyi darboğaza sokan bu çatışmayı bitirmek için Pekin’in "arabulucu" rolüne güveniyor.
Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla sonuçlanan askeri gerilim, küresel petrol arzını durma noktasına getirmişti. Trump, ticari olarak İran petrolüne bağımlı olan Çin'i, Tahran üzerindeki nüfuzunu kullanarak bir anlaşma zeminine neden olması için zorlayacak. Xi Jinping ise krizin sona ermesi, Çin mallarının dünyaya ulaşması ve petrol akışının normalleşmesi için arabulucu olabilir. Ancak Pekin, bölgedeki mevcut rejimin ayakta kalmasını stratejik bir öncelik olarak görmeye devam ediyor.
İP CAMBAZI DİPLOMASİSİ
Trump, Çarşamba günü Pekin’e indiğinde adeta bir "ip cambazı" gibi hareket etmek zorunda kalacak. Bir yanda Xi ile tapınak gezisi ve devlet yemeği gibi diplomatik ritüelleri yerine getirirken, diğer yanda Orta Doğu'daki aktif savaş operasyonlarını anlık brifinglerle takip edecek. Trump’ın bu seyahat sırasında "Özgürlük Projesi" adını verdiği deniz gücü operasyonunu genişletme tehdidi ise masadaki en büyük kozu olarak duruyor.
TİCARETTE YENİ DENGELER: BOEING VE TARIM ÜRÜNLERİ
Wall Street Journal'a konuşan Beyaz Saray kaynaklarına göre, liderlerin ajandasında sadece savaş yok. Çin'in ABD'den devasa miktarda tarım ürünü, enerji kaynakları ve Boeing uçakları satın alması masadaki ana ticaret başlıklarını oluşturuyor. Ayrıca, ulusal güvenliği ilgilendirmeyen ticari malların akışını düzenleyecek bir "ABD-Çin Ticaret Kurulu" ile karşılıklı yatırımları denetleyecek bir "Yatırım Kurulu" kurulması planlanıyor.
İLİŞKİLERDE "İLGİNÇ" GERGİNLİKLER
Zirve öncesinde Pekin’in bazı Amerikalı yetkililerin ve gazetecilerin vize başvurularını reddetmesi, diplomatik havanın göründüğü kadar "güllük gülistanlık" olmadığını da bir yandan kayıtlara geçirdi. Trump ise sosyal medya üzerinden Xi ile olan dostluğuna vurgu yapmaya devam ederek, ilk dönemindeki sert üslubunu yerini daha "barışçıl" bir tonla değiştirdi.
"GEMİ BATIRMAK YETMEZ, BOĞAZI KORUMAK GEREK"
Öte yandan Trump'ın gezisine de değinen ABD’nin eski Japonya Büyükelçisi ve tecrübeli siyasetçi Rahm Emanuel, kaleme aldığı analizde Pentagon’un hantal yapısına ve Trump yönetiminin askeri stratejilerine eleştiriler getirerek "ikinci bir devrim" çağrısında bulundu.
Emanuel’e göre, 1986’daki Goldwater-Nichols Yasası’ndan bu yana ordunun en büyük reform ihtiyacı kapıda: Geleneksel ve asimetrik savaşı aynı anda yürütebilme kabiliyeti.
"Trump yönetimi, Çin ziyaretinden önce denizin dibinde kaç İran gemisi olduğuyla ilgileniyor. Oysa İranlılar, uluslararası deniz yollarını kontrol edip etmediklerine bakıyor. Nükleer tesislerini vurduk ama onlar 'Hürmüz Boğazı' silahını çektiler. Geleneksel olmayan bu önlemi anlamak ve yenmek zorundayız" diyen yazar Pentagon’un hantallığına dair İran’ın ucuz dronlarını örnek gösterdi:
"İran’ın 35 bin dolarlık bir Şahid dronu karşısında milyonlarca dolarlık savunma sistemleri harcıyoruz. Pentagon, bu dronların muadilini üretmek için normal prosedürlerin dışına çıkmak zorunda kalıyor; çünkü Beş Büyükler’in yıllarca sürdüreceği işi, küçük ekipler haftalar içinde yapıyor."
ZELENSKİY VE "MADEN ANLAŞMASI" ELEŞTİRİSİ
Trump’ın Ukrayna lideri Zelenskiy ile yaptığı görüşmede drone teknolojisi yerine mineral madenciliği talep etmesini "vizyonsuzluk" olarak nitelendiren Emanuel, Ukrayna’nın saha tecrübesinin ABD için hayati olduğuna vurgu yaptı.
