Hamaney'i öldürmek İran rejiminin sonunu getirir mi? ABD'nin muhtemel askeri operasyonu hakkında gerçekler

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki protestoculara yönelik “yardım yolda” açıklaması, Washington’un askeri bir müdahaleye ne kadar yakın olduğu sorusunu gündeme getirdi. Ancak uzmanlara göre, ABD’nin İran’da sahadaki dengeleri değiştirebilecek etkili ve düşük riskli bir askeri seçeneği bulunmuyor.

Kaydet

ABD Başkanı Donald Trump, protestoculara "yardım yolda" dese de, politika uzmanlarına göre muhtemel bir askeri müdahalenin başarıya ulaşması şu anda pek mümkün görünmüyor.

Beyaz Saray'ın açıklamalarına göre Trump, İran'a karşı askeri güç kullanmaktan çekinmeyebilir; ancak gerçek şu ki, ABD Başkanı'nın ülkedeki protesto hareketine somut bir fayda sağlayabilecek neredeyse hiçbir seçeneği bulunmuyor. Üstelik ABD'nin bölgedeki müdahale geçmişi de başarılı sayılamaz.

Aylarca süren planlama gerektiren bir operasyonun ardından Venezuela lideri Nicolás Maduro’nun karçırılmasından cesaret alan Trump, herhangi bir askeri konuşlanma olmaksızın İran rejimine karşı askeri müdahaleyi dile getirmişti.

Hamaneyi öldürmek İran rejiminin sonunu getirir mi? ABDnin muhtemel askeri operasyonu hakkında gerçekler

ASKERİ MÜDAHALE NEDEN ZOR?

İngiliz The Guardian gazetesinin analizine göre, Hamas'ın İsrail'e saldırısından bu yana iki yıl süren neredeyse kesintisiz konuşlanmanın ardından, ABD'nin Orta Doğu'da Ekim ayından beri konuşlandırılmış uçak gemisi bulunmuyor. USS Gerald R Ford yazın Karayipler'e, USS Nimitz ise sonbaharda ABD batı kıyısındaki bir limana çekildi.

Bu durum, rejim hedeflerine ve belki de İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’e yönelik muhtemel hava veya füze saldırılarının büyük ihtimalle Orta Doğu'daki ABD ve müttefik hava üslerinden gelmesi veya bu üsleri içermesi gerektiği anlamına geliyor.

Alternatif olarak, Haziran ayında Fordow'daki yeraltı nükleer tesisine karşı düzenlenen uzun menzilli B-2 bombardıman görevine benzer bir seçenek düşünülebilir, ancak kentsel bir alana böyle bir saldırı son derece tehlikeli ve orantısız bir güç kullanımı olur.

Grafik, ABD'nin Orta Doğu'da bulunan üslerini gösteriyor.

ABD, Katar, Bahreyn, Irak, BAE, Umman ve Suudi Arabistan gibi ülkelerdeki üsleri kullanmak için izin almak zorunda kalacak ve bu üsleri ile ev sahibi ülkeleri muhtemel misillemelere karşı koruması gerekecek. ABD bu varlıkları kullanmasa bile, İranlı liderler ülkeye saldırı olursa ABD üslerini ve gemilerini vurmakla daha önce tehdit etti.

İRAN'IN ASKERİ KAPASİTESİ HALA CAYDIRI

İran’ın askeri kapasitesi, İsrail ile Haziran ayında yaşanan 12 günlük savaşta ciddi ölçüde zarar görmüş ve hava savunma sistemleri kolayca etkisiz hale getirilmiş olsa da, Tahran sınırlı bir füze kapasitesini koruyor. Önemli fırlatma sahaları dağlara gömülü durumda ve yeniden yapılanma sürüyor. Tahminlere göre İran, toplu halde fırlatıldığında ABD ve İsrail hava savunmalarını atlatabilecek kapasitede 2 bin ağır balistik füzeye sahip.

PEKİ ABD NEYİ HEDEF ALABİLİR

Daha önemli bir soru ise: ABD neyi bombalayacak? İran rejiminin kullandığı askeri ve sivil alanları belirlemek mümkün, ancak hem protestolar hem de artan kanlı rejim baskısı ülke genelinde yaşanıyor. Hedef belirleme her zaman isabetli olamıyor, alanlar yanlış tespit edilebilir ve kentsel konumlardaki sivil kayıpları açık bir risk teşkil eder. Üstelik bu tür saldırıların sahada etkili olacağı da kesin değil.

REJİM DEĞİŞİKLİĞİ NE KADAR MÜMKÜN?

1953 CIA darbesine dayanan uzun ABD müdahale geçmişi göz önüne alındığında, İran rejiminin muhtemel bir ABD saldırısını kalan desteğini toplamak için bir toparlanma noktası olarak kullanmaya çalışması da zor olmaz. Protestocu halk arasında ne kadar popüler olmasa da, iktidardaki rejim, Haziran ayındaki İsrail’in sürekli saldırısından sağ çıkmış olup, kırılgan veya zayıf görünmüyor.

Royal United Services Institute düşünce kuruluşundan kıdemli ortak Roxane Farmanfarmaian, “İran’da açıkça kararlı bir hükümet, askeri ve güvenlik servisi var. Hükümet kırmızı çizgisi olmadığını gösteriyor: sınırlarını ve sokaklarını güvence altına alacak ve protestolardaki, çok sayıda ölü, bunu yapma kararlılığını ortaya koyuyor.”

HAMANEY'E DOĞRUDAN SALDIRI MÜMKÜN MÜ?

Diğer taraftan ABD, Hamaney'e doğrudan bir saldırı düşünebilir. İran liderini öldürmeye çalışmak, askeri açıdan Maduro tarzı bir kaçırma operasyonundan daha kolay olabilir. Ancak, başka bir ülkenin liderini öldürmek inanılmaz derecede gerilimi tırmandırıcı olacak, hukuki endişeleri artıracak. Ayrıca İran’ın ABD’ye sert bir askeri cevap vermesi de gündemde olacak.

Hamaney’in öldürülmesi, İran’da rejimin düşmesiyle sonuçlanmayabilir. 12 günlük savaş sırasında Hamaney, İsrail’in tarafından tespit edilememişti. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, sonrasında “Gözetimimizde olsaydı, onu saf dışı bırakırdık” demişti. İran lideri, öldürülmesi durumunda hızlı bir geçişi sağlamak amacıyla yerine geçecek üç üst düzey din adamını da açıklamıştı.

The Guardian’a konuşan farklı uzmanlar ise en muhtemel, sonucun İran Devrim Muhafızları liderliğinde bir devralma olacağını belirtti. Ancak İran rejimi Haziran ayında İsrail’in 30’a yakın askeri ve güvenlik liderini öldürmesinden sonra bile sağlam kaldı. Uzmanlar, birkaç ABD saldırısının bunu değiştirmesinin mümkün olmadığını söyledi.

SİBER MÜDAHALE FAHA MI ETKİLİ?

Uzmanlar, hedefli bir siber saldırının İran için en etkili seçenek olabileceğini söyledi. Maduro’nun kaçırılmasından sonra Trump, Venezuela liderinin yakalanmasını kolaylaştırmak için ABD'nin Caracas’taki elektriği kestiğini açıklamıştı.

Birleşik Krallık Ulusal Siber Güvenlik Merkezi’nin eski başkanı Ciaran Martin, “neyin işe yarayacağını görmenin zor olduğunu” ve elektrik gibi “sivil veya hatta hükümet hizmetlerini kesintiye uğratmanın” muhtemelen sivilleri daha fazla etkileyeceğini belirtti.

Martin, “ABD, geçen Perşembe gününden beri büyük ölçüde kapatılan interneti geri getirebilir. Böylelikle bir başarı sağlanabilir” ifadelerini kullandı.

Martin, “ABD, İran’ın engelini aşarak Starlink ile bölgeye ulaşmaya çalışabilir” diye sözlerine devam etti. Ancak Martin, bunun “gerçek bir siber operasyon olmadığını” ve müdahale hakkında daha fazla bilgi paylaşmanın sokaklardaki ölümleri durdurmayabileceğini söyledi.

ÖNERİLEN HABERLER