Hürmüz'ün ardından yeni kriz! Babül Mendeb Boğazı kapatılırsa dünya ticareti ağır darbe alacak
ABD'nin tehditlerine İran'dan "Hürmüz'ün ardından Babül Mendeb Boğazı'nı da kapatırız" tehdidi geldi. Bu açıklamayla Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan 32 km uzunluğundaki boğaz gündeme gelirken; deniz ticaretinin en kritik hatlarından olan Babül Mendeb'in kapatılması yeni bir krizin habercisi olacak. İşte Babül Mendeb'in stratejik önemi.
- ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaş bölgede gerilimi artırmış, ABD üslerinin ve İsrail'in hasar gördüğü belirtilmiştir.
- ABD Başkanı Trump, İran'a Hürmüz Boğazı'nı ticari gemilerin geçişine açması için verdiği süreyi 8 Nisan'a kadar uzatmıştır.
- İran, ABD'nin enerji altyapısına saldırı tehditlerini hayata geçirmesi halinde Hürmüz Boğazı'nın yanında Babu'l Mendeb Boğazı'nın da kapatılabileceği uyarısında bulunmuştur.
- Babül Mendeb Boğazı, Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu'na bağlayan, Asya, Afrika ve Avrupa arasındaki deniz ticaretini sağlayan stratejik bir geçittir.
- Küresel deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık yüzde 10'u Babül Mendeb üzerinden geçmektedir ve günlük yaklaşık 4 milyon varil petrol buradan dünya pazarlarına ulaşmaktadır.
- Eğer Babül Mendeb Boğazı kapatılırsa, Süveyş hattını kullanan gemiler Afrika'nın güneyindeki Ümit Burnu'na yönelmek zorunda kalacak, bu da sefer sürelerini uzatacak ve önemli ek maliyetler oluşturacaktır.
- Yemen'in Kızıldeniz kıyısının büyük bölümünü kontrol eden Husiler, Babül Mendeb Boğazı'nda önemli bir role sahiptir ve daha önce ticari gemileri hedef alan saldırılar gerçekleştirmişlerdir.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı savaş, İran'ın da misilleme saldırılarıyla bölgeyi adeta ateş çemberine çevirdi. ABD üssünün yer aldığı birçok ülke ve İsrail, İran'ın saldırılarında hasar gördü. Tahran ise ABD-İsrail saldırıları nedeniyle bombardıman altında.
TRUMP, 8 NİSAN'A KADAR SÜRE VERDİ
Dünya, savaşın ne zaman biteceğine odaklanırken İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması birçok ekonomik olumsuzluğa yol açtı. ABD Başkanı Trump, İran’a Hürmüz Boğazı’nı ticari gemilerin geçişine açması için tanıdığı süreyi yarından itibaren 8 Nisan'a kadar uzattığını duyurdu.
İRAN 'BABU'L MENDEB' KARTINI ÖNE SÜRDÜ
İran ise ABD Başkanı Donald Trump'ın ülkenin enerji altyapısına saldırı tehditlerini hayata geçirmesi halinde Hürmüz Boğazı'nın yanında Babu'l Mendeb Boğazı'nın da kapatılabileceği uyarısında bulundu.
İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in Danışmanı Ali Ekber Velayeti, sosyal medya hesabından paylaştığı mesajında, ABD Başkanı Trump'ın tehditlerini değerlendirdi. Velayeti, mesajında şu ifadelere yer verdi:
"Direniş Cephesi'nin komuta merkezi, Babu'l Mendeb'i Hürmüz Boğazı gibi görüyor. Beyaz Saray aptalca hatalarını tekrarlamayı planlıyorsa, enerji akışının ve küresel ticaretin tek bir hareketle sekteye uğratılabileceğini yakında anlayacaktır."
BABÜL MENDEB BOĞAZI'NIN ÖNEMİ
Bu açıklamanın ardından Hürmüz'de de krizlerin yaşandığı dönemde Babül Mendeb Boğazı'nın önemi yeniden gündeme geldi.
Kızıldeniz'in güney ucunda, Arap Yarımadası ile Afrika arasında yer alan Babül Mendeb Boğazı, Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu ile birleştiriyor. Boğaz, ayrıca deniz ticaretinde Asya, Afrika ve Avrupa'yı birbirine bağlıyor.
En dar noktası yaklaşık 26 kilometre genişliğinde olan boğaz, Mısır'ın kuzeyinde Süveyş Kanalı'nın inşa edilmesiyle Akdeniz ile Doğu Asya arasındaki bağlantının bir parçasını oluşturarak stratejik ve ekonomik önemini artırdı.
DENİZ TİCARETİNİN EN KRİTİK HATLARINDAN
Babül Mendeb, dünyanın en kritik deniz ticaret hatlarından biri olarak öne çıkıyor. ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre, küresel deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık yüzde 10'u buradan sağlanıyor. Günlük yaklaşık 4 milyon varil petrol ve petrol ürünü, Babül Mendeb üzerinden dünya pazarlarına ulaşıyor.
Bu durum, varil fiyatının ortalama 70-80 dolar bandında hesaplanması halinde 300-350 milyon dolarlık enerji akışı anlamına geliyor.
BM Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verilerine göre de küresel deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 12’si, Süveyş hattını kullanırken Babül Mendeb'in bu hattın giriş ve çıkış noktalarını oluşturması önemini artırıyor.
Dünya Bankasına göre Kızıldeniz hattı, küresel konteyner trafiğinin önemli oranı için kritik bir koridor konumunda bulunuyor. Bu durum, Hürmüz Boğazı'nda süregelen jeopolitik gerilimle Babül Mendeb'in stratejik önemini ortaya koyuyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki krizin ardından Süveyş hattının devre dışı kalmasının hem enerji hem de ürün tedariki açısından yeni bir krizin habercisi olacağı belirtiliyor.
BABÜL MENDEB BOĞAZI KAPATILIRSA NE OLUR?
Husilerin, Babül Mendeb Boğazı'ndan geçişleri engellemek için atabileceği olası adımlar, Süveyş hattını kullanan gemilerin, Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’na yönelmeye mecbur kalması anlamına geliyor.
Bu da başta petrol tankerleri olmak üzere gemilerin sefer sürelerini ortalama 10-15 gün uzatarak gemi başına yüz binlerce dolardan 1 milyon dolara kadar ek maliyet oluşturuyor. Artan yakıt, sigorta ve navlun giderleri, toplam maliyeti daha da yükseltiyor.
HUSİLER BABÜL MENDEB BOĞAZINDA ÖNEMLİ ROLDE
Yemen’in Kızıldeniz kıyısının büyük bölümünü kontrol eden Husiler, hat üzerindeki Hudeyde gibi stratejik limanları da elinde tutuyor.
Daha önce füze ve İHA saldırılarıyla Babül Mendeb'de birçok kez farklı ülkelere ait gemileri hedef alan grubun savaşa dahil olmasıyla Husilerin, Kızıldeniz’deki ticari gemi trafiğine yönelik tutumları da önem kazandı.
Haziran 2025'te İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), Babül Mendeb Boğazı ve Aden Körfezi'nde ABD bağlantılı ticari gemiler için yüksek tehdit bulunduğunu bildirmişti.
