Ukrayna'da Rus etkisine karşı Türk seddi! Türkler Anayasal güvenceye kavuşuyor: Veto şansı kalmadı!
Kiev yönetimi, Rusya’nın bölgedeki kirli dezenformasyon oyununu bozmak için Gagauz Türklerini 'yerli halk' statüsüne alıyor. Kırım Tatarları ile aynı haklara sahip olacak Gagauzlar, artık Ukrayna’nın gri alanlarından çıkarak devletin asli sahibi haline gelecek.
- Ukrayna Parlamentosu'na sunulan yeni yasa tasarısı, sayıları 32 bini bulan Gagauz Türklerinin Kırım Tatarları ile aynı hukuki haklara sahip 'yerli halk' olarak tanınmasını teklif ediyor.
- Tasarı yasalaştığı takdirde, Gagauz Türkleri Kırım Tatarları, Karaylar ve Kırımçaklar ile aynı ayrıcalıklı konuma yükselecek ve anadillerinde eğitim gibi haklara kavuşacak.
- Bu adımın, Gagauz kültürünün korunması için devlet bütçesinden özel fonlar ayrılmasının da önünü açması bekleniyor.
- Ukrayna basınına göre, bu yasa tasarısı sadece kültürel bir hak teslimi değil, aynı zamanda Ukrayna'nın Türkiye ve Azerbaycan gibi Türk dünyasıyla olan stratejik ortaklığını da pekiştiriyor.
- Ukrayna Dışişleri Bakanı, Gagauzların Ukrayna ile Türk dünyası arasında 'önemli bir köprü' vazifesi görerek bölgedeki sosyal ve siyasal dengeleri Kiev lehine güçlendireceğini belirtti.
Kiev yönetimi, Rusya'nın bölgedeki dezenformasyon ve nüfuz çabalarına karşı, bünyesindeki Türk halkların aidiyet bağlarını kuvvetlendirecek önemli bir adım attı.
Ukrayna Parlamentosu'nda (Verkhovna Rada), sunulan yeni yasa tasarısı ile sayıları 32 bini bulan Gagauz Türklerinin, Kırım Tatarları ile aynı hukuki haklara sahip ‘yerli halk’ olarak tanınması teklif edildi.
Milletvekili Ruslan Horbenko liderliğindeki bir grup parlamenter tarafından sunulan yasa tasarısı, 8 Mayıs’ta resmiyet kazanmıştı. Tasarı yasalaştığı takdirde, Ortodoks Hristiyan olmalarına rağmen dillerini ve öz benliklerini binlerce yıldır koruyan Gagauz Türkleri, Ukrayna topraklarının "asli ve yerli unsuru" olarak yer alacak.
KIRIM TATARLARI İLE AYNI STATÜ: GENİŞ HAKLAR GELİYOR
Eğer tasarı Verkhovna Rada’dan geçerse, Gagauzlar mevcut yasada yer alan Kırım Tatarları, Karaylar ve Kırımçaklar ile aynı ayrıcalıklı konuma yükselecek. Yeni statü kapsamında Gagauz Türkleri, anadillerinde eğitim veren okul ve kurumların açılmasından, müfredatın devlet eliyle desteklenmesine kadar geniş bir eğitim hakkına kavuşacak.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha’nın da geçtiğimiz yıl bizzat desteklediği bu süreç, Gagauz kültürünün korunması için devlet bütçesinden özel fonlar ayrılmasının da önünü açacak.
TÜRK DÜNYASIYLA STRATEJİK KÖPRÜ: BÖLGESEL DENGELER DEĞİŞİYOR
Ukrayna’daki Gagauz nüfusunun büyük bir kısmı, Odesa bölgesinin güneyindeki tarihi Bucak coğrafyasında yoğunlaşmış durumda.
Ukrayna basınına göre yasa tasarısı sadece kültürel bir hak teslimi olmadığını, aynı zamanda Ukrayna’nın Türkiye ve Azerbaycan gibi Türk dünyasının devleriyle olan stratejik ortaklığını perçinlediğini yazdı. Bakan Sybiha, "Gagauzlar Ukrayna ile Türk dünyası arasında "önemli bir köprü" vazifesi görerek, bölgedeki sosyal ve siyasal dengelerin Kiev lehine güçlenmesini sağlayacak." yorumunu paylaştı.
SİYASETİ MOSKOVA ŞEKİLLENDİRİYOR
Ukrayna’nın bu "yerli halk" açılımı, aslında Gagavuzya’da (Gagauz Yeri) can çekişen ana dili kurtarma operasyonu niteliğinde. Günümüzde bölgede Gagauzca, Moldavanca ve Rusça resmi dil olsa da fiili durum bir trajediyi yansıtıyor. Bölgenin idari merkezi Komrat’ın sokaklarından resmi kurumlara, tabelalardan yazışmalara kadar her yerde Rusça hakim. Daha da sarsıcı olanı, Gagauzların kendi meselelerini tartıştığı "Dünya Gagauzları Kongreleri"nde bile hakim dilin Rusça olması.
MÜFREDAT DEVRİMİ: HAFTADA 3 SAATLİK ZİNCİR KIRILACAK
Tasarının getirdiği en kritik düzenleme eğitim alanında yaşanacak. Mevcut sistemde Gagauz Yeri’ndeki 55 okulun tamamında eğitim dili Rusça iken, Gagauz kültürü ve tarihi dersleri dahi Rusça okutuluyor. Ortaokullarda Gagauzca eğitimi haftada sadece 3 saatle sınırlı kalmış durumda. Yeni statü ile birlikte Ukrayna devleti, Gagavuzca eğitim veren okulların açılmasını ve müfredatın anadilde hazırlanmasını doğrudan bütçeyle destekleyecek. Amaç; ana dilini bilmeyen genç nesli, Rus kültür hegemonyasından kurtararak öz benliğine döndürmek.
Gagavuzya’da Rusya’nın onayı olmadan seçim kazanmanın neredeyse imkansız olduğu gerçeği, bölgenin en büyük siyasi krizi olarak biliniyor. Moskova, 2015 seçimlerinden bu yana bölgeye gönderdiği sanatçılar ve milletvekilleriyle siyaseti doğrudan Komrat’tan şekillendiriyordu. Ukrayna, Gagauz toplumunun Ukrayna devletine olan aidiyet bağlarını kuvvetlendirerek, bölgeyi Moskova’nın "arka bahçesi" olmaktan çıkarmayı hedefliyor.
