Yeni nesil savaş

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali “üçüncü dünya savaşı mı?” sorularını akıllara getirse de, bugüne kadar görülmemiş bir yol izleyen dünya tek kurşun atmadan yaptırımlarla Rusya’yı dize getirme peşinde.

OSMAN SAĞIRLI

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali “Tamamen birbiriyle bağlantılı dünyadaki ilk savaş” olarak tarihe geçecek. Birçok açıdan ilk olma özelliği taşıyor. Çünkü Putin’in Ukrayna’yı işgali, 21. yüzyılın küreselleşmiş dünyasında bir süper güç tarafından 18. yüzyıl tarzı toprak gaspı. Ama aynı şekilde dünyada ilk defa bütün devletler aynı anda askerî gücü ikinci plana iterek ekonomik olarak bu işgale karşı çıktı. Tarihte bir benzeri neredeyse yok. Akıllı telefonlarla her anı dünyaya duyurulan ilk savaş, üstelik sansürlenmeden. Artık sözlerin değil görüntülerin referans alındığı bir savaş yaşanıyor. Ekonomik, hibrit, nükleer, diplomasi savaşı. Bunların karışımı bir savaşla karşı karşıyayız.

“BEYİN ÖLÜMÜ GERÇEKLEŞTİ”

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali küresel dünyanın ortaya çıkardığı kaçınılmaz bir son mu? Yoksa küresel dünyanın sona erdireceği bir gerginlik mi? Bu tartışılır. Fakat küresel dünyada herkesin az ya da çok etkileneceği bir durum. Bu nedenle Rusya’ya yönelen tepkiler görülmemiş çapta. Covid salgını nedeniyle sarsılan dünya ekonomileri, Ukrayna’yı işgal girişiminde bulunan Putin’in bile beklemediği sertlikte. BM, tarihinde 40 yıl aradan sonra ilk defa olağanüstü acil toplantı yaptı. “Beyin ölümü gerçekleşti” denilen NATO’nun uyuyan hücreleri ayağa kalktı. Fransa ve Almanya’nın tahakkümü altında olduğu için dağılma noktasına geldiği konuşulan AB, varlığını hatırladı. Adı olan kendisi olmayan birçok kurum kuruluş asli görevlerini hatırladı. Putin, birçok yapıyı uyandırdı ve karşısına aldı. İlerleyen teknolojinin küreselleştirdiği dünyada artık sınırlar sadece haritalar üzerinde bir anlam ifade ediyor. Bu nedenledir ki Ukrayna’ya atılan bir kurşun, petrolü, enerjiyi ve gıdayı vuruyor. Rusya, askerî güçle Ukrayna’yı abluka altına almaya çalışırken ekonomik olarak hapsedildi.

VARLIKLARI BİR HAFTADA ERİDİ

Son 20 yılda, refah seviyesi artan Rus halkı, birçok imkândan mahrum bırakıldı. Dahası bankalara uygulanan yaptırımlar nedeniyle bir hafta içeresinde neredeyse varlıklarının tamamına yakınından oldu. Ruslar, artık gelecek korkusu yaşamaya başladı. Putin, her ne kadar rejim kardeşliği içinde olduğu geçtiğimiz yıl 144 milyar dolarlık ticaret yaptığı Çin’in “Biz Rusya’ya yaptırım uygulamayacağız” sözlerine güvense de halkı refaha alışmış, ayakta kalması dünya ticaretine bağlı olan Çin de bu sözün arkasında uzun süre duramayacak görünüyor. Çünkü Rusya’ya yönelik yaptırımlar üzerinde uzun süre kafa yorulmuş ve mutlak sonuç almaya yönelik adımlarla dolu. Aynı şablon Çin’e de uygulanabilir. Beyaz Saray “Bizim planlarımızın hedefi Rusya’yı stratejik kayba uğratmaktır” diyerek Rusya’yı küresel dünyadan soyutlamak ve yalnızlığa itmek istediklerinde kararlı olduklarını dile getirdi. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Danışman Yardımcısı Daleep Singh, Rusya özelinde birçok ülkeye de şu sözlerle mesaj vermişti:

Putin’in yaptığı budur. Bu yüzyılda stratejik güç demek ekonomi, teknoloji ve değerlerinizle birlikte kim olduğunuz demektir. Bu alanlardaki tedbirler, Rusya’yı başarısızlığa götürecektir. Ekonomik yaptırımlar her lideri etkiler. Çünkü vatandaşlarının hayat standardını düşürür. Rusya’nın ileri teknolojiye ulaşmasını önleyeceğiz. Demokrat olun ya da olmayın, herkes ülkesinin, vatandaşlarının hayat şartlarına ve standardına öncelik vermek zorundadır. Son üç ay içerisinde çalışmaları gerçekleştirdik. Rusya’da enflasyon %8,7 idi. Oysa şu anda çok büyük düşüş olduğunu görüyoruz. Putin ne kadar ekonomisini feda edeceğine karar verme zorunda kalacak. Sadece yaptırımlar sebebiyle değil, ihracat kısıtlamaları sebebiyle, Avrupa’nın enerji tedarikinde Doğu’ya kayacağından dolayı, Batı başka tercihlerde bulunacağı için. Yaptırımların etkin olmasını ve sonuç vermesini istiyoruz. Bunu gerçekleştirecek kapasitemizin olduğunu Rusya’ya göstermek istiyoruz.

“OYUNA GELMİŞ OLABİLİRİZ”

Putin’in Ukrayna’yı işgal girişimi bir haftayı geride bıraktı. Üç günde Ukrayna’yı alması beklenirken başkent Kiev’in sınırlarından içeri bile giremedi. 2014’te Kırım’ı ilhak eden, Güney Osetya ve Abhazya’yı işgal eden Putin’in hesapları tutmadı. Rusya’ya karşı tek ses olan dünya karşısında şaşkına dönen Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov “Oyuna gelmiş olabiliriz” diyerek durumu özetlese de oyunun burada bitmediği aşikâr. 2022, Suriye’de 11 yıldır savaşan ve Rusya desteği ile iktidarını koruyan Esad, Orta Doğu’da her taşın altından çıkan İran, Türkiye sınırında devlet hayali kuran terör örgütü PKK/YPG daha da önemlisi ucuz işçilik nedeniyle dünya ticaretini ele geçiren Çin için oldukça zor bir yıl olacak. Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy’in her gün kameralar karşısına geçerek “Belki de beni son defa görüyorsunuz” sözleri Putin için de geçerli.