5G ihalesi için 5 sebep 5 endişe

Vodafone Türkiye İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Hasan Süel 5G’nin önceki teknolojilere göre daha yüksek veri hızı, yüksek kapasite ve ultra düşük gecikme süresi sunduğunu belirterek, ihale bedelinden fiber yatırımlara kadar hatalardan ders çıkarılması gerektiğini söyledi.

ÖMER TEMÜR | MİLANO

Dünyada 5G ile her alanda dijitalleşme yaşanıyor. Bugün kadar 83 ülkede 210 operatör 5G hizmeti vermeye başladı. GSM operatörleri ise Türkiye’de 2023 yılında yapılması beklenen 5G ihalesinde takvimin açıklanmasını bekliyor. Vodafone Türkiye İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Hasan Süel 5G’nin önceki teknolojilere göre daha yüksek veri hızı, yüksek kapasite ve ultra düşük gecikme süresi sunduğunu belirterek “Dünya genelinde 5G’ye geçiş konusunda âdeta bir yarış var. Türkiye’nin de bu yarışta yerini alması ve 5G’de öncü olması gerektiğini düşünüyoruz. Bu açıdan bakıldığında, Türkiye’de 5G teknolojisini geciktirmek için herhangi bir sebep göremiyoruz. Biz Türkiye’nin teknoloji alanında lig atlamasını istiyoruz” dedi.

GECİKMENİN BEDELİ 120 MİLYAR TL

5G’nin 15 yılda 1 trilyon TL’yi aşkın gelir artışı sağlamasını beklediklerini dile getiren Hasan Süel, bir yıllık gecikmenin bedelinin ise maalesef 120 milyar lirayı bulduğunu söyledi. Süel “5G, ekonomik ve sosyal açıdan pek çok fırsatı beraberinde getirecek. Deloit’in hazırladığı ‘Yeni Nesil Bağlantının Gücü: 5G Teknolojisinin Türkiye İçin Ekonomik ve Sosyal Faydaları’ adlı çalışmaya göre operatörlerin 5G ihalesinin ardından 5 yıllık süreçte yapacağı yatırım ve hizmet harcamaları sonucunda GSYH etkisi 21 milyar TL olacak ve 25 bin kişilik ek istihdam sağlanacak. 15 yıllık dönemde ise 1 trilyon TL’nin üzerinde gelir artışı oluşacağı tahmin ediliyor. Bu gelir artışı ile ülkemiz GSYİH’sinde 479 milyar TL’lik artış gerçekleşmesi bekleniyor. 5G’den en çok faydalanacak sektörler üretim, toptan ticaret ve perakende, ulaşım ve depolama, bilgi ve iletişim olacak. Bu sektörlerde gerçekleşecek gelir artışlarının toplam etkinin yüzde 70’inden fazlasına denk geleceği öngörülüyor” diye konuştu. Süel, 5G’nin sağladığı avantajları ise şu 5 maddede sıraladı: Birincisi, daha hızlı, kaliteli, yüksek kapasiteli ve güçlü bir altyapıya kavuşacağız. İkincisi, akıllı yatırım yapmış olacağız; daha düşük maliyetle daha yüksek etki oluşturacağız. Üçüncüsü, sanayide verimlilik ve hizmette yenilik sağlarken, yeni iş modellerinin oluşmasını mümkün kılacağız. Dördüncüsü, sağlıktan eğitime tüm kamu hizmetlerinde dijital dönüşüm hızlanacak ve artacak. Ve beşincisi, 5G’nin ekonomik büyümeye ve ülkemizin rekabet gücünün artmasına önemli etkisi olacak. Dolayısıyla, 5G’ye geçişin önceliklendirilmesi gerektiğine inanıyoruz.

YATIRIM DOSTU İHALE ŞART

Süel konuşmasında 5G’de bir an önce ihale takviminin netleşmesi gerektiğine vurgu yaptı. Yatırımların devamı için 5G ihale bedelinin çok önemli olduğuna ifade eden Süel, endişelerini ise 5 maddede sıraladı: Birincisi ihale yatırım dostu olmalı. 5G’de ihaleye çıkan ülkeler gösterdi ki yüksek frekans maliyetleri yeni nesil şebeke kurulumunu yavaşlatıyor. Dolayısıyla, lisans koşulları ve süresinin belirlenmesinde bu hususların dikkate alınmasına ihtiyaç var. İkincisi 5G’nin olmazsa olmaz tamamlayıcısı fiber altyapı. 5G’nin sunduğu düşük gecikme süresi ve yüksek hızlı bağlantının azami ölçüde gerçekleştirilebilmesi için mobil şebekede fiber bağlantı yoğunluğunu artırmamız gerekiyor. Fiberde yatırımın önündeki engellerinin kaldırılması önem taşıyor. Üçüncüsü sektörde adil koşullarda toptan erişim hizmetlerinin sağlanması. Dördüncüsü yerli ve milli şebeke konusu. Bugün yerli ürün kullanım oranı olan yüzde 45’i yerine getiren ve ULAK baz istasyonlarını ticari şebekede kullanan ilk operatörüz. Ancak, konuya sadece şebekede kullanılacak yerli ürünler diye bakmak daha büyük resmi görmemizi engelliyor diye düşünüyoruz. 5G ihalesi için yerli ekosistemin hazır olmasını beklemek yanlış olacaktır. Beklendiğinde büyük bir gecikme olacak ve bu, ülkemizin aleyhine olacaktır. Son olarak kamu teşvik ve destek mekanizmaları ekosistemin gelişimi açısından kritik önemde.

UZAKTAN AMELİYAT MÜMKÜN OLACAK

Vodafone’un Milano’daki 5G Merkezi’nde 5G teknolojilerini deneyimleme fırsatı bulduk. Malum, İtalya 2019 yılında 5G’ye geçti. Vodafone’un ABB, e-Novia ve Milano Politeknik Üniversitesi ile geliştirdiği çift kollu kolaboratif/iş birlikçi robotu olan YuMi, valflerin montajında işçilerle birlikte çalışabiliyor. Ameliyatlarda cerrahlar ile uzaktaki uzmanların birlikte çalışmasını sağlayan iş birliği platformu ve bağlantılı, akıllı karma gerçeklik gözlükleri kullanılıyor. Ameliyat sırasında cerrahlara yapay zekâ ile destek sunuluyor. Vodafone’un giyilebilir spor ürünleri ise performansı hakkında sporcuya anında geri bildirimde bulunabiliyor. Bütün bunlar 5G sayesinde mümkün oluyor.