Ekonomide güven veren rakamlar

2021’de en hızlı büyüyen ikinci ülke olan Türkiye, yıla iyi başladı, ilk çeyrekte 7,3 büyüdü. İkinci çeyrek beklentisi 5,8’lerde. İhracatta rekorlar serisine yenilerini ekleyen, turizmde en az 37 milyar dolar gelir hedefleyen Türkiye için risk azalıyor, büyüme tahminleri yukarı doğru revize ediliyor...

ÖMER TEMÜR

Türkiye, dünyada yaşanan ekonomik daralmaya rağmen meydan okuyor. Geçtiğimiz yıl gerçekleşen yüzde 11’lik büyümeyle OECD ikincisi olan Türkiye, bu yılın ilk yarısını da güçlü rakamlarla geride bıraktı. Pandeminin ardından 2022 yılına yüzde 7,3 ilk çeyrek büyümesi ile başlayan Türkiye’de ekonomiye yurt içi talebin katkısı 3,9 puan olurken, ihracatın katkısı 3,5 puan olarak gerçekleşti. Sanayi üretimi ve ihracatındaki güçlü büyümenin getirdiği makine teçhizat yatırımları 10 çeyrektir kesintisiz artarken, yatırım ve üretimdeki artışın ikinci çeyrekte de beklentilerin üzerinde gelmesi, güçlü büyümenin süreceğini gösteren önemli bir işaret oldu.

BEKLENTİLER AŞILDI

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretim endeksi, haziran ayında beklentileri aşarak yıllık yüzde 8,5 artarken, sanayi üretimi bir önceki yılın ilk çeyreğine göre yüzde 9,4 artarak salgının en şiddetli olduğu 2020 yılı ikinci çeyreğinden sonra 8 çeyreklik büyümesini sürdürdü. Sanayinin yanı sıra ticaret ve hizmet sektörlerinde de beklentinin üzerinde büyüme sağlandı. İmalat sanayinde kapasite kullanımı yüzde 78,2 oldu. İhracata dayalı büyüme modeli çerçevesinde artan yatırım ve üretim, istihdamda da kendini gösterdi. Yüzde 12’ye kadar yükselen işsizlik yüzde 10.3’e kadar geriledi. 2022 haziran itibarıyla toplam istihdam 5,5 milyon kişi artarak 30,9 milyon kişiye yükseldi. 2022 yılının ilk yarısında sağlanan istihdam artışı ise geçen yılın sonuna göre 862 bini buldu. İŞKUR, bu yıl 1,5 milyon istihdam rakamını geçmeyi hedefliyor.

İHRACAT VE TURİZM REKORU

Diğer yandan Türkiye dünyanın tedarik zincirinin bozulmasıyla üretim merkezi olma yolunda ilerlerken ihracatta rekor serisine devam ediyor. Ocak temmuz dönemindeki ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19,1 artarken, temmuz ayları itibarıyla ihracat 248 milyar doları aşarak, yıl sonu hedef rakama da ulaşmış oldu. Turizm sektörü de 2019 rekorlarını geride bırakmanın sevincini yaşıyor. Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle beklentileri bozulmuş şekilde sezona başlayan turizmciler, yılın ilk yarısında 14,2 milyar dolar geliri 19,5 milyon turistten elde etti. Yıl sonuna kadar 2019 rakamlarının geçilerek 47 milyon turist, 37 milyar dolar turizm geliri hedefi ile yola devam ediliyor.

CARİ FAZLA, NET REZERV

Enerji hariç cari işlemler dengesinin fazla verdiği de görülüyor. 2022 haziran ayında yıllıklandırılmış cari işlemler dengesi 32,7 milyar dolar açık verdi. Turizm sektöründeki büyüme ve ihracat sayesinde bu dönem cari işlemler dengesi 35 milyar dolar fazla verdi. Kamu borçluluğunun GSYH’ye oranında yüzde 42,6 seviyesini tutturan Türkiye, Maastricht kriterinin oldukça altında. Birçok Avrupa ülkesinde ise GSYH’nin 2 katına varan borçluluklar göze çarpıyor. Öte yandan TCMB Döviz Rezervlerinin arttığı, risk priminin gerilediği dikkat çekiyor. 5 Ağustos haftasında son 1 yılın en yüksek rezerv artışını 7,4 milyar dolarla sağlayan Merkez Bankası’nın rezervi 108,6 milyar dolara ulaştı. Risk göstergesi olarak bakılan 5 yıllık kredi temerrüd takası (CDS) önceki haftaya göre 77 puan geriledi ve 658 puana düştü. Türkiye’nin risk primi 900’lere kadar yükselmişti. 658 puanlık rakam, son bir ayda 243 puan birden gerilemiş oldu.