Emeklilikte büyük risk! Eksik bildirim maaşınızı düşürebilir

Emeklilik döneminde rahat bir yaşam sürmek isteyen milyonlarca çalışan için bugün SGK’ya bildirilen kazançlar büyük önem taşıyor. Özellikle asgari ücret veya düşük matrah üzerinden yapılan bildirimler, uzun yıllar çalışan sigortalıların emekli aylığında beklenmedik sonuçlara yol açabiliyor.

Peki emekli maaşını yükseltmek isteyen çalışanlar nelere dikkat etmeli? Fazla mesai, prim ve diğer ödemelerin SGK’ya eksiksiz bildirilmesi neden önemli? Emekli aylığını doğrudan etkileyen Prime Esas Kazanç tutarıyla ilgili merak edilenleri ve dikkat edilmesi gereken noktaları Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş bugünkü köşe yazısında derledi.

"Çalışma hayatında dökülen her damla alın teri kutsaldır. Ancak SSK ve Bağ-Kur kapsamında çalışan binlerce sigortalının karşılaştığı acı bir gerçek vardır: Asgari ücret veya düşük matrah üzerinden bildirilen çalışmalar, gün sayısı arttıkça gelecekteki emekli aylığını artırmak yerine düşürmektedir" diyen Karakaş, yazısında şu ifadelere yer verdi:

"Keza;

• 2008 Ekim Kırılması: Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 Sayılı Kanun ile Aylık Bağlama Oranı (ABO) düşürülmüştür.
• Düşük Matrah Tuzağı: SGK’ya bildirilen kazancın alt sınırdan kalması, çalıştıkça bağlanacak emekli aylığını geriye çekmektedir.

Hâl böyle iken köşemize her gün binlerce okurumuzdan çığ gibi sual yağıyor: "Emekli maaşımı nasıl yükseltirim?"

Mesele emeklilik olunca, herkes geçinmeye kâfi gelecek maaşın derdinde. Ancak çalışma hayatında göz ardı edilen acı bir hakikat var.

Esnaf, şirket ortağı ve diğer Bağ-Kur sigortalıları ile SSK’lı çalışanların asgari ücret veya düşük matrah üzerinden bildirilmesi emekli aylığının tabandan bağlanmasına yol açmaktadır.

Yüksek emekli maaşı nasıl bağlanır?" sorularınıza toplu cevap olmak üzere bu yazımızda kesin reçeteyi açıklıyoruz.

YÜKSEK MAAŞIN TILSIMI: SGK MATRAHINDA SAKLI

Emekli aylığının yüksek bağlanmasında prim gün sayısı veya sigortalılık süresinden ziyade, her ay SGK’ya bildirilen Prime Esas Kazanç (PEK) tutarı belirleyicidir.

SGK matrahına sadece temel ücret değil, işçiye ödenen yan haklar da yansıtılmalıdır:

• Fazla çalışma (fazla mesai) ücretleri,
• Ulusal bayram ve genel tatil günleri yevmiyeleri,
• İkramiye, prim ve diğer prime tabi her türlü ücret eklentileri.

Bu bağlamda düşük matrahla geçen her ay, gelecekteki emeklilik maaşının daralması demektir.

Dolayısıyla fazla mesai yapıyorsanız, bayramlarda çalışıyorsanız ya da prim, ikramiye, yol parası gibi ücret eklentisi alıyorsanız bunların tamamının SGK’ya gerçeğe uygun ve eksiksiz bildirilmesi emekli aylığınızın miktarı açısından doğrudan lehinize olacaktır.

FAZLA MESAİ ÜCRETLERİNİN HESABI VE TAKİBİ

İş hukukumuzda haftalık normal çalışma süresi yasal olarak 45 saat olarak uygulanmaktadır. Bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışma (fazla mesai) olarak değerlendirilir.

Fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin %50 fazlasıyla (%150 zamlı / 1,5 katı) ödenmek zorundadır.

Somut Uygulama Misali:

• Bir markette çalışan Durmuş Taş isimli işçinin haftalık çalışma süresinin yasal sınır olan 45 saat olarak belirlendiğini ve Eylül 2026’nın ikinci haftasında 3 saat fazla mesai yaptığını varsayalım.
• 48 saatlik haftalık çalışma, yasal sınırın 3 saat üzerinde olduğundan bu süre fazla çalışmadır.
• Durmuş Taş’ın normal saatlik ücretinin 500 TL olduğunu kabul edersek:
• 1 Saatlik Fazla Mesai Ücreti = 500 \ 1,5 = 750 TL
• 5 Saatlik Fazla Mesai Ücreti = 750x 5 = 3.750 TL (Brüt)

Hesaplanan bu 3.750 TL brüt tutarın eylül ayında aynen ve eksiksiz olarak SGK’ya bildirilmesi gerekir. Fazla mesai ücreti emekli maaşına esas matrahı doğrudan yükselteceğinden, bağlanacak emekli aylığını da artıracaktır.

Ayrıca ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılması hâlinde, bu çalışmalar için çift yevmiyenin yanı sıra fazla çalışma ücretlerinin de hesaplanıp bordroya brüt olarak yansıtılması kritik önem taşır.

BORDRO İMZALARKEN DİKKAT!

Sosyal güvenlikle ilgili 28 yılı aşkın çalışma hayatımda denetleyici, uygulayıcı ve eğitici olarak karşılaştığım en büyük sorunların başında; işçilerin fazla mesai ücretlerinin ya hiç ödenmediği ya eksik ödendiği ya da ödenmesine rağmen SGK’ya bildirilmediği gerçeği gelmektedir.

İşçilerin her ay ücret bordrolarını inceleyerek fazla mesai ücretlerinin doğru hesaplanıp hesaplanmadığını ve SGK’ya eksiksiz bildirilip bildirilmediğini kontrol etmesi hayati ehemmiyet arz etmektedir.

Yargıtay içtihatlarına göre: İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği görünüyorsa, işçinin daha fazla çalışma yaptığını ileri sürmesi kural olarak mümkün değildir. Bordroların imzalı ve şerhsiz olması durumunda işçi, aksini ancak yazılı belge ile kanıtlayabilir. Bu nedenle fazla mesai ücretiniz bordro yer almamışsa bordroyu ya imzalamayın ya da "Fazla çalışma alacağım saklıdır" şeklinde ihtirazi kayıt düşmenizde fayda vardır.

Zira fazla mesai ücretleriniz ödenmemişse veya eksik ödenmişse bordrolara imza atmaktan kaçınmanız ya da en azından şerh düşmeniz idari ve adli aşamada lehinize olacaktır. Fazla mesainiz ödenmediğinde veya SGK’ya bildirilmediğinde Alo 170 hattını arayarak ya da SGK veyahut Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine dilekçe vererek hakkınızın teslim edilmesi için idari süreçleri derhâl başlatabilirsiniz.

Hasılıkelam: "Alın terinin hakkı bordrodaki hakikattir; bugün göz yumulan eksik bildirim, emeklilikte geleceğinize atılmış ağır bir çelmedir!"

Bugün helal kazancınızın ve döktüğünüz alın terinin brüt tutarlar üzerinden bordroya yansımasını takip etmek, sadece bugünkü maaşınızı değil, yarınki emeklilik hayatınızı da koruma altına alır. İstikbalinizi cılız bir emekli aylığına mahkûm etmemek için fazla mesai haklarınıza sahip çıkın ve SGK matrahınızın eksiksiz bildirildiğinden emin olun.

İsa Karakaş'ın önceki yazıları...