Fatura tüketiciye kesildi! Faizi Merkez indiriyor bankalar yükseltiyor
Merkez Bankasının politika faizini yüzde 37’ye indirmesine rağmen ihtiyaç kredisi faizleri yüzde 63’ü aşarak son ayların zirvesine çıktı. Mevduat faizleri gerilerken kredi maliyetlerinin yükselmesi, para politikasının bankacılık sistemi üzerinden piyasaya yansımasında ciddi bir kopukluk yaşandığını ortaya koydu.
- İhtiyaç kredisi faizleri yüzde 63,5 seviyesine kadar yükseldi.
- Mevduat faizleri son iki yılın en düşük seviyelerine geriledi.
- İhtiyaç kredisi faizleri yüzde 50 eşiğini aşarken, vergi ve masraflarla birlikte tüketicinin karşılaştığı toplam maliyet çok daha yukarı seviyelere ulaştı.
- Ticari kredi faizleri yüzde 39-52 seviyesinde.
- 1–3 ay vadeli ortalama TL mevduat faizi yüzde 38,3–38,7 bandında seyretti.
- Bankalar yeni sıkılaşma ihtimalini ve ekonomik belirsizliği kredi faizlerine yansıtıyor.
KAAN ZENGİNLİ - Merkez Bankasının faiz indirim süreci, bankacılık sisteminde beklenen etkiyi oluşturmuyor. Politika faizi son kararla birlikte yüzde 37’ye gerilerken, ihtiyaç kredisi faizlerindeki yükseliş, para politikasının piyasaya aktarımında ciddi bir kopukluk yaşandığını ortaya koyuyor. 2026’ya hızlı bir yükselişle başlayan ihtiyaç kredisi faizleri, yüzde 63,53 seviyesine çıkarak son 4 ayın zirvesini gördü. Ek masraflarla birlikte faiz oranı yüzde 75’leri geçiyor. Buna karşılık mevduat faizleri son iki yılın en düşük seviyelerine geriledi. Bu tablo, tüketicilerin bankalardaki birikimlerinden elde ettikleri getiriyi azaltırken, kredi kullanırken karşılaştıkları maliyeti artırıyor. Böylece tüketici, tasarruftan daha az kazanırken borçlanmak için daha fazla bedel ödemek zorunda kalıyor. TCMB verilerine göre 9 Ocak haftasında bireysel kredilerde maliyet, ticari kredi ve mevduat faizlerinden belirgin şekilde ayrıştı. İhtiyaç kredisi faizleri yüzde 50 eşiğini aşarken, vergi ve masraflarla birlikte tüketicinin karşılaştığı toplam maliyet çok daha yukarı seviyelere ulaştı. Bu durum, “faiz indirimi yapılıyor ama kredi neden pahalanıyor?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı. Aynı dönemde ticari kredi faizleri yüzde 39-52 seviyesinde kalırken, 1–3 ay vadeli ortalama TL mevduat faizi yüzde 38,3–38,7 bandında seyretti. Bu tablo, ihtiyaç kredileri ile ticari krediler arasındaki faiz makasının 2026’ya girilirken hızla açıldığını gösterdi. Mevduat faizlerinin kredi faizlerinin altında kalması ise bankacılık sektöründe fonlama maliyetleri ile kredi fiyatlaması arasındaki dengenin bireysel krediler aleyhine bozulduğunu ortaya koydu. Faiz artışı yalnızca ihtiyaç kredileriyle sınırlı kalmadı. Tüketici kredileri (ihtiyaç, taşıt ve konut dışındaki diğer bireysel krediler) genelinde de ortalama faizlerde yükseliş eğilimi sürüyor.
İNDİRİM YETERLİ DEĞİL
Ekonomist Dr. Uğur Kubilay, “Politika faizindeki düşüş, bankalar için otomatik bir kredi indirimi anlamına gelmiyor. Bankalar hâlâ enflasyon beklentilerini, kur riskini ve geri dönüş risklerini fiyatlıyor. Bu sebeple mevduatta hızlı bir düşüş görülürken, kredi tarafında frene basılıyor” dedi. Bankacı ve ekonomist Ahmet Burkay ise “Bankalar, olası yeni sıkılaşma ihtimalini ve ekonomik belirsizliği kredi faizlerine yansıtıyor. Bu da kredi tarafında yukarı yönlü bir baskı oluşturuyor. Kredi faizlerinin düşebilmesi için yalnızca politika faizinin değil, enflasyon beklentilerinin ve finansal risk algısının da kalıcı biçimde gerilemesi gerekiyor” diye konuştu.
FAİZSİZ NAKDE DİKKAT!
Bankaların son dönemde yaygınlaştırdığı ‘Sıfır faizli nakit’ kampanyaları da eleştirilerin odağında… İlk etapta cazip görünen bu kampanyalar, borcun yalnızca sınırlı bir süre için faizsiz olmasını kapsıyor. Süresi içinde kapatılmayan borçlar ise otomatik olarak yüksek faizli nakit avans ya da KMH (artı para) statüsüne giriyor. Mesela 30 bin liralık faizsiz nakit, vade aşıldığında aylık yüzde 5–6’ya varan faizle büyümeye başlıyor. Vergi ve masraflarla birlikte borç her ay binlerce lira artarken, tüketici borcun ana parasını eritmekte zorlanıyor. Uzmanlar, bu tür kampanyaların özellikle gelir–gider dengesi kırılgan olan kesimler için ciddi bir borç sarmalı riski taşıdığına dikkat çekiyor.
MEVDUAT FAİZİ DÜŞÜYOR İHTİYAÇ KREDİSİ ARTIYOR
İhtiyaç Kredisi 50,2 – 63,5
Ticari Kredi 39 – 52
Konut Kredisi 30 – 40
Taşıt Kredisi 36 – 45
Tüketici Kredileri (Ortalama) 45 – 60
TL Mevduat (1–3 Ay) 38,3 – 38,7
