Finansal istikrar için beş adım
BDDK, kredi kartı ve ihtiyaç kredilerinde yeniden yapılandırma imkânı sağlarken, kredi kartı ve KMH limitlerini düşürdü. Konut kredilerinde ise kredi değer oranında değişikliğe gidildi. İlk el-ikinci el ayrımı kalktı. TCMB ise yabancı para kredilerde büyüme sınırını yüzde 1’den 0,5’e indirirken, KMH için büyüme sınırını yüzde 2 yaptı.
- Toplam kredi kartı limitleri gelire bağlanacak, kullanılmayan 400 bin TL üzeri limitler kısmi olarak azaltılacak ve 2027'ye kadar tüm limitler gelire uyumlu hale getirilecek.
- Konut kredilerinde birinci-ikinci el ayrımı kaldırıldı; 2010 sonrası C enerji sınıfı konutlar avantajlı kredi değer oranı kapsamına alındı.
- Gecikmiş bireysel kredi kartı borçları ve ihtiyaç kredileri, talep edilmesi halinde 48 aya kadar yeniden yapılandırılabilecek.
- Kredili mevduat hesabı (KMH) limitleri, aylık ortalama gelirin azami iki katı olarak belirlendi.
- TCMB, yabancı para krediler ve KMH limitleri için büyüme sınırlarını düşürerek ilave sıkılaşma adımları attı.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), finansal istikrarın sağlanmasına yönelik bir dizi karar aldı. Bu kapsamda, BDDK, bireysel kredi kartları ve ihtiyaç kredilerinin yeniden yapılandırılması, kredi kartları ve kredili mevduat hesaplarının (KMH) limitlerinin belirlenmesi ve konut kredilerinde kredi değer oranı değişikliğine yönelik düzenlemeler yaparken, TCMB yabancı para krediler ile kredili mevduat hesaplarındaki gelişmeleri dikkate alarak sıkı parasal duruşu desteklemek ve makrofinansal istikrarı güçlendirmek maksadıyla zorunlu karşılık uygulamasında değişikliğe gitti. Makroihtiyati kararlar doğrultusunda, finansal kaynakların alt gelir gruplarını destekleyecek şekilde verimli kullanımıyla kredi sisteminin etkinliğinin artırılması, finansal istikrarın güçlendirilmesi, finansal tüketicinin korunmasına yönelik olarak, borçluluğun gelirle uyumunun ve sürdürülebilir ödeme performansının sağlanması, dolandırıcılığın önlenmesi ve yasa dışı bahis ile etkin mücadele kapsamında finansal tüketicilerin korunması saikiyle, kullanılmayan kredi kartı limitlerinin suistimalinden kaynaklı oluşabilecek mağduriyetlerin önüne geçilmesi, bankacılık sektörüne ilişkin düzenleyici çerçevenin uluslararası düzenlemelerle uyumunun sağlanması amaçlanıyor.
Kredi kartı kullananların yüzde 25'i etkileniyor! Yeni limit düzenlemesine ilişkin BDDK'dan açıklama
1 - KREDİ KARTI LİMİTİNE 400 BİN TL AYARI
● Kredi kartı limitlerine ilişkin düzenleme kapsamında Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu uyarınca kart hamilinin sektördeki toplam kredi kartı limitinin, ilk yıl için aylık ortalama gelirin azami iki katı, ikinci yıldan sonra ise azami dört katı olması gerektiği hükmünün uygulanmasında; yeni kredi kartı çıkarılması veya mevcut kredi kartlarının limitlerinin artırılması işlemlerinde yalnızca aylık veya yıllık ortalama gelirin dikkate alınmasına ve gelir düzeyinin teyidinin yalnızca, bankalarca geliri ispata elverişli olarak değerlendirilen belgeler üzerinden gerçekleştirilmesine karar verildi. Kart hamillerinin, tüm bankalardaki toplam kart limitlerinin 400 bin TL’nin üzerinde olması hâlinde, son bir yıl içerisindeki en yüksek harcamanın yapıldığı hesap kesim tarihindeki kullanılmayan kart limitlerinin, bankalarca kısmi bir oranda azaltılması kararlaştırıldı. Bankalar tarafından, tüm kart hamillerinin kredi kartı limitlerinin, 1 Ocak 2027 tarihine kadar aylık/yıllık ortalama gelirleriyle uyumlu hâle getirilmesine yönelik belirlemeler yapıldı. Böylece ilk aşamada düşük kredi kartı limitine sahip dar ve orta gelirli müşterilerin mevcut limitleri korunacak, diğer müşterilerin ise aktif olarak kullanmadıkları yüksek kredi kartı limitleri, gelir düzeyleriyle uyumlu hâle getirilecek. Bu şekilde, borçluluğun gelirle uyumu ve sürdürülebilir ödeme performansının sağlanması desteklenecek. Ayrıca kredi kartlarının dolandırıcılık girişimlerine konu edilmesi neticesinde oluşabilecek tüketici mağduriyetlerinin önlenmesine ve kullanılmayan kart limitlerinin sınırlandırılması yoluyla yasa dışı bahisle mücadeleye katkı sağlanacak.
2 - KONUTTA BİRİNCİ-İKİNCİ EL AYRIMI KALKTI
● Tüketicilere kullandırılan konut kredilerinde; kredi tutarının teminat olarak alınan konutun değerine oranı açısından birinci el - ikinci el konut ayrımı kaldırılırken, 2010 yılından sonra yapılan binaların enerji sınıfı için asgari şart olan C enerji sınıfına sahip konutlar da avantajlı kredi değer oranı uygulanan konutlar kapsamına alındı. Bu çerçevede, konut kredilerine ilişkin düzenlemelerde enerji verimliliği yüksek, görece depreme dayanıklı yeni konutların alımı ile ilk konutunu edinecek tüketicilerin desteklenmesine yönelik değişiklikler yapıldı. Tüketicinin kendisinin, eşinin veya 18 yaş altındaki çocuklarının malik olduğu en az bir konutunun bulunması hâlinde bu karar ile belirlenen oranların yüzde 75 azaltılarak uygulanmasına devam edilecek.
3 - KREDİ KARTI VE KREDİDE YAPILANDIRMA
● Dönem borcu kısmen ya da tamamen ödenmemiş bireysel kredi kartları ile ödemesi 30 günden fazla gecikmiş ihtiyaç kredilerinin, yapılandırma tarihindeki borç bakiyelerinin, kart hamili/borçlu tarafından 3 ay içinde talep edilmesi hâlinde azami 48 ay vadeyle yeniden yapılandırılabilmesine imkân sağlandı.
4 - KMH LİMİTİNE GELİRİN İKİ KATI ŞARTI
● Bireysel müşterilere ait kredili mevduat hesabı (KMH) açılışı ile mevcut KMH limitlerinin artışı işlemlerinde KMH limiti müşterinin bankalarca ispata elverişli belgeler üzerinden tespit edilen aylık ortalama gelirinin azami iki katı olarak belirlendi. Bankalar ile eğitim kurumları arasında yapılan sözleşmelere istinaden eğitim ödemeleri amacıyla bireysel müşterilere tanınan KMH limitleri bu sınırlamadan muaf tutulmuş ve uluslararası düzenlemelerle uyumlu bir şekilde bireysel müşterilere ait KMH limitinin kullanılmayan kısımları için bankaların sermaye yeterliliği oranlarının hesabındaki sermaye yükümlülükleri artırıldı.
5 - KREDİLERDE İLAVE SIKILAŞMA ADIMLARI
● TCMB makroihtiyati çerçeveye ilişkin yaptığı duyuruda, sıkı parasal duruşu desteklemek ve makrofinansal istikrarı güçlendirmek maksadıyla zorunlu karşılık uygulamasında değişikliklere gidildiğini bildirdi. Buna göre, yabancı para kredilerde sekiz haftalık dönemler için yüzde 1 olan büyüme sınırı yüzde 0,5’e düşürüldü. Tüketicilere tahsis edilen kredili mevduat hesabı limitlerine büyüme sınırı getirilerek sekiz haftalık dönemler için büyüme sınırı yüzde 2 olarak belirlendi.
“İLK DEFA EV ALACAKLAR İÇİN ÖNEMLİ FIRSAT”
● Emlak uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, “Daha önce ekspertiz değeri 5 milyon olan ikinci el C enerji sınıfı bir konut için kredi çekilebilir oran yüzde 50 üzerinden 2,5 milyon TL ile sınırlı iken, yeni düzenleme ile aynı konut için yüzde 80 üzerinden 4 milyon TL kredi çekilebilecek” dedi. Yapılan düzenlemenin ilk defa ev alacaklar için çok önemli olduğunu ifade eden Özelmacıklı, “Kira enflasyonundaki gerileme konut sahipliğini artırmaya bağlı. Faiz indirimleri ile önümüzdeki dönemde konut kredileri daha da ulaşılabilir seviyelere gerileyecek. Geçen yıl Ocak ayında 2,89 seviyelerinde olan oranlar, bu sene 2,49 seviyelerinde. Bu önümüzdeki dönemde daha da gerileyecek” diye konuştu. Türkiye genelinde 2025’te 1 milyon 688 bin 910 konut satıldığını ve bu satışlarda ipotekli satışların payının yüzde 14 olarak gerçekleştiğini belirten Özelmacıklı, şunları söyledi: Yeni düzenleme ile ipotekli satışların payının artmasını bekliyoruz. 23 Ocak itibarı ile konut kredi hacmi 687 milyar lirayı aştı. Yıl içinde faizlerdeki gerileme ile ipotekli satışların bu seneki payının yüzde 25’i yakalayabileceğini düşünüyoruz.
