Hurdaya harcanan para 3 fabrika eder

Türkiye hurda ithalatı için 10 yılda 6,5 milyar dolar harcadı. 3 tane otomobil fabrikası kurmaya yetecek bu tutarın ülkede kalması için hurda düzenlemesi isteniyor...

Geri dönüşümün tam sağlanamadığı Türkiye’de, sanayinin ihtiyaç duyduğu bütün hurda malzeme ithal ediliyor. Demir, kağıt, çelik, bakır ve benzeri birçok ürünü içeren hurda ithalatı için son 10 yılda 6,5 milyar dolar yurt dışına gitti. Halbuki bu ürünler yurt içinde var ve çöpe atılıyor. Söz konusu hurda malzeme çöpe atılmak yerine sanayiye aktarılsa, bu 6,5 milyar dolarla 3 tane otomobil fabrikası kurmak mümkün olabilirdi. Elektrik ve Elektronik Geri Dönüşüm ve Atık Yönetimi Derneği (ELDAY) Genel Müdürü Muharrem Yamaç’ın verdiği bilgiye göre e-atıklar, yani cep telefonu, bilgisayar, tablet gibi ürünler hurdacılar tarafından alınarak dönüştürülebiliyor. Yüz binlerce ürün ise çalışmadığı, kullanılmadığı halde evlerde saklanmaya devam ediyor. Evsel e-atık denilen bu ürünler, toplamın sadece yüzde 1,5’ini oluşturuyor. Dünyada her yıl 50 milyon elektronik atık çıkarken, Türkiye’de çıkan elektronik atık miktarı 500 bin ton. Ancak her yıl çıkan 500 bin ton elektronik atığın sadece 28 bin tonu geri dönüştürülüyor. Bu da toplam atığın sadece yüzde 5’i.

ALTIN KADAR DEĞERLİ
Elektronik atıklar evde saklandığında ya da rastgele çöpe atıldığında hem millî servet heba oluyor hem de sağlık açısından ciddi risk taşıyor. Muharrem Yamaç, Türkiye’deki her bireyin yılda yaklaşık 6,5 kilogram e-atık ürettiğini ifade etti ve “Ham madde açısından yastık altı altınlar kadar değerli olan çekmece içi e-atıklar var. Bu atıkları geri dönüşüme versek, geleceğimizden harcamayı azaltırız. Eski ürünlerin kullanımı enerji sarfiyatını artırıyor. Atık olmuş elektrikli ve elektronik eşya düzgün dönüştürülmediği için kurşun, cıva, brom, krom gibi zehirli materyaller doğaya salınıyor. İnsan ve doğa zarar görüyor. 1 floresanın içindeki cıva 30 bin litre suyu kullanılmaz hale getiriyor. 1 çay kaşığının 70’te biri cıva bile 80 bin metrekarelik göldeki suyu kirletip balıkları öldürüyor.” diye konuştu.

Nereye bırakılabilir?
Tüketiciler eski elektronik ürünleri, yeni ürün aldıkları bayilere teslim edebilir. Dernek, düzenlediği kampanya ile 1 senede 150 bin ton elektronik atık toplayıp, bundan elde ettiği gelirle 8 bin ağaç dikmeyi hedefliyor.

Hurda araçlar savunmaya güç olacak
Türkiye genelindeki 3 hurda müdürlüğüyle yaklaşık 300 bin ton ömrünü tamamlamış malzemeyi savunma sanayisine girdi olarak kazandıran Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKE) Hurda İşletmesi, hurda otomobillere yönelik yeni teşvik düzenlemesine hazırlanıyor. Kuruma ait tesislerde geri dönüşüm tesisinde benzin, yağ ve sulardan arındırılan hurda araçlar, parçalanarak malzeme özelliklerine göre ayrıştırılıyor. Geçen yıl hurda müdürlüklerinde yaklaşık 300 bin ton ömrünü tamamlamış malzemeyi işlediklerini söyleyen MKE Hurda İşletmesi Müdür Yardımcısı Fehmi Çınar “2008-2013 döneminde ilgili tebliğ sayesinde 119 bin aracı teslim alarak 536 bin ton hurdanın geri dönüşümünü sağladık. 2018 programında 400 bin tonluk bir hurda tedariki hedefleniyor ancak ilgili komisyonlarda görüşmeleri süren 2002 model ve altındaki araçlara verilmesi planlanan ÖTV teşvikinin de savunma sanayisine önemli bir katkı sunmasını bekliyoruz. Bu kapsamda 6 milyon araçtan yüzde 10’unun değerlendirildiğini düşünürsek 600 bin araç demektir. Bu, savunma sanayimize oldukça iyi bir girdi sağlar” diye konuştu.