Not artışları da zirvede gelmişti!

9 ay önce ikinci 'yatırım yapılabilir' notu geldiğinde borsa 90 binlerde, faiz 4.6'daydı.

Hafızaları kısaca tazeleyelim: Yıl 2012... Aylardan mayıs... Borsa 55 bin puanda... Yaz aylarında sakin bir piyasa bekleniyordu ama yükseliş üzerine yükseliş... 60 bini, 70 bini devirirken, 5 Kasım'da Fitch'ten "yatırım yapılabilir" düzeyine işaret eden not artışı gelmişti. Kısa bir soluklanma, ardından yükselişe devam. Bu defa ikinci bir kurumdan not artışı bekleniyordu. 80 bin, 90 bin derken, 16 Mayıs 2013'te Moody's de Türkiye'ye "yatırım yapılabilir" notunu vermişti. O günlerde ne deniyordu: Türkiye 2 kurumdan da "yatırım yapılabilir" notunu aldı, artık içeriye uzun vadeli ve bol miktarda para girişi olacak, finansman sıkıntısı yaşanmayacaktı... Faizler yüzde 4.6'ya kadar gerilemişti... Borsa da bulutların üzerindeydi... Peki ne oldu? ABD Merkez Bankası'nın politikasıydı, 'Gezi' olaylarıydı, '17 Aralık'tı... Derken 9 ay içinde faizler yüzde 100'ün üzerinde yükseldi, borsanın 3'te 1'i gitti... Kısaca o dönem bu notlara bakıp da yatırım yapanlar, şimdi zararda!Dönelim bugüne... Türkiye'ye zaten "yatırım yapılabilir" notu vermeyen S amp;P, cuma akşamı görünümü 'durağan'dan 'negatif'e çevirdi. Kararın gerekçelerine bakalım: Büyümede sert iniş riskinin artması, azalan dış finansman ihtiyacını karşılayacak rezervlerin azalması, siyasi ortamın daha az öngörülebilir hale gelmesi...
Halbuki TCMB, 21 Ocak'taki Para Politikası Kurulu (PPK) özetinde şöyle demişti: "Küresel ekonomiye dair süregelen belirsizlikler ve yurtiçi siyasi gelişmeler önümüzdeki dönemde yatırım ve istihdam artışını sınırlayabilecek unsurlar olarak değerlendirilmektedir. Yaşanan belirsizliklerin ve risk primindeki artışın uzun süreli olması durumunda, ekonomide güven ve bilanço kanalı üzerinden ciddi bir yavaşlama ihtimali bulunmaktadır." Yani TCMB, S amp;P'den önce hem siyasi risklere hem de "ciddi yavaşlama" ihtimaline dikkati çekmiş. Aynı zamanda TCMB Başkanı Erdem Başçı, faiz kararının alındığı gün "döviz rezervlerinin azalmasının başka riskleri beraberinde getireceğinden" de söz etmişti.
Öte yandan S amp;P'nin bu hamlesi zaten borsanın 3'te 1'inin eridiği, faizin 11'e dayandığı bir döneme denk geldi! Yani sözü edilen riskler aylardır konuşulmuş ve büyük ölçüde fiyatlara yansımıştı. Peki bundan sonra ne olacak? Öncelikle açıklama geldiğinde cuma akşamı Dolar/TL paritesinin 2.20'den 2.22'ye yükselerek öncü tepki verdiğini belirtelim. Yeni haftada bunun sınırlı bir yansıması görülebilir. Aynı zamanda S amp;P'nin aldığı karar, Türkiye'yi yatırım yapılabilir notta tutan Moody's ve Fitch üzerindeki baskıyı artırabilir. Piyasa oyuncuları bundan sonra bu derecelendirme kurumlarından benzer bir hamle gelip gelmeyeceğini sorgulayacak. Ancak hem Fitch hem de Moody's, verdikleri nota siyasi riskin dahil olduğunu açıkladı. Bu sebeple seçim sonuçlarını görmek isteyeceklerdir.
Ve 9 ay önce not artışlarından sonra yaşanan büyük düşüşler... Acaba S amp;P benzeri olumsuz haberlerden sonra yine ters reaksiyon yaşanır mı? Geçmiş tecrübelere baktığımızda orta vadede hiç de düşük bir ihtimal değil bu...
Ö.Faruk Bingöl/omerfaruk.bingol@tg.com.tr