Ücretler yasal hâle geldi

TÜDER Başkanı Aydın Ağaoğlu, bankaların aldığı masraf, aidat ve benzeri ücretlerin kaldırılmadığını, aksine yasal hale getirildiğini söyledi.

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun önceki gece Meclis'te görüşülerek kanunlaştı. Cumhurbaşkanı'nın onayının ardından yürürlüğe girecek. Ancak, tüketicilerin yüzde 70'e yakınının ihtilaflı olduğu bankalarla ilgili düzenlemeler tam bir hayal kırıklığı yaşattı. Bankaların çeşitli isimler altında 31 kalemde aldıkları ücretlerin iptal edilmesi bekleniyordu. Kanunda ise ücret almadan müşterinin onayının alınmasına, ücretleri de Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) "Kanunun ruhuna uygun" olarak belirlemesi gerektiğine karar verildi. Ücretlerin kaldırılmayıp BDDK'nın 'ruha uygun belirleme' yetkisine bırakılması, tüketici derneklerini isyan ettirdi. Tüketici Derneği (TÜDER) Başkanı Aydın Ağaoğlu, 'Deli Dumrul Vergileri' olarak adlandırdığı ücret, aidat, masraf gibi kesintilerin yasal hale getirildiğini söyledi. Ağaoğlu, "Kanunla, kullanımdaki bütün kartların aidatsız olması sağlanabilirdi, olmadı. Bankalar diyor ki, taksit var, puan var. Taksit olduğu için tüketici harcıyor, borcu büyüdükçe büyüyor. Bundan kazanan ise, cirosu artan mağaza ile kredi kartı kullanımından komisyon alan banka oluyor" diye konuştu. Tüketiciyi Koruma Derneği (TÜKODER) Başkanı Avukat Şükran Eroğlu da, kanunda banka lobisinin kârlı çıktığını iddia etti. Muhalefetin kanunu Anayasa Mahkemesi'ne götürmesini beklediklerini söyleyen Eroğlu, "Bankalar hiç hizmet içeren karttan yine aidat alacak. Bir şey değişmedi. Şimdi, tüketicinin hakkını aramak için mahkemelere gitmesinin yolu da kapatıldı. BDDK'dan görüş alınarak ücretler tahsil edilecek. En tehlikeli madde buydu, geldi" dedi. İş Yatırım Bankacılık Analisti Kutluğ Doğanay da erken ödeme cezası tavanının zaten uygulanan oran olan yüzde 2 olarak belirlendiğini, bankaların kârının zannedildiği kadar düşmeyeceğini dile getirdi. Garanti Yatırım Bankacılık Analisti Recep Demir de "İlk bakışta kanun tüketici lehine görünse de genel olarak pek olumlu değil" dedi.



Neydi ne oldu?


Bankalar itiraz etti istediğini aldı
Tüketicinin Korunması Hakkında kanun taslağı hazırlanırken, 31 ayrı ücretin alınmaması gündeme geldi. Bankalar, "Otomobil, buzdolabı üretene kâr etmesin deniyor mu? Kredi kartı bir hizmet, aidat da bu hizmetin ederi" diyerek itiraz etti ve sektörün kârının 4.5 milyar lira azalacağı iddia edildi. İddiaya göre, kanunla bankaların istediği oldu. Ücretler için tüketiciden imza alınacak, BDDK da ücreti "Kanunun ruhuna göre" belirleyecek.

gt; Tüketicinin talimatı olmadan belirli süreli kredi sözleşmesi ile ilişkili bir kredili mevduat sözleşmesi yapılamayacak. Uygulamada hesap açıldığında kredili mevduat tanımlanıyor, tüketici bilmeden kullanıyor ve faiz ödüyordu.

gt; Konut kredilerinde faiz sabit ya da değişken olabilecek. Faizleri Merkez Bankası belirleyecek.

gt; Her türlü iletişim aracında sesli, yazılı ve görsel olarak örtülü reklam yasak olacak. Reklam ihlallerine 200 bin liraya kadar ceza uygulanacak.

gt; Konut kredisinde erken ödeme tazminatı, kalan vade 36 ayı aşmıyorsa yüzde 1'den fazla olmayacak. Daha uzun vadede ise yüzde 2 üst sınır olacak.

gt; Tüketicinin talebi olmaksızın kredi ile ilgili sigorta yapılamayacak. Daha önce hayat ve kaza sigortasının zorunlu olduğu iddia edilerek tüketici yanıltılıyordu.

gt; Bankalar tüketicilere yıllık aidatı ve ücreti olmayan kredi kartı sunacak. Bunu yerine getirmeyen 5 milyon lira ceza ödeyecek. Bu kredi kartında puan ve taksit olmayacak. Uygulamada kredi kartlarında 50 ile 150 lira arasında değişen aidatlar alınıyor.

gt; 'Saadet zinciri' de denilen piramit satış sisteminin kurulması, yayılması, tavsiye edilmesi yasak olacak.

gt; Sözleşmeler en az 12 punto büyüklüğünde, anlaşılır dille, sade ve okunabilir şekilde olacak.

gt; Satışa sunulan seri malın ayıplı olduğunun tespiti, üretim ya da satışın durdurulması ve toplatılması için Bakanlık, tüketiciler ya da tüketici örgütleri dava açabilecek. Kanun hükümlerine aykırı davranana 200 bin liraya kadar para cezası ile 3 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.

gt; Herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin tüketici kredisi sözleşmesinden 14 gün, taksitle satış sözleşmesinden 7 gün içinde caymak mümkün olacak. Ayıp daha sonra ortaya çıkmışsa 2 yıl zaman aşımı olacak. Bu süre, taşınmaz mallarda 5 yıl olacak.

gt; Yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılamayacak. Tüketici, 14 gün içinde konutu almaktan vazgeçebilecek. Ön ödemeli konut satışında devir veya teslim süresi sözleşme tarihinden itibaren 36 ayı geçemeyecek. Bina tamamlama sigortası yapılacak.


Tüketicinin hakkını kolay aramasını sağlıyoruz
Gümrük ve Ticaret Bakanı Hayati Yazıcı, 76 milyon vatandaşı ilgilendiren Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile tüketicilerin önemli haklar elde ettiğini söyledi. Kanun ile Türkiye'deki tüketicilerin, dünyanın gelişmiş diğer ülkelerindekilerin sahip olduğu haklara kavuşacağını söyleyen Yazıcı, tüketicilerin yoğun olarak şikayet ettiği problemlere çözüm getirmek amacıyla kanunun yeniden ele alındığını ifade etti. Yazıcı, "Kanun ile tüketicilerin mahkeme dışı çözüm organları aracılığıyla, haklarını masrafsız arayabilmelerinin önünün açılması, tüketiciye tanınan hakların genişletilmesi, tüketiciye sunulan mal ve hizmetlerde kalite standardının yükseltilmesi, bürokratik işlemlerin azaltılması amaçlandı" dedi. Yazıcı, kanun hakkında şu bilgileri verdi: "Tüketicilerin bilgilendirilmesi esas alındı, birçok alanda tüketicilerin sözleşme imzalanmadan önce bilgilendirilmesi zorunlu tutuldu. Tüketiciden talep edilecek her türlü ücret ve masrafa ilişkin hususların sözleşmenin eki olarak tüketiciye verilmesi zorunlu hale getirildi. Tüketiciden haksız olarak talep edilen ücret, masraf ve komisyonların alınmasının önüne geçildi. Bileşik faiz uygulamasına son verildi. Cayma süreleri 14 güne çıkarıldı. İnşaat firmalarının maketten satışı yasaklandı. Tüketiciler mağdur olmasın diye tamamlama sigortası mecburiyeti getirildi. Devre tatil, devre mülk gibi konularda tüketiciye yeni haklar tanındı. Gerçeği yansıtmayan indirimli satış kampanyaları yasaklandı" diye konuştu. Bakan Yazıcı, "saadet zinciri" veya "çok katmanlı satışlar" olarak bilinen, gerçekçi olmayan para veya malvarlığı kazanma ümidi vererek tüketicinin mağdur olmasına sebep olan yöntemlerin de yasaklandığını söyledi.