Uzmanlar savaşın etkisini değerlendirdi: Barış kalıcı olursa 20 günde toparlarız
Orta Doğu’da ateşkesle birlikte küresel piyasalarda riskler azalırken, enerji fiyatlarından enflasyona, cari açıktan turizme kadar birçok alanda Türkiye ekonomisi için temkinli iyimserlik öne çıkıyor
- Ekonomist Doç. Dr. Filiz Eryılmaz'a göre ateşkesle birlikte piyasalarda 'tersine fiyatlama' süreci yaşanıyor ve Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerde cari açık üzerindeki baskı hafifleyebilir. Ateşkesin devamı hâlinde yılın ikinci yarısında daha belirgin bir iyileşme görülebilir.
- Enerji Uzmanı Prof. Dr. Volkan Ediger, petrol arzında kalıcı bir hasar beklemiyor ve fiyatların 80-100 dolar bandında seyretmesinin daha olası olduğunu belirtiyor.
- TÜRES Başkanı Ramazan Bingöl, Orta Doğu'dan gelen turistlerde yaşanan düşüşün savaşın sona ermesiyle hızlı toparlanabileceğini, uçuşların normale dönmesi ve güven ortamının oluşmasıyla 15-20 gün içinde toparlanma başlayabileceğini ifade ediyor.
- TESPAM Başkanı Oğuzhan Akyener, savaşın tamamen sona ermesi ve İran'a yönelik yaptırımların gevşemesi hâlinde petrol fiyatlarında daha belirgin bir gerileme yaşanabileceğini, Brent petrolün kısa vadede 75 dolara kadar gerileyebileceğini söylüyor.
- TÜRSAB Orta Anadolu Bölge Temsil Kurulu Başkanı Engin Şahin, Avrupa ve Uzak Doğu pazarlarında ciddi rezervasyon iptalleri yaşandığını, sürecin kısa sürmesi hâlinde yaz sezonunda toparlanma ihtimali olduğunu belirtiyor.
- AKTOP Başkanı Kaan Kavaloğlu, sezon başlangıcının ertelenmesine rağmen ilk 3 ayda Antalya'ya gelen turist sayısında bir eksiklik olmadığını ve Türkiye ve Antalya'nın savaşın merkezindeymiş gibi bir algı yönetimi olduğunu ifade ediyor.
- Tarım uzmanı Mine Ataman, savaşın sona ermesinin gıda fiyatlarına anında yansımayacağını, tedarik zincirlerindeki hasarın giderilmesinin zaman alacağını ve kısa vadede gıda fiyatlarında %10-15 arasında ek artış görülebileceğini belirtiyor.
CEMAL EMRE KURT - Orta Doğu’da sağlanan ateşkesin ardından küresel piyasalarda dengeler yeniden şekillenirken, enerji fiyatlarından enflasyona, cari açıktan gıda ve turizme kadar geniş bir alanda yeni bir dönem başlıyor. Uzmanlara göre Türkiye ekonomisi için kısa vadede riskler azalırken, petrol, enflasyon ve turizmde belirleyici olacak kritik bir sürece girildi. Ateşkesin kalıcı hâle gelmesi durumunda ekonomide nasıl bir tablo oluşacağını uzmanlara sorduk.
EKONOMİST ERYILMAZ: TÜRKİYE AÇISINDAN TABLO OLUMLU
Ekonomist Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, ateşkesle birlikte piyasalarda “tersine fiyatlama” sürecine girildiğini belirterek, enerji fiyatlarındaki yükseliş baskısının şimdilik sınırlı kaldığını ifade etti. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerde savaşın en büyük riskinin cari açık üzerinde olduğunu vurgulayan Eryılmaz, ateşkesle birlikte bu baskının hafifleyebileceğini söyledi. Ateşkesle birlikte küresel risk iştahının artmasının, Türkiye açısından daha olumlu bir tablo ortaya koyabileceğini dile getiren Eryılmaz “Enflasyonda yaklaşık 2 puanlık bir artış, faizlerde 3-4 puanlık bir yükseliş ve cari açıkta sınırlı bir artış öngörülüyor. Ateşkesin devam etmesi hâlinde yılın ikinci yarısında daha belirgin bir iyileşme de görülebilir. Piyasa şu ana kadar ağırlıklı olarak düşük riskli senaryoyu fiyatladı. Yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 24’ten 26’ya, faiz beklentisi ise yüzde 28’den 32 seviyelerine revize edildi. Büyüme beklentisi yüzde 4’ten yaklaşık yüzde 3,6’ya çekilirken, cari açığın da 45-55 milyar dolar aralığında gerçekleşmesi öngörülüyor.
ENERJİ UZMANI EDİGER: ARZDA KALICI HASAR BEKLEMİYORUM
Enerji Uzmanı Prof. Dr. Volkan Ediger, petrol piyasalarında kısa vadeli dalgalanmalara değil, uzun vadeli ortalamalara odaklanılması gerektiğini belirtti. Ediger, küresel ekonominin zarar görmemesi için üretici ülkelerin devreye gireceğini ve fiyatların dengeleneceğini ifade ederek “Petrol arzında kalıcı bir hasar beklemiyorum. Fiyatların 80-100 dolar bandında seyretmesi daha olası. Ayrıca satışlar da önemli örneğin brent 170 dolara çıktığı zaman 1.000 varil satılması gibi” değerlendirmesinde bulundu.
TÜRES BAŞKANI BİNGÖL: KISA SÜREDE TOPARLANILIR
Tüm Restoranlar ve Turizmciler Derneği (TÜRES) Başkanı Ramazan Bingöl, özellikle Orta Doğu’dan gelen turistlerde yüzde 40-50’ye varan düşüşler yaşandığını belirterek, savaşın sona ermesi hâlinde sektörün hızlı toparlanabileceğini söyledi. Bingöl “Uçuşlar normale döner, güven ortamı oluşursa 15-20 gün içinde toparlanma başlar. Bunun yanında artık Türkiye’nin çok pahalı yemek algısından da çıkması gerekiyor. Çünkü bu ciddi oranda bir turist kaybına da sebep oldu” dedi.
TESPAM BAŞKANI AKYENER: YAPTIRIM BİTERSE ESKİ SEVİYELER MÜMKÜN
Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener, savaşın tamamen sona ermesi ve özellikle İran’a yönelik yaptırımların gevşemesi hâlinde petrol fiyatlarında daha belirgin bir gerileme yaşanabileceğini söyledi. Akyener “Brent petrol kısa vadede 75 dolara kadar gerileyebilir. Günlük 7 milyon varilin üzerinde bir arz tıkanmasının tamamı altyapı hasarından değil. Yani ‘çalıştırmak istemiyorlar’ gibi sebeplerle de tıkanma var. Suudi Arabistan’ın devreye alabileceği 3 milyon varillik yedek kapasite de piyasayı dengeleyebilir” dedi.
TÜRSAB - ŞAHİN: CİDDİ REZERVASYON KAYIPLARI VAR
Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) Orta Anadolu Bölge Temsil Kurulu Başkanı Engin Şahin, Avrupa ve Uzak Doğu pazarlarında ciddi rezervasyon iptalleri yaşandığını belirterek “Avrupalı turist bizi Suudi Arabistan ya da Mısır’dan ayrı değerlendirmiyor. Bu da talebi olumsuz etkiliyor” dedi. Sürecin uzaması hâlinde maliyetlerin artacağını ve kayıpların büyüyeceğini söyleyen Şahin, sürecin kısa sürmesi hâlinde yaz sezonunda toparlanma ihtimali olduğunu ifade etti.
AKTOP BAŞKANI KAVALOĞLU: SEZON BAŞLANGICI ERTELENDİ
Akdeniz Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği (AKTOP) Başkanı Kaan Kavaloğlu, sezon başlangıcının geciktiğini ancak Antalya’ya gelen turist sayısında şu ana kadar ciddi bir düşüş yaşanmadığını belirtti. Kavaloğlu “Nisan ayı olan sezonun başlangıcı mayıs ayına sarktı. Buna rağmen ilk 3 ayda Antalya’ya gelen turist sayısında bir eksiklik yok. Bir algı yönetimi var sanki, Türkiye ve Antalya çok savaşın merkezindeymiş gibi. Bunu da iyi yönetmemiz gerekiyor” diye konuştu.
TARIM UZMANI ATAMAN: DOĞRU FİYATLAMA VE ERİŞİLEBİLİRLİK KRİTİK
Tarım uzmanı Mine Ataman, savaşın sona ermesinin gıda fiyatlarına anında yansımayacağını belirterek, tedarik zincirlerinde oluşan hasarın kısa sürede giderilemeyeceğine dikkat çekti. Ataman “Kısa vadede gıda fiyatlarında yüzde 10-15 arasında ek artış görülebilir. Orta vadede ise yeni bir şok yaşanmazsa kademeli bir dengelenme mümkün” dedi. Türkiye’de stok ve arz problemi bulunmadığını, ancak maliyet baskısının sürdüğünü ifade eden Ataman, özellikle un ve makarna gibi ihracat kalemlerinde rekabet gücünün sınırlanabileceğini vurguladı. Ataman ayrıca, yalnızca üretim artışının yeterli olmayacağını, lojistik, fiyatlama ve erişilebilirliğin kritik rol oynadığını söyledi.
