2013 Nobel Barış Ödülü'nde Türk imzası

2013 Nobel Barış Ödülü, Genel Müdürlüğü'nü Türk diplomat Ahmet Üzümcü'nün yaptığı Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü'ne (OPCW) verildi

Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (KSYÖ), bu yılki Nobel Barış Ödülü'nün sahibi oldu. Norveç'in başkenti Oslo'daki Nobel Komitesi, KSYÖ'nün "kimyasal silahların ortadan kaldırılması için harcadığı kapsamlı çabalar" nedeniyle Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldüğünü açıkladı. Komite tarafından yapılan açıklamada Birinci Dünya Savaşı sırasında binlerce insanın ölümüne yol açan kimyasal silahların kullanılmasının 1925'te imzalanan Cenevre Anlaşması ile yasaklandığını ancak anlaşmada kimyasal silahların üretimi ve saklanmasıyla ilgili bir madde yer almadığı belirtildi. İkinci Dünya Savaşı'nda Nazi lideri Adolf Hitler tarafından milyonlarca insanın katledilmesi için kullanılan kimyasal silahların daha sonra da hem devletler hem de teröristlerin elinde ölüm saçmaya devam ettiğine işaret edilen açıklamada 1997'de uygulamaya konulan anlaşma ile kimyasal silahların üretimi ve saklanmasına da yasak getirildiği hatırlatıldı. Komite açıklamasında merkezi Hollanda'nın Lahey kentinde bulunan KSYÖ'nün kurulduğu 28 Nisan 1997 tarihinden bu yana kimyasal silahların yok edilmesi için büyük çaba harcadığı vurgulandı. Kimyasal Silahların Yasaklanması Anlaşması'na şimdiye kadar 189 devlet imza attı.


ÖRGÜTÜN BAŞKANI BİR TÜRK
Suriye'de kimyasal silahların imhasıyla görevli BM'ye bağlı Kimyasal Silahları Önleme Örgütü'nün başkanlığını Türk Büyükelçi Ahmet Üzümcü yürütüyor.
1997 tarihli Kimyasal Silahlar Sözleşmesi'nin yürürlükte olmasını ve takibini Lahey merkezli Kimyasal Silahları Önleme Örgütü yürütmektedir.
Nobel Barış Ödülü'nü kazanan kurum ya da kişilere 1.2 milyon dolar para ödülü de veriliyor.


NOBEL BARIŞ ÖDÜLÜ
1901 ve 2012 arasında 93 kez Nobel Barış Ödülü verildi. 100 kişi ve 24 örgüte layık görülen ödüllerden 28'i iki kazanan arasında paylaştırıldı. Nobel Barış Ödülü, tarihinde sadece iki kez 3 kişiye verildi: 1994'te Yaser Arafat, Şimon Perez ve Yitzak Rabin, 2011'de ise Ellen Johnson Sirleaf, Leymah Gbowee ve Tevekkül Karman, Nobel Barış Ödülü'nün sahibi oldu.
Uluslararası Kızıl Haç Komitesi 1917, 1944 ve 1963'te 3 kez, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği ise 1954 ve 1981'de 2 kez Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldü.


Nobel Barış Ödülü'nü kazanan 100 kişiden 15'i kadındı: Bertha von Suttner (1905), Jane Addams (1931), Emily Greene Balch (1946), Betty Williams ve Mairead Corrigan (1976), Rahibe Teresa (1979), Alva Myrdal (1982), Aung San Suu Çii (1991), Rigoberta Menchú Tum (1992), Jody Williams (1997), Şirin Ebadi (2003), Wangari Maathai (2004), Ellen Johnson Sirleaf, Leymah Gbowee ve Tevekkül Karman (2011).
Nobel Barış Ödülü'nün en genç sahibi 2011'de ödüle layık görüldüğünde 32 yaşında olan Tevekkül Karman'dı. 1995'te Nobel Barış Ödülü'ne layık görülen 87 yaşındaki Joseph Rotblat, ise Barış Ödülü'nü alan en yaşlı kişi olarak tarihe geçti.


LE DUC THO ÖDÜLÜNÜ ALMADI
ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ile 1973'te Nobel Barış Ödülü'ne layık görülen Vietnamlı siyasetçi Le Duc Tho, ödülü reddetti. Vietnam savaşına son veren barış anlaşmasına yaptığı katkı nedeniyle ödüle layık görülen Le Doc Tho, ülkesindeki durumu öne sürerek ödül alacak durumda olmadığını belirtti. Alman gazeteci Carl von Ossietzky, Myanmarlı muhalif lider Aung San Suu Çii ve Çinli insan hakları savunucusu Liu Xiaobo ise gözaltında ya da hapiste oldukları için ödül törenine katılamadılar.


MADALYA
Nobel Barış Ödülü'nü kazananlara ödüllerinin takdim edildiği akşam bir de İsveçli sanatçı Gustav Vigeland tarafından tasarlanan madalya veriliyor. Madalyanın bir tarafına Alfred Nobel, diğer tarafına ise kardeşlik bağını temsil eden üç erkek figürü nakşedilmiş. Madalyada aynı zamanda "Pro pace et fraternitate gentium" ifadesi yer alıyor. Latince ifade, "İnsanlığın barışı ve kardeşliği için" anlamına geliyor.


2000'DEN BU YANA NOBEL BARIŞ ÖDÜLÜ'NÜ KAZANANLAR:
2000: Kim Dae Jung (Güney Kore)
2001: Birleşmiş Milletler, Kofi Annan
2002: Eski ABD Başkanı Jimmy Carter
2003: Şirin Ebadi (İran)
2004: Wangari Maathai (Kenya)
2005: Muhammed El Baradei (UEAK)
2006: Muhammed Yunus (Bangladeş)
2007: Al Gore (ABD) ve Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli
2008: Martti Ahtisaari (Finlandiya)
2009: Barack Obama (ABD)
2010: Liu Şiaobo (Çin)
2011: Ellen Johnson Sirleaf, Leymah Gbowee ve Tawakkul Karman
2012: Avrupa Birliği