Anayasa değişiklik teklifi komisyonda kabul edildi

TBMM Anayasa Komisyonu, 9 gün süren görüşmelerin ardından Anayasa değişiklik teklifini kabul etti.

TBMM Anayasa Komisyonunun anayasa mesaisi sona erdi. Komisyon, görüşmelerine 20 Aralık'ta başlanan ve AK Parti'li 316 milletvekilinin imzası bulunan Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapan Kanun Teklifi'ni kabul etti. TBMM Başkanlığına 10 Aralık'ta sunulan teklifin, bazen gece yarısını geçen, bazen sabahı bulan, zaman zaman sert tartışma ve kavgaların yaşandığı görüşmeleri, komisyonda 9 gün sürdü. Teklifin tümü üzerindeki değerlendirmeler, aralıksız 5 gün yapıldı. Meclis Başkanlığına 21 madde olarak sunulan teklif, önergelerle 18 maddeye indi. Görüşmelerin en uzun mesaisi, son gün oldu. Komisyon, teklifi kabul etmek için son gün yaklaşık 17 saat çalıştı.

GENEL KURULA GELECEK

Şimdi tüm göler Meclis Genel Kurulunda olacak. Teklifin ocak ayının ikinci haftasında Genel Kurulda ele alınması bekleniyor. Anayasa değişikliği olduğu için iki tur oylama yapılacak. Referandum sürecinin aralanabilmesi için oylamalarda teklifin 330 oy ve üzeri oyla kabul edilmesi gerekecek.

NELER GETİRİYOR?

"Cumhurbaşkanlığı sistemi" öngören, AK Parti ile MHP'nin ortaklaşa hazırladığı ve komisyondan geçen anayasa değişikliği teklifinden:

- Teklif 21 madde olarak sunuldu ve kesintisiz 10 günü aşkın süreyle ele alınarak pek çok maddesinde değişiklik yapıldı; tekliften 3 madde de çıkartıldı.
- Düzenleme ile birlikte yürütme yetkisi Cumhurbaşkanlığına verilirken, genel seçimler ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin 3 Kasım 2019'da yapılması kararlaştırıldı.
- Teklifle birlikte devletin ve yürütmenin başı Cumhurbaşkanı olacak, başbakanlık makamı ise tarihe karışacak.
- Düzenlemeyle Cumhurbaşkanının partisiyle ilişiği kesilmeyecek, Cumhurbaşkanı partisinin genel başkanı da olabilecek.
- Vatandaşlar yüz bin kişinin imzasıyla cumhurbaşkanı adayı gösterebilecek.
- Cumhurbaşkanı, yardımcılarını ve bakanları kendi belirleyecek. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için milletvekili olma şartı aranacak.
- Cumhurbaşkanı tarafından bakan olarak atanan milletvekilinin milletvekilliği düşecek.
- Cumhurbaşkanı yardımcıları Milli Güvenlik Kurulunun doğal üyesi olacak.
- Teklife göre 3 Kasım 2019'da iki sandık konulacak, cumhurbaşkanlığı seçimiyle milletvekili genel seçimi aynı anda yapılacak.
- Cumhurbaşkanı ve meclisin görev süresi 5 yıl olacak. Yerel seçimler de 2019 yılının mart ayında yapılacak.
- Cumhurbaşkanı kararname ile, bakanlıklar ve teşkilatların kurulmasına ve kapatılmasına karar verebilecek.
- Üst kademe kamu görevlilerini atama yetkisi Cumhurbaşkanında olacak.
- Cumhurbaşkanının atadığı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu olacak; haklarında bir suç işlediği iddiasıyla Mecliste soruşturma açılması istenebilecek.
- Soruşturma komisyonu için 5’te 3, Yüce Divan'a sevk kararı için ise 3’te 2 çoğunluk aranacak.
- Düzenleme ile Cumhurbaşkanına OHAL ilan etme yetkisi getirildi. Komisyonda değişiklik önergesiyle, Cumhurbaşkanının OHAL döneminde kararname çıkarma yetkisi de genişletildi.
- 550 olan milletvekili sayısı 600'e çıkartıldı. 25 olan seçilme yaşı 18'e düşürüldü.
- Cumhurbaşkanı ile meclisin karşılıklı fesih etme yetkisi getirildi.
- Seçim kararını Meclisin ya da Cumhurbaşkanının alması durumunda seçimlerin aynı tarihte yapılması benimsendi.
- Teklifle Hakim ve Savcılar Yüksek Kurulu'ndan 'yüksek' ifadesi çıkartıldı. Kurulun “12 kişiden oluşur” ibaresi ise önergeyle değiştirildi. Adalet Bakanlığı Müsteşarı da HSK'nın doğal üyesi haline getirildi ve kurul 13 kişiye çıkarıldı.
- Cumhurbaşkanının 5 üyeyi seçmesine yönelik düzenleme önerge ile değiştirildi.
- Cumhurbaşkanının HSK'da 4 üyeyi Meclis'in ise 7 üyeyi seçmesi benimsendi.
- Düzenleme ile askeri yargı tamamen kapatıldı. Disiplin mahkemeleri dışında askeri mahkeme kurulamayacak. Askeri yargının kapatılmasıyla birlikte Anayasa Mahkemesinde yer alan iki üye düşecek, Anayasa Mahkemesinin üye sayısı 15'e inmiş olacak.
- Milli Güvenlik Kurulunun yapısı da değişti. Jandarma Genel Komutanı, MGK üyeliğinden çıkartıldı.
- Mecliste muhalefetin başvurduğu en önemli denetim mekanizması olarak gösterilen gensoru yöntemi kaldırıldı.
- Kurulacak hükümet için güvenoyu aranmayacak.