Tutukluluk süresinde 5 kriter

"Geç gelen adalet, adaletsizliktir" prensibiyle hareket eden hükümet, tutukluluk sürelerini 5 yıla çekme adımında 5 kriteri esas aldı.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın açıkladığı tutukluluk süresinin 5 yılla sınırlandırılmasına ilişkin çalışmaya, çeşitli kriterler ışık tuttu. Bu kriterlerden biri, AİHM kararları. Türkiye, geçmişte Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 5. maddesini ihlalden dolayı mahkumiyet kararlarıyla karşı karşıya kalmıştı. AİHM'e göre, bir kişinin suç işlediğine dair makul bir şüphe olması, kişinin sadece yakalanması için yeterli olabiliyor. Ama belli bir süreden sonra kişinin özgürlüğünden yoksun bırakılması için yeterli değil.
Diğer bir kriter, yüksek mahkeme kararları. Anayasa Mahkemesi, terör ve örgütlü suçlarda tutuklama süresini 10 yıla kadar uzatan düzenlemeyi iptal etmişti. 2 Ağustos 2013 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan kararda, hükümete de yeni düzenleme için 1 yıllık süre verilmişti. Mahkeme heyetinin oy birliğiyle ilgili aldığı kararda, AİHM kararlarına ve AİHS'e işaret edilerek, "Demokratik bir hukuk devletinde 10 yıl tutukluluk kabul edilemez" denilmişti.
Türkiye'nin şartları göz önünde tutulmakla birlikte dünyadaki "tutukluluk süreleri" ile ilgili uygulamalar da dikkate alınıyor. Fransa'da ve Almanya'da tutukluluk süresi 1, İspanya'da 2 yıl. Bu süreler, terör ve örgütlü suçlarda yükseliyor ancak 5 yılı geçmiyor.
Ayrıca AK Parti'nin programında "Geç gelen adalet, adaletsizliktir" özdeyişi yer alıyor. Bu sebeple yargı sürecinin hızlandırılması amacıyla bütün düzenlemelerin gerçekleştirileceği vurgulanıyor. Son kongrede kamuoyuna açıklanan "2023 Siyasi Vizyon Belgesi"nde de, "Her türlü insan hakkı ihlaline karşı sıfır tolerans politikası izlemeye devam edeceğiz" vurgusu var.
Gözaltı ve tutukluluklara dair Âkil insanlar da düzenleme talebinde bulunmuştu.
TUTUKLULUKTA DURUM NE?
CMK'nın 102'nci maddesine göre; mevcut durumda, ağır ceza mahkemelerinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok 1 yıl şeklinde uygulanıyor. Bu süre, zorunlu hallerde gerekçeleri gösterilerek 6 ay daha uzatılabiliyor. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde ise, tutukluluk süresi en çok 2 yıl. Bu süre, zorunlu hallerde gerekçesi gösterilerek en çok 3 yıla kadar uzatılabiliyor. Özel yetkili mahkemelere sağlanan ayrıcalık sebebiyle bugüne kadar süre 10 yıla kadar uzamıştı. ÖYM'lerin kaldırılmasına paralel olarak o ayrıcalık ortadan kaldırılacak.
OĞUZHAN ŞAHİN / TÜRKİYE GAZETESİ