Dünyada yeni virüs alarmı! And hantavirüs Türkiye'de görüldü mü, nasıl bulaşıyor?

Atlas Okyanusu'nu aşan MV Hondius kruvaziyer gemisinde patlak veren Hantavirüs vakaları yeni bir virüsün yayılabileceği tedirginliğine neden oldu. Hantavirüs, bugün çoğu kişi için "yeni" bir tehdit gibi görünse de, kökleri çok daha geriye dayanıyor. Virüsün izleri, 900 yıl öncesinin Çin metinlerinde tanımlanan gizemli hastalıklara kadar uzanıyor. Peki,Hantavirüs Türkiye'de görüldü mü, nasıl bulaşıyor?

Adını Güney Kore’deki Hantan Nehri’nden alan hantavirüsler, tek bir hastalıktan ziyade bir virüs ailesini tanımlıyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre 20’den fazla hantavirüs türü bulunuyor. Bu virüslerin büyük bölümü, sıçan ve fare gibi kemirgenlerin kurumuş idrarı, dışkısı ve salgılarıyla temas sonucu insanlara bulaşıyor.

Ulusal Sağlık Enstitüleri’nin verilerine göre dünya genelinde her yıl yaklaşık 150 bin Kanamalı Ateşli Böbrek Sendromu (HFRS) vakası görülüyor. Vakaların büyük bölümü Avrupa ve Asya’da kaydedilirken, yarısından fazlası Çin’de ortaya çıkıyor.

Uzmanlar; enfekte kişilerin izole edilmesi, düzenli el hijyeninin sağlanması, yakın temaslıların takip edilmesi ve enfeksiyon kontrol önlemlerinin uygulanmasının salgının yayılmasını önlemede kritik rol oynadığını belirtiyor.

HANTAVİRÜSLER İKİ CİDDİ HASTALIĞA YOL AÇABİLİYOR

Hantavirüsler iki ciddi hastalığa yol açabiliyor. Bunlardan ilki Hantavirüs Akciğer Sendromu (HPS). Hastalık genellikle yorgunluk, ateş ve kas ağrısıyla başlıyor; ilerleyen süreçte baş ağrısı, baş dönmesi, üşüme, karın ağrısı ve solunum problemleri görülüyor. Solunum sıkıntısı gelişen vakalarda ölüm oranının yüzde 38’e kadar çıktığı ifade ediliyor.

Virüsün neden olduğu ikinci tablo ise Kanamalı Ateşli Böbrek Sendromu (HFRS). Daha ağır seyredebildiği belirtilen bu hastalık, iç kanama ve akut böbrek yetmezliği gibi ciddi sonuçlara yol açabiliyor.

HANTAVİRÜS TÜRKİYE'DE GÖRÜLDÜ MÜ?

Henüz Türkiye’de hantavirüs vakalarına ilişkin yeni bir açıklama yapılmadı. Ancak geçmiş yıllarda nadir de olsa bazı vakalar kayıtlara geçmişti. Sağlık Genel Müdürlüğü bünyesindeki Zoonotik ve Vektörel Hastalıklar Daire Başkanlığı tarafından 2025 yılında hazırlanan “Hantavirüs Bilgilendirme Kitapçığı”nda, Türkiye’de görülen vakalara da yer verildi.

Türkiye’de Hantavirüslerin yaban hayatındaki kemiricilerdeki varlığı, ilk kez 2004 yılında yayınlanmış bir saha çalışmasında bildirilmiştir.

İnsanlardaki RSHA olguları ise ilk kez, 2009 yılında Zonguldak-Bartın bölgesinden rapor edilmiştir.

Bartın’da 2009 yılında riskli meslek gruplarında yapılan çalışmada hantavirus seroprevalansı %5,2 saptanmıştır.

Giresun’da 2009 yılında yapılan araştırmada seroprevalans %3,2’dir.

Her iki araştırmada da en fazla tespit edilen virüs tipi Puumala (PUUV)’dur.

Düzce İli Yığılca İlçesi Kırık Köyünde 2017 yılında hantavirüs vakalarıyla ilişkili olarak yapılan araştırmada serum örneği alınan 103 kişiden 14’ünde immünoblot yöntemi ile seropozitiflik saptanmıştır.

Hantavirüs seropozitivitesi %13,6 olarak bulunmuştur.

Araştırmada tespit edilen virüs tipi PUUV’dur.

HANTAVİRÜS NASIL BULAŞIYOR?

Hantavirüs genellikle kemirgenler, özellikle de fareler aracılığıyla insanlara bulaşıyor.. En yaygın bulaş yolu, virüsle enfekte olmuş kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğü ile kirlenen ortamlardaki partiküllerin solunması. Kapalı ve havalandırması zayıf alanlarda bu risk daha da artabiliyor. Ayrıca virüs bulaşmış yüzeylere temas edilip ardından ağız, burun veya gözlere dokunulması da bulaşma ihtimalini artırmakta. Çok daha nadir olmakla birlikte ısırık yoluyla bulaşması mümkün.