Bir zamanlar depolarda tutuluyorlardı: Mukaddes Emanetler gün yüzüne çıktı!
Bir kısmı daha önce hiç sergilenmemiş Mukaddes Emanetler, ramazan vesilesiyle Sultanahmed’de ziyarete açıldı. Sergide Hazreti Muhammed’in (aleyhisselam) gömlek parçası dâhil 26 eser yer alıyor.
MURAT ÖZTEKİN- Hazreti Peygamber, diğer Nebiler ve Sahabeye ait nesnelerden meydana gelen “Mukaddes Emanetler” sadece Topkapı Sarayı’nda yer almadı. Osmanlı devrinde Mekke ve Medine’den İstanbul’a getirilen bu eserlerin bazıları türbelere vakfedildi. Mukaddes Emanetler, uzun yıllar Eyüpsultan ve Sultan II. Mahmud Türbeleri gibi mekânlarda muhafaza edilip sergilendi.
Ancak 1925’ten itibaren türbelerin kapatıldığı Türkiye’de, Mukaddes Emanetler de farklı kurumların envanterine geçti, depolara nakledildi. Nihayette İstanbul Türbeler Müzesi’ne giren eserlerin büyük bir kısmı hiç sergilenmedi. Şimdi bu eserler, Sultan I. Ahmed Külliyesi Muvakkithanesinde ziyaretçilerle buluşuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ramazan münasebetiyle açılan “Mukaddes Emanetler: İnanç ve Hatıra” adlı sergide, 26 adet kıymetli nesne yer alıyor ve ziyaretçilerini manevi bir atmosfere çekiyor.
HAZRETİ PEYGAMBER’İN GÖMLEĞİNİN PARÇASI
“Kamis-i saadet” ismi verilen Peygamber efendimizin gömleğinin parçası, sergide yer alan en kıymetli nesnelerden biri. Eser billur muhafaza içerisinde korunuyor. Bunun dışında “Hacer-i Natık” isimli mübarek taş, sakal-ı şerifler, Kadem-i saadet kitabesi, 16. asra ait bir Kâbe iç örtüsü ile bir zamanlar türbeleri süslemiş sanat eseri ve tarihî eşyalar da görülebiliyor. Sakal-ı şeriflerle birlikte bulunan yaklaşık 200 senelik bir gül yağı da burada yer alıyor.
HAYIRSEVER HANIM SULTANLARIN YADİGÂRLARI
Sergide Osmanlı İmparatorluğu’ndaki hanım sultanların hayırsever ve sanatçı karakterlerini gözler önüne seren eserler de var. Mesela Sultan II. Mahmud’un kızı Adile Sultan’ın bir gül içerisine mübarek isimleri işlediği çalışma onların arasında yer alıyor. Hibbetullah Sultan tarafından türbelerde okunmak üzere hattat Seyyid Ali Şükrü Galatavî’ye yazdırılan eşsiz bir Mushaf da dikkat çekiyor. Sultan Abdülmecid’in annesi Bezm-i Âlem Sultan tarafından, mübarek günlerde ziyarete açılması maksadıyla vakfedilen Sakal-ı şerifin muhafaza edildiği som sedef çekmece de sergide görülebiliyor.
Serginin küratörü Leyla Zaman, Türkiye gazetesinin sorularını cevaplayarak Osmanlıdan kalan bir ramazan geleneğini Sultanahmed’de canlandırdıklarını söylüyor.
Muvakkithane’nin aslında namaz vakitlerinin tespit edildiği bir mekân olduğunu hatırlatan Zaman “Biz de burada zamana direnen, yüzyıllarca Osmanlı tarafından korunmuş ve şimdi de korunmaya devam eden Mukaddes Emanetleri sergilemek istedik. Türbeler Müzesi, kalıcı bir teşhir alanı olmadığı için bilinmeyen bir müze. Ancak içerisinde yüzlerce tarihî eseri barındırmakta. Çünkü Osmanlı devrinde türbelere kıymet verilmiş; her bir padişahın, evliyanın ve paşanın türbesine ince işçilikle yapılmış nesne ve eserler vakfedilmiş. Bu sergide türbelere vakfedilmiş eserlerden bir seçki sunuyoruz. Odağımızda ise Peygamber Efendimiz’e ait olan eserler başta olmak üzere Mukaddes Emanetler var. Buradaki 26 eserin yarıdan fazlası ise ilk defa sergileniyor” ifadelerini kullanıyor.
TÜRBELER ÖZEL MÜZE GİBİYDİ
Mukaddes Emanetlerin Osmanlı İmparatorluğu’nda özel zamanlarda ziyarete açıldığını kaydeden küratör Leyla Zaman “Mukaddes Emanetler, Surre Alayları’yla İstanbul’a getirildiğinde önce Eyüpsultan Türbesi ve Topkapı Sarayı’nda muhafaza ediliyor, daha sonra vakıf işlemleri yapılıyordu. Aslında bu eserler kandil ve ramazan gibi zamanlarda ziyarete açılıyordu. Öte yandan eskiden türbeler sadece dua edilen mekânlar değildi. Çeşitli dinî eserlerin de sergilendiği belki de ‘ilk özel müzeler’ olarak da değerlendirilebilirler” diyor.
Leyla Zaman, sergide yer alan eserlerin Osmanlı İmparatorluğu’ndaki estetik zevki de gözler önüne serdiğini sözlerine ekliyor.
“Mukaddes Emanetler: İnanç ve Hatıra” sergisi ramazan ayı boyunca İstanbul’daki Sultan I. Ahmed Külliyesi Muvakkithanesinde görülebilecek.
