Ünver’in defterleri maziye ışık tutuyor

Süheyl Ünver’in Mısır, İran ve Irak seyahatlerinde not alıp, çizimler yaptığı defterleri 3 ayrı kitap olarak okuyucuya sunuldu.

MURAT ÖZTEKİN

Türk kültür tarihinin unutulmaz isimlerinden sanatçı Süheyl Ünver’in 1950’li yıllarda çıktığı Mısır, İran ve Irak seyahatlerinde kaleme aldığı defterler, “Mısır Defteri: Mısırname”, “İran Defterleri” ve “Irak Defteri: Bağdâd-nâme” adlarıyla ilk defa kitaplaştırıldı. Kubbealtı Neşriyat tarafından yayımlanan üç eser, klasik sanatları Osmanlıdan cumhuriyete aktararak âdeta sanatsal bir köprü olan Ünver’in mekânlar, eserler ve insanlara dair tespitlerini bir araya getirdi. Osmanlı Türkçesi ile kaleme alınan metinler, latinize edilerek Ünver’in kızı Gülbün Mesara’nın ön sözüyle okuyucuya sunuldu. Üç eser sanat tarihine katkıda bulunduğu gibi 70 sene öncesinin günlük hayatına da ışık tutuyor. Kızı Mesara, Ünver’in “Ben her seyahatimde bir boş defteri alır, böyle doldururum. Şüphe etmem ki seneler sonra bu defterler bir kıymet iktisap etmesin…” sözlerinin anlam kazandığını ifade ediyor.

HAYATI BOYUNCA DEFTERLER TUTTU

Hayatı boyunca farklı konularda devamlı defterler tutan Ünver’in seyahatnamelerinde notların yanında suluboya resimler ve çizimler de yer alıyor. Ünver, defterlerin ilki olan Mısırname’de Mısır müze ve kütüphanelerinde yer alan Osmanlı hattat, müzehhip ve mücellitlerinin eserlerinin izine düşüyor. Aynı zamanda antik Mısır’a dair eserlere defterinde geniş yer ayırıyor. Gördüğü bazı eserlerdeki ihtişamdan hayretle söz eden Ünver, bazen de yapılan süslemeleri beğenmeyip “berbat” ifadesini kullanıyor. Mısır’da Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi ve Zahidül Kevseri gibi isimlerle görüşen Ünver, detaylara yer vermese de Sabri Efendi’nin fotoğraf karesine defterine yapıştırıyor. “Irak Defteri: Bağdâd-nâme” adlı eserde ise Ünver’in şahsi fikirlerini açığa çıkarıyor. Mesela yazarın dinî konulardaki bazı “sıra dışı” düşünceleri satırlar arasında yer buluyor. Kubbealtı Neşriyat, önümüzdeki aylarda Ünver’in Süleymaniye Kütüphanesi’nde yer alan seyahatnamelerinin diğerlerini kitap olarak okuyucuyla buluşturmaya devam edecek. Basılacak ilk yeni kitap İran Defterleri’nin ikincisi olacak.