Bel ağrısı deyip geçmeyin! Kan kanserinin sinsi habercisi olabilir
Bütün kanserlerin yüzde birini oluşturan multipl miyelomun görülme sıklığı toplumun yaşlanması ile birlikte artıyor. Kemikleri tutan hastalık en çok kansızlık, bel ve sırt ağrısı ile ortaya çıktığı için teşhiste gecikmeler yaşanabiliyor.
- Multipl miyelom, bağışıklık sisteminin yapı taşı olan plazma hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkar ve kemikleri kırılgan hale getirip böbreklere zarar verebilir.
- Dünya genelinde yaşlanan nüfusla birlikte multipl miyelom vakalarında 2040 yılına kadar %70 ila %73 oranında bir artış beklenmektedir.
- Hastalığın nedenleri tam olarak bilinmese de genetik yatkınlık, petrol işçileri, kimyasallarla uğraşanlar, pestisit maruziyeti, obezite ve radyasyon riski artıran faktörlerdir.
- Belirtileri arasında sırt ve bel ağrıları, gece uyandıran ve ağrı kesiciye cevap vermeyen kemik ağrıları, sebebi açıklanamayan kansızlık ve hâlsizlik bulunur ve erken teşhis hayati önem taşır.
- Modern tedaviler ve otolog kök hücre nakli ile yaşam süresi 9-10 yılları aşmış olup, hastalık kronik bir süreç olarak yönetilebilmektedir.
- Multipl Miyelom Farkındalık Ayı kapsamında Galata Kulesi kırmızı ışıkla aydınlatılarak ve İstanbul Boğazı'nda Valide Sultan vapuru kırmızı ışıkla aydınlatılarak hastalığa dikkat çekilmiştir.
ZİYNETİ KOCABIYIK- Halk arasında genellikle fıtık veya yaşlılığın doğal bir sonucu olarak görülen inatçı bel ve kemik ağrıları, aslında “multipl miyelom” adı verilen sinsi bir kan kanserinin işareti olabilir. Türk Hematoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Özgür Mehtap, özellikle 60 yaş üstü kişileri tehdit eden bu hastalığın, belirtilerinin günlük şikâyetlerle karışması sebebiyle teşhisinde gecikmeler yaşandığına dikkati çekiyor.
İnsanların yaklaşık yüzde 80’i hayatlarının bir döneminde bel ağrısı sıkıntısı yaşıyor. Özellikle 35-55 yaş grubunda sık görülmekle birlikte, yaşlanmayla birlikte görülme sıklığı artıyor ve 80-85 yaş aralığında en yüksek seviyeye ulaşıyor.
Başka hiçbir şikayeti yoktu… Tırnak altındaki çizgi ölümcül hastalığın işareti çıktı!
“Çoklu kemik iliği tümörü” anlamına gelen multipl miyelom, bağışıklık sistemimizin yapı taşı olan plazma hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkıyor. Prof. Dr. Özgür Mehtap, hastalığı şu sözlerle tanımladı: Bu hücreler normalde bizi hastalıklara karşı koruyan antikorları üretir. Ancak kanserleştiklerinde kemik iliğini istila ederek sağlıklı kan üretimini engeller, kemikleri âdeta içeriden kemirerek kırılgan hâle getirir ve böbreklere zarar veren hatalı proteinler salgılar.
2040 PROJEKSİYONU KORKUTUYOR
Dünya genelinde yaşlanan nüfusla birlikte multipl miyelom vakalarında ciddi bir artış bekleniyor. Modern tıbbın kalp hastalıkları gibi diğer ölümcül hastalıkları kontrol altına almasıyla insanların daha çok yaşlandığını, bunun da yaşlılık kanseri olan miyelomun görülme sıklığını artırdığını belirten Prof. Dr. Özgür Mehtap, “2040 yılına gelindiğinde dünya genelinde vaka sayısının yüzde 70 ila yüzde 73 oranında artması öngörülüyor. Türkiye’de ise her yıl yaklaşık 2 bin 500 ile 2 bin 700 arasında yeni vaka teşhis ediliyor” diyerek tablonun ciddiyetini vurguladı.
GENETİK Mİ, ÇEVRESEL FAKTÖRLER Mİ?
Hastalığın sebepleri tam olarak bilinmese de bazı risk grupları öne çıkıyor. Genetik yatkınlığın yanı sıra çevresel maruz kalmaların altını çizen Türk Hematoloji Derneği Araştırma Sekreteri Prof. Dr. Emre Eşkazan da, “Belirgin bir ‘tek neden’ sayamasak da; petrol işçilerinde, kimyasallarla uğraşanlarda ve özellikle tarım ilaçlarına (pestisit) maruz kalan çiftçilerde bu hastalığın daha sık görüldüğü bilimsel bir gerçek. Ayrıca obezite ve radyasyona maruz kalma da riski artıran faktörler arasında yer alıyor” dedi.
YILLARCA FITIK SANILABİLİYOR
Hastalığın en büyük tuzağı, belirtilerinin çok yaygın şikâyetlerle benzerlik göstermesi. Hastaların yaklaşık yüzde 75’inde görülen sırt ve bel ağrıları; sıklıkla fizik tedavi, ortopedi veya beyin cerrahisi polikliniklerinde “bel fıtığı” teşhisiyle vakit kaybedilmesine sebep olabiliyor. Belirtilerle ilgili olarak hekimlerin de eski yıllara oranla daha dikkatli olduğunu belirten Prof. Dr. Mehtap, “Gece uyandıran, ağrı kesiciye cevap vermeyen kemik ağrıları, sebebi açıklanamayan kansızlık ve hâlsizlik durumunda mutlaka bir hematoloji uzmanına danışılmalıdır. Erken teşhis, organ hasarlarını durdurmak için hayati önem taşır,” uyarısında bulundu.
ARTIK “ÖLÜMCÜL” DEĞİL “KRONİK” BİR HASTALIK
Geçmişte yaşam süresi oldukça kısıtlı olan multipl miyelomda, tıp dünyası devrim niteliğinde adımlar attı. Günümüzde klasik kemoterapilerin yerini büyük oranda yeni tedavilere terk ettiğini ve yeni çıkan ilaçlarla yaşam süresinin tıbbi olarak uzadığını belirten Türk Hematoloji Derneği Genel Sekreteri Prof. Dr. Elif Birtaş Ateşoğlu, “Artık hedefe yönelik tedaviler, akıllı ilaçlar ve gen tedavileri sayesinde hastalığı bir tansiyon veya şeker hastalığı gibi ‘kronik’ bir sürece yayabiliyoruz. Eskiden en fazla 5 yıl olan sağ kalım süreleri, bugün 9-10 yılları aşmış durumda” dedi.
TEDAVİDE ALTIN STANDAR OTOLOG NAKİL
Yeni nesil ilaçların yanı sıra tedavinin en güçlü kalelerinden biri hâlâ “otolog nakil” yani hastanın kendi kök hücresinden yapılan nakil işlemi. Prof. Dr. Mehtap, tedavinin seyrini şöyle özetliyor: Hedefe yönelik tedavilerle hastalığı kontrol altına aldıktan sonra yapılan nakiller, iyilik hâlini kalıcı kılıyor. Tamamen iyileşme (kür) henüz mümkün olmasa da, sürekli gelişen tedavi seçenekleri sayesinde hastalarımız kaliteli bir hayat sürerek uzun yıllar aramızda kalabiliyor.
GALATA KULESİ KIRMIZIYA BOYANDI
Multipl Miyelom Farkındalık Ayı kapsamında hastalığa dikkat çekmek ve toplumsal farkındalık oluşturmak maksadıyla İstanbul’un simge yapılarından Galata Kulesi, 26 Mart’ta kırmızı ışıkla aydınlatıldı. Türk Hematoloji Derneği’nin öncülüğünde gerçekleştirilen bu özel ışıklandırma, dünya genelinde multipl miyelom konusunda bilinci artırmak için yürütülen “Light the World Red” küresel farkındalık hareketinin Türkiye ayağı olarak hayata geçirildi. Türk Hematoloji Derneği Yönetim Kurulu Üyeleri Prof. Dr. Özgür Mehtap, Prof. Dr. Emre Eşkazan ve Prof. Dr. Elif Birtaş Ateşoğlu, Sağlık Editörümüz Ziyneti Kocabıyık’a etkinlikle ilgili bilgi verdi.
‘MULTİPL MİYELOM’A BOĞAZ’DA KIRMIZI IŞIK YAKILDI
Kanser Savaşçıları Derneği ve International Myeloma Foundation i 1-31 Mart Multipl Miyelom Farkındalık Ayı münasebetiyle düzenlenen etkinlikte, kanser hastaları ve yakınları İstanbul Boğazı’nda moral buldu. Valide Sultan vapuru ile yapılan Boğaz turu sırasında vapur “Light the World Red” küresel farkındalık hareketi kapsamında kırmızı ışıkla aydınlatılarak hastalığa dikkat çekildi.
Kanser Savaşçıları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Belma Kurdoğlu Akgün ve Dernek Kurucu Başkanı olan iç hastalıkları ve hematoloji uzmanı Prof. Dr. Mustafa Çetiner multipl miyelom hastalığının yaşlanan dünyanın kâbusu hâline gelmeye başladığını belirterek, “Daha çok yaşlılarda görülen bu hastalık genç yaşlara doğru da kayıyor. Özellikle hastalığın en önemli belirtilerinden olan kansızlığı yaşlılarda ciddiye almalıyız” mesajını verdiler.
