MS’te tedavi süresini kısaltan ilaçlar geliyor

Amerika ve Avrupa’da onay bekleyen uzun etkili yeni ilaçlar sayesinde hastalar her gün hap almak ya da iğne olmak yerine, yılda sadece 10 gün hap alacaklar ya da sadece 6 ayda 1 defa iğne olacaklar.

Ziyneti Kocabıyık

Özellikle gençlerde görülen ve bazı tipleri ilerleyerek sakatlığa yol açan bir bağışıklık sistemi hastalığı olan Multipl Skleroz (MS)’un, yıl içindeki tedavi süresini kısaltan ilaçlar geliyor. MS’in ataklar ve iyileşmelerle giden tipinde kullanılacak olan yeni ilaçlar arasında yılda sadece 10 gün kullanılan hap, yılda 1 veya 2 defa yapılan iğne tedavileri bulunuyor. Amerika ve Avrupa’da onay aşamasında bulunan bu ilaçların 2018 yılında kullanıma girmesi bekleniyor.
Bağışıklık sisteminin sinir sistemine saldırarak organların fonksiyonunu bozduğu, bazı tiplerinin ilerleyerek kalıcı sakatlığa yol açtığı MS 100 binde 100 kişide görülüyor. Toplumda ve hekimler arasında bilinirliği düşük olan hastalıkla ilgili farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl mayıs ayının son çarşambası Dünya MS Günü olarak değerlendiriliyor. Bu amaçla, Merck İlaç tarafından düzenlenen toplantıda konuşan 19 Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji ABD Öğretim Üyesi MS Birimi Sorumlusu Doç. Dr. Murat Terzi, 20-40 yaşları arasında yoğun olarak görülen MS’in hayat kalitesini düşüren bir hastalık olduğuna dikkat çekerek “Hastalık erkeklere oranla kadınları 3 kat daha fazla etkiliyor. Yoğun olarak gençlik döneminde ortaya çıkmasına rağmen 8-9 yaşında ya da 40 yaşından sonra da görülebiliyor” dedi.

Hastalık belirtilerinin başka hastalıklarla karıştırıldığını ve hastaların ilk olarak etkilenen organla ilgili teşhisler aldığını söyleyen Doç. Dr. Terzi “Hasta görme kaybı sebebiyle göz hekimine gidiyor. Kolu, ayağı uyuşuyor; boyunda veya belinde uyuşma oluyor bu sebeple fıtık teşhisi de alabiliyor. Beyin cerrahına ya da fizik tedaviye gidiyor bu yüzden teşhiste gecikmeler oluyor. Ya da 15-16 yaşında görme kaybı gelişiyor ama kendiliğinden düzeldiği için o süreçte doktora gitmemiş oluyor. Bazen de kalıcı ataklar olabiliyor. İlerleyici tiplerde hasta romatizma, bel fıtığı gibi teşhislerle oyalandığı için bize yürüyemez halde geliyor. Bu belirtiler varsa ilk akla gelen MS olmalı ve araştırılmalı” diyor.

TEDAVİDE YENİ BİR DÖNEM

Son yıllarda MR görüntüleme teknolojisinin ilerlemesi ve uzmanlığın gelişmesi sebebiyle erken teşhis edilen hastaların sayısının artığını ifade eden Doç. Dr. Terzi, MS’in diyabet ve hipertansiyon gibi kronik bir hastalık olduğunu ve teşhis konulduktan sonra tedavinin ömür boyu devam etmesi gerektiğini belirterek “Tedavide elimizde sayısız ilaç seçenekleri var. Hastalığın ilerlemesini durdurmak, atak gelişimini önlemek için 15-20 yıldır kullandığımız damar içine yapılan ya da hap olarak alınan ilaçlar var. Bütün bunların yanında tedavide yeni bir döneme girdik. Günümüzde MS tedavisi için hastalar her gün hap almak ya da iğne yapmak veya haftada 3 defa iğne yapmak zorunda kalıyorlardı. Yakın dönemde MS’te daha uzun etkili, daha az sayıda uygulanan ve daha etkili ilaçlar geliştirildi. Hastanın tedaviye uyumunu artıran bu ilaçlar, yılda 10-15 gün arka arkaya alınan hap, yılda 1 ya da 2 defa yapılan iğne şeklindeki tedaviler. Bunlar Amerika ve Avrupa’da onay sürecindeler. Ancak seçilmiş hasta gruplarında hem ülkemizde hem de Avrupa’da kullanılıyorlar. Üniversitemizin de içinde bulunduğu bazı üniversitelerde yapılan çalışmalarda, tedavi süresini kısaltan bu ilaçların aynı zamanda daha etkili olduğunu da gördük. Bazı hastalarda, oluşan hasarı da bir miktar iyileştirdiğini de gördük. Ancak güvenlikleriyle ilgili biraz daha zamana ihtiyacımız var” dedi.

20-40 YAŞ ARASINDA BU BELİRTİLERE DİKKAT

MS hastalığının tek bir tipi bulunmadığını ve ilerleyişinin kişiye göre değiştiğini söyleyen Doç. Dr. Murat Terzi “Hastalık çoğu hastada başlangıçta tam ya da tama yakın bir iyileşme ile seyreder. Ancak tedavi edilmezse zaman içinde engellilik gelişebilir. Bazı tipleri kötü başlangıçlıdır ve hızlı şekilde ilerler. Ataklar ve iyileşmelerle giden tipi tüm MS’lilerin yüzde 80’ini oluşturur. Kötüleşerek giden tipi daha az sayıda hastada görülür” dedi. Erken teşhisin önemli olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Terzi, zaman kaybının engelliliğe giden yolda sinir hasarını artırdığını belirterek özellikle 20-40 yaş arasında görülen şu belirtilere dikkat çekti:

l Görme kaybı ya da çift görme
l Kollarda, bacaklarda ya da belde uzun süren uyuşukluk, güçsüzlük
l Denge kaybı
l Baş dönmesi

“Genç bir kişide bu şikâyetler varsa ilk akla gelen MS olmalıdır. Fakat bu şikâyetleri olan herkes MS değildir. Teşhis MR, kan tahlilleri ve bel omurilik sıvısından yapılan tetkiklerle konulur” dedi.

MS NE DEĞİLDİR?

l Bulaşıcı değildir
l Mutlaka engellilik yapacak bir hastalık değildir. Erken teşhis alan ve hiç özürlülüğü olmadan hayatlarını devam ettiren hastalarımız var.
l Öldürücü değildir.

"BAĞIŞIKLIKLA FAZLA OYNAMAYIN"

Bir kişide MS’in ortaya çıkışının belirli bir sebebi olmadığını söyleyen Doç. Dr. Terzi “Tetikleyici sebepler vardır. Ağır stresler, enfeksiyonlar, D vitamini eksikliği, hastanın ağır bir travmaya maruz kalmış olması hastalığın ortaya çıkışını kolaylaştırır. Gençlerde aile kayıpları, sınav zamanları, grip mikrobu gibi bazı mikroplar, ağır enfeksiyonlardan sonra ilk ataklar gelişebilir. Genetik yatkınlık çok etkili değildir” dedi.