Türkiye Kliniği | Sosyal fobi sorunları beraberinde getiriyor

Zonguldak’tan okurumuz Melike Alungan’ın şikâyeti üzerine doktorlarımıza sosyal fobiyi sorduk. Uzman Doktor Merve Çukurova cevapladı.

Uzman Doktor Merve Çukurova

Sosyal fobi bireyin günlük hayatında kurduğu etkileşimler süresince başkaları tarafından gözlendiği veya yargılandığı düşüncelerinden dolayı ortaya çıkan yoğun anksiyete, korku ve utanç duygularının yaşandığı ve kişinin bu hisleri yaşamamak için sosyal ortamlara girmekten veya etkileşimlerden kaçınması ile sonuçlanan bozukluğa verilen isimdir. Sosyal fobi, sosyal anksiyete bozukluğu olarak da adlandırılmaktadır.

Normal şartlarda bazı sosyal durumlarda, örneğin yeni tanışılan birisiyle ilk randevuya çıkmak, derste sunum yapmak veya bir iş başvurusuna katılmak bireyde gerginliğe yol açabilir. Ancak, sosyal anksiyete bozukluğunda korku ve anksiyete, bireyin olaylardan hayatını bozabilecek derecede kaçınmasına yol açar. Şiddetli stres bireyin günlük rutinini, işini, okulunu veya diğer aktivitelerini etkileyebilir.

EN YAYGIN BELİRTİ KAYGI

Sosyal fobisi olan bireyler genellikle gözle görülür kaygı belirtilerinin başkaları tarafından fark edilmesi konusunda endişe duyarlar. Bu endişe ise belirtilerin şiddetini artırarak bir kısır döngüye yol açar. Kaygı, en yaygın görülen sosyal fobi belirtisidir.
Sosyal fobinin başka belirtisi çeşitli yaygın sosyal durumlardan kaçınmadır. Sosyal anksiyete bozukluğu olan bireyler başkalarının önünde yemek yemek, flört etmek, göz teması kurmak, insanların bulunduğu bir odaya girmek, işe veya okula gitmek, konuşmaları başlatmak, partilere veya sosyal toplantılara katılmak, tanıdık olmayan insanlarla veya yabancılarla etkileşim kurmak, umumi tuvalet kullanmak ya da alınan ürünleri bir mağazaya geri iade etmek gibi günlük deneyimlerden her durumda kaçınma eğilimi gösterebilir.

Sosyal fobinin fiziksel belirtileri olabilir, bunlar arasında:
> Yüzde kızarıklık
> Çarpıntı
> Taşikardi
> Aşırı terleme
> Nefes darlığı
> Ağız kuruluğu
> Karın ağrısı
> Mide bulantısı
> Baş dönmesi
> Bulanık görme
> Acil idrara çıkma ihtiyacı
> Ellerde ve seste titreme

Sosyal anksiyete bozukluğunun belirtileri zamanla değişim gösterebilir. Birey, çok fazla stres veya günlük taleple karşı karşıya kalırsa durumu ağırlaşabilir. Her ne kadar kaygı oluşturan durumlardan kaçınmak kısa vadede bireyin kendisini daha iyi hissetmesine sebep olsa da uygun ve doğru tedavinin uygulanmadığı vakalarda bu kaygı uzun vadede devam edebilir ve bireyin hayat kalitesini düşürebilir.

TEDAVİ EDİLEBİLEN BİR BOZUKLUK

Tedavi edilmeyen sosyal anksiyete bozukluğu bireyin hayatını olumsuz şekilde etkileyebilir. Sosyal fobiye bağlı kaygılar bireyin hayattan, ilişkilerden, işten veya okuldan keyif almasına engel olabilir. Bu da çok fazla alkol kullanmak gibi madde bağımlılığı, eğitim ya da iş hayatında başarısızlık, eleştiriye karşı aşırı duyarlılık, izolasyon ve sosyal ilişki kurmada zorlanma, kendi kendine olumsuz konuşma veya aşağılama, intihar düşünceleri gibi sorunlara yol açabilir.

Dahası özellikle majör depresif bozukluk, alkol ve madde kullanımı sorunları olmak üzere diğer psikiyatrik hastalıkların da ortaya çıkmasına etken olabilir.
Sosyal fobi tedavi edilebilen bir bozukluktur. Bireysel psikoterapi, grup psikoterapileri, ilaç tedavisi veya bu tedavilerin birlikte uygulanmasıyla tedavi başarı elde edilmektedir. Bireyler utanma, endişe veya paniğe sebep oldukları için normal sosyal durumlardan korkuyor ve bunlardan kaçınıyorsa mutlaka ruh sağlığı alanında çalışan bir uzmana başvurmalıdır.