Kanun zoruyla olmuyor, 'Toplumun bakışı engelli'

Son 8 yılda engellilerle ilgili önemli adımlar atıldı. STK'lar "Bunlar güzel ama yeterli değil"; uzmanlar ise "Önce toplum bilinçlendirilmeli" diyor

Bütün dünyada 3 Aralık Engelliler Günü olarak kutlanıyor. Bu özel gün dolayısıyla etkinlikler düzenleniyor, engellilerin problemleri masaya yatırılıyor. Türkiye'de nüfusun azımsanmayacak bir kısmını engelliler teşkil ediyor. Son araştırmalara göre 5 milyon civarında engelli bulunuyor. Aileleriyle birlikte hesap edildiğinde bu rakam 15-20 milyonu buluyor. Yani ülke nüfusunun dörtte biri engelli gerçeğinin içinde. Fakat buna rağmen engellilerle ilgili elle tutulur düzenlemeler son 15 yılda yapılmaya başlandı. 2005 yılında kabul edilen Engelliler Yasası ise problemin kanuni çerçevesini çizdi. Devlet istihdam konusunda önemli adımlar attı. Özel sektör ve sivil toplum kuruluşları daha bilinçli. Yerel yönetimler özellikle ulaşımda çalışmalar yürütüyor. Peki gelinen noktada Türkiye engelleri ne kadar aşabildi? Bu soruyu uzmanlara ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerine sorduk. İşte aldığımız cevaplar:
Berrin Altınöz (TESYEV Genel Müdürü): Hâlâ yok sayılıyorlar
Türkiye'de engelliler konusunda eskiye göre gelişim var. Yok sayamayız. Fakat erişilebilirlik ve ulaşılabilirlik konusunda engelliler hâlâ yok sayılıyor. Yapılanların birçoğu göstermelik. Bu insanlar, okula, tiyatroya, sinemaya, AVM'lere giremiyor. Rampalar engelli olmayan bir insanın bile çıkamayacağı şekilde tasarlanıyor. Bence halledilmesi gereken en büyük problem erişilebilirlik. Bu halledilmeyince evlerinde hapis kalıyorlar.
Mustafa Öztürk (Akademisyen- Yazar): Yasalar uygulanmıyor
Hükümet, 2005 yılında devrim gibi bir yasa çıkardı. Ancak yasanın yönetmelikleri, tamamlanamadı. Bürokratların bilgisizliği ve katı tutumu sebebiyle bu yasalar bir anlam ifade etmiyor. 2006 yılında bir İmar Yasası çıktı. Engelliye uygun olmayan binalara kat imarı verilmemesi lazım. Ama kim uyguluyor? Problemin çözümü için önce toplumun, sonra engellinin bilinçlendirilmesi ve eğitilmesi, ardından da devletin korucu tedbirler alması gerekiyor.
Şükrü Boyraz (Türkiye Sakatlar Derneği Genel Başkanı) Hak kaybına uğradık
"2005 yılında bir yasa çıkarıldı. 7 yıl içinde kamusal alanların, binaların, toplu taşıma araçlarının engellilerin erişimine uygun hale getirilmesi zorunlu kılındı. 7 yılın bitiminde yasa değişikliği yapılarak, süre sınırı kaldırıldı. Genel Sağlık Sigortası ile herkese sağlık hizmeti sunulacaktı. Engellilere pozitif ayrımcılık yapılacaktı olmadı."
Ömer Koç (Zihinsel Engelliler Federasyon Başkanı) Maaş problemi var
"En az yüzde 40 raporu olan, bakıma muhtaç bir engelliye devlet sosyal yardım adı altında maaş veriyor. 18 yaşından büyük engelli, artık eskisi gibi maaş alamıyor. Sağlık hizmetlerinden faydalanması için de en az yüzde 60 rapor isteniyor. Peki yüzde 59 olan ne yapsın? Bunlar sosyal devlet anlayışına yakışmıyor. Türkiye, eskisine göre daha iyi. Birçok iyileştirmeler oldu ama yeterli değil."
Fatih Selek