2 milyar yıllık kayanın içine tesis kurdular! Finlandiya'da dünyanın ilk nükleer atık deposu açılıyor
Finlandiya, kullanılmış nükleer yakıtları kalıcı olarak depolamak amacıyla inşa ettiği Onkalo tesisini devreye almaya hazırlanıyor. Yerin 433 metre altında kurulan tesisin, dünyada faaliyete geçen ilk kalıcı nükleer atık deposu olması bekleniyor.
Finlandiya'nın güneybatısındaki Eurajoki bölgesinde bulunan ve Fince'de “mağara” anlamına gelen Onkalo nükleer atık depolama tesisi, işletmeye alınma aşamasına geldi. Yaklaşık 1,9 milyar yıllık kaya tabakasına oyularak inşa edilen tesis için son güvenlik değerlendirmesini yapacak olan Finlandiya Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Kurumu'nun (STUK) onay vermesi halinde işletme ruhsatı süreci tamamlanacak. İsveç ve Fransa gibi komşu ülkelerde de benzer projeler yürütülürken, Onkalo'nun dünyada faaliyete geçen ilk kalıcı yeraltı depolama tesisi olması bekleniyor.
6 BİN 500 TON URANYUM KAPASİTESİNE SAHİP
6 bin 500 ton uranyum kapasitesine sahip tesis, Finlandiya'nın beş nükleer reaktöründen çıkan kullanılmış yakıtı depolayacak. 2004 yılında yapımına başlanan tesisin maliyetinin yaklaşık 1 milyar euroya ulaştığı belirtiliyor.
Tesiste kullanılacak yakıtlar, korozyona dayanıklı bakır kapsüller içine yerleştirilecek ve yer altındaki tünellerde açılan özel kuyulara indirilecek. Daha sonra bu alanlar bentonit kiliyle doldurularak sızdırmaz hale getirilecek. Depolama tünelleri dolduğunda ise çelik takviyeli betonla kapatılacak.
100 BİN YIL BOYUNCA GÜVENLİ DEPOLAMA SAĞLAYACAK
Uzmanlar, sistemin en az 100 bin yıl boyunca güvenli depolama sağlamasının hedeflendiğini belirtiyor. STUK uzmanı Jarkko Kyllonen, özellikle ilk 10 bin yılın kritik olduğunu vurgulayarak, uzun vadede bakır kapsüllerde oluşabilecek korozyon ya da gelecekte yaşanabilecek buzul çağı kaynaklı depremlerin başlıca riskler arasında yer aldığını ifade etti. Buna rağmen yapılan risk analizlerinin olumlu sonuç verdiği kaydedildi.
Finlandiya'da proje genel olarak kamuoyundan destek görürken, çevre örgütleri nükleer atıkların binlerce yıl boyunca tamamen güvenli şekilde saklanabileceğine dair kesin bir garanti verilemeyeceğini savunuyor.
Finlandiya hükümeti, ülke içinde üretilen nükleer atıkların yine ülke sınırları içinde bertaraf edilmesini zorunlu tutuyor. Nükleer enerjiyi artırmayı hedefleyen ülke, gelecekte küçük modüler reaktörlerin (SMR) kurulmasını da değerlendiriyor. Ancak bu santrallerden çıkacak atıkların nasıl yönetileceğine ilişkin nihai kararın henüz verilmediği belirtiliyor. Onkalo'nun devreye girmesiyle birlikte Finlandiya'nın, nükleer atıkların kalıcı depolanması konusunda dünyada yeni bir dönemin öncüsü olması bekleniyor.
