30 yıl önce başlayan savaş! ABD İran mücadelesinin patlama noktası: Tanker Savaşları

ABD ve İran arasında Trump sonrası başlayan savaş, 1980'li yıllardan beri kendini gösteriyordu. Bundan 30 yıl önce ilk defa İran bir tankeri vurdu, ABD de buna karşılık sert bir cevap verdi. Bunun üzerine İran Cumhurbaşkanı Ali Hamaney de ABD'ye meydan okuyacaktı.

Kaydet

0:00 0:00

ALİ TÜFEKÇİ - ABD ve İsrail'in işbirliğiyle İran'a karşı başlatılan savaş dünya gündemindeki yerini koruyor. İran'ın kilit isimlerinden Ali Hamaney'in öldürülmesi, bazı petrol yataklarının vurulması, Mücteba Hamaney'in yeni dini lider seçilmesi ve ardından yaşananlar bütün şiddetiyle devam ediyor.

Bugün yaşananlar esasında 40 yıllık bir geçmişe dayanıyor.

İPLER KOPUYOR

İran'da Humeyni ile kurulan yeni Şii molla rejimi ile ABD arasında ilk çatışma rehine krizi ile kendini gösterdi.

Ekim 1979'da devrik Şah'ın kanser tedavisi için ABD'ye girişine izin verilmesi bu krizi tetikledi. Dönemin ABD hükümeti, bunun insani bir durum olduğunu savunsa da, İranlı devrimciler "ABD'nin Şah'ı tekrar tahta geçirmek" için bir karşı darbe planı olduğunu düşündü.

4 Kasım 1979'da kendilerine "İmam'ın İzindeki Müslüman Öğrenciler" adını veren radikal Şii bir grup, Tahran'daki ABD Büyükelçiliği'ni işgal etti.

Elçilikteki 66 Amerikalı rehin alındı. Bir kısmı serbest bırakılsa da 52 kişi 444 gün boyunca tutuldu. ABD tarafından düzenlenen "Kartal Pençesi" gibi operasyonlar başarısız oldu. 20 Ocak 1981'de, Ronald Reagan'ın göreve başlamasıyla İran tarafından rehineler serbest bırakıldı.

Artık ipler kopmuş, İran ABD'nin potansiyel düşmanı olarak kendini göstermişti.

TANKER SAVAŞLARI

İran-Irak Savaşı devam ederken, taraflar birbirinin petrol ihracatını durdurmak için Körfez'deki tankerlere saldırmaya başladı.

İran Körfez'e döşediği deniz mayınları ile birçok gemiye zarar verdi.

28 Haziran 1987 tarihli haber - Türkiye gazetesi

ABD, Kuveyt gibi müttefiklerinin petrol sevkiyatını korumak için operasyon başlattı ve Amerikan savaş gemileri, ticari gemilere eşlik etmeye başladı.

ABD'nin İran ile açıktan savaş pozisyonu aldığı ilk çatışma işte bu dönemde meydana geldi.

1980'li yıllarda damgasına vuran "Tanker Savaşları" gazetelerin yakın takibi altındaydı.

ABD-İran savaşının patlak verdiği ilk olaylardan biri 23 Eylül 1987 tarihli Türkiye gazetesine şöyle yansıdı:

"ABD İRAN GEMİSİNİ VURDU: 4 ÖLDÜ"

"Önceki gün İran tarafından vurulan Gentle Breeze tankerine yapılan saldırıda 1 kişi ölmüş, 2 kişi de kaybolmuştu. Birleşik Krallık Dışişleri Bakanlığı bu hadiseden sonra Körfez’e yeni güç göndermeyeceklerini açıkladı.

Bir Amerikan askerî helikopterinin önceki gün mayın döşemekte olan bir İran gemisine ateş açtığı bildirildi. Basra Körfezi’nin orta kesimlerinde meydana gelen olay sonunda İran gemisinde yangın çıktı.

Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı Sözcüsü Fred Hoffman, olağan bir devriye görevi için USS Jarrett (FFG-33) firkateyninden havalanan iki Amerikan helikopterinin, gece görüş cihazları aracılığıyla söz konusu İran gemisinin denize mayın yerleştirdiğini tespit ettiğini bildirdi.

Sözcü, Amerikan helikopterlerinden birinin geminin mayın yerleştirdiğinin fark edilmesi üzerine makinalı tüfek ve roketlerle ateş açtığını ve olayın Bahreyn’in yaklaşık 50 mil kuzeydoğusunda meydana geldiğini kaydetti.

Beyaz Saray da önceki akşam yaptığı açıklamada İran gemisine ateş açıldığını doğruladı ve bunun bir “savunma tedbiri” olduğunu ifade etti.

30 yıl önce başlayan savaş! ABD İran mücadelesinin patlama noktası: Tanker Savaşları

ÇATIŞMA PETROL FİYATLARINI ARTTIRDI: Körfez’de önceki gün bir İngiliz tankerinin saldırıya uğraması ve ABD helikopterlerinin mayın döşeyen bir İran gemisine ateş açtığı yolundaki haberler, uluslararası piyasalarda ham petrol fiyatlarının yükselmesine sebep oldu. West Texas Intermediate crude oil spot piyasada varil başına 30 cent birden yükselerek varili 19.85 dolara çıktı. Uluslararası ham petrol fiyatları için gösterge kabul edilen Brent crude oil’ün Kasım ayı teslim fiyatı ise varil başına 25 cent artarak 18.55 dolara yükseldi. Bu arada Tokyo’da bu sabah Ortadoğu ham petrollerinin satıcıları da fiyatlarını yükselttiler; ancak alıcıların fazla istekli olmadıkları görüldü. Dubai crude oil’ün Tokyo’dan satış fiyatı varil başına 17.15 dolar olarak belirlendi, ancak alıcıların 16.95 dolardan daha fazla vermedikleri dikkat çekti.

ABD KENDİSİNİ SAVUNDU

ABD Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi Başkanı Les Aspin, bir Amerikan helikopterinin İran gemisine saldırmasını haklı gördüklerini belirterek, “ABD olması gerektiği şekilde davranmıştır.” dedi. Les Aspin, “Eğer İran gemisi gerçekten mayın yerleştiriyorsa bu bir savaş hareketidir. Bu durumda Amerikan helikopterlerinin İran gemisine saldırması doğru bir harekettir.” şeklinde konuştu.

HAMANEY: “ABD’YE UYGUN CEVAP VERİLECEK”

İran Cumhurbaşkanı Ali Hamaney, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin İran ve Irak’ı ateşkese çağıran 20 Temmuz tarihli kararını eleştirdi; ancak ateşkes çağrısına kesin bir cevap vermedi.

ÖNERİLEN HABERLER

DÜNYA

İran'ın yeni dini lideri oldu! Ali Hamaney'in oğlu Mücteba Hamaney kimdir?

DÜNYA

Hamaney'in ölümüne ilişkin çok konuşulacak iddia: Yüzüğüne dinleme cihazı mı yerleştirildi?

Hamaney dün Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı ve merakla beklenen konuşmasında ayrıca bir İran gemisine Amerikan helikopterince saldırıldığını söyleyerek ABD’ye uygun bir karşılık verileceğini bildirdi.

Bu arada İran, ABD helikopterleri tarafından vurulan geminin bir ticaret gemisi olduğunu açıkladı.

ABD Savunma Bakanlığı Sözcüsü Robert Prucha, saldırı sonrasında bir ABD ekibinin İran gemisine gittiğini ve gemide 4 ölü İranlı ile 10 adet deniz mayını bulduklarını söyledi. Prucha, iki İranlı denizcinin de bir cankurtaran botunda bulunarak ABD gemisine alındığını bildirdi.

AMERİKAN DİPLOMATİK MİSYONLARI ALARMA GEÇİRİLDİ

İran Cumhurbaşkanı Ali Hamaney’in Amerikan helikopter saldırısına misillemede bulunacaklarını açıklamasından sonra ABD’nin yabancı ülkelerdeki diplomatik misyonları en üst derecede alarma geçirildi.

Amerikalı yetkililer alarmı “standart operasyon prosedürü” olarak tanımlayarak niteliği hakkında ayrıntılı bilgi vermediler.

Yetkililer, İran’ın Körfez’de bulunan 28 gemiden oluşan filosunun doğrudan saldırıya geçmesinin beklenmediğini; ancak Amerikalılara yönelik terör eylemlerine karşı dikkatli olunması gerektiğini belirttiler.

ABD FIRKATEYNİ İRAN SÜRAT TEKNESİNE İKAZ ATEŞİ AÇTI

Basra Körfezi’nde dün bir Amerikan firkateyninin kendisine hızla yaklaşan bir İran sürat teknesine (hovercraft) ikaz ateşi açtığı bildirildi.

Öte yandan, önceki gün hasara uğrayan İran gemisini kurtarmaya gelen ve İran tarafından kiralanmış başka bir geminin de Amerikan savaş gemileri tarafından ikaz edildiği bildirildi."

Editör : ALİ TÜFEKÇİ

Yayın Tarihi | 10 Mart, 2026 - 13:03

Bizi Takip Edin

YORUMLAR