Ambargolardan milyarlık iş birliğine! Kanada'dan Ankara'ya gelen nükleer mektubun içeriği ortaya çıktı

Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand, Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar'a CANDU nükleer teknolojisi ve daha geniş kapsamlı nükleer iş birliğine ilişkin devam eden görüşmeleri destekleyen bir mektup ilettiklerini açıkladı. Ottawa'da bir araya gelen Bakan Fidan ve Anand, savunmadan enerjiye uzanan stratejik ortaklığı derinleştirme kararı aldı.

2024 yılında savunma sanayii ambargolarının kaldırılmasıyla prangalarından kurtulan Türkiye-Kanada ilişkileri, bugün savunma, nükleer enerji ve yüksek teknolojide 'stratejik ortaklık' zirvesine ulaştı.

Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand ile Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, iki ülke arasındaki ilişkileri "ticaret ve yatırım, enerji ve kritik mineraller, savunma ve güvenlik, halklar arası bağlar" olmak üzere dört stratejik ayak üzerinden ilerletmek amacıyla Ottawa’da bir araya geldi.

Toplantının ardından sosyal medya hesabı üzerinden hararetli bir paylaşım yapan Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand, Türk-Kanada ortaklığındaki ivmeyi duyurdu:

"Kanada ve Türkiye, daha güçlü bir ortaklık kuruyor. Bugün, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile birlikte enerji alanında işbirliğinin genişletilmesi, ekonomik bağların güçlendirilmesi ve Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası (DSRB) aracılığıyla iş birliğimizin pekiştirilmesi konularında görüşmelerimizi ilerlettik. Ayrıca Ukrayna, Orta Doğu ve diğer küresel ve bölgesel güvenlik öncelikleri hakkında da görüş alışverişinde bulunduk. Bu önemli çalışmaları birlikte sürdürmeyi sabırsızlıkla bekliyorum. Kanada ile Türkiye arasındaki dostluk doğru yönde gelişiyor."

GÖZLER ANKARA’DAKİ NATO ZİRVESİNDE: "BÜYÜK BİR HEYECANLA BEKLİYORUZ"

Düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan Bakan Anand, 7-8 Temmuz tarihlerinde Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek Ankara NATO Zirvesi'ni "büyük bir heyecanla beklenen" bir dönüm noktası olarak nitelendirdi. Zirvenin ana odağının savunma sanayisi olacağını vurgulayan Anand, "Sadece ikili ilişkilerimizi değil, savunma ve güvenlik konularındaki bağlarımızı da derinleştirmek için Ankara'da bir araya geleceğiz. Bu zirve, tedarik zincirlerini entegre etmek ve karşılıklı çalışabilirliği sağlamak amacıyla NATO müttefiklerinin endüstriyel açıdan nasıl birlikte çalışmak zorunda olduklarını ele alacak" ifadelerini kullandı.

KANADA DIŞİŞLERİ BAKANI AÇIKLADI: O MEKTUPTA NE DEDİ?

Bakan Anand, mart ayında Türkiye’ye gerçekleştirdiği ziyaretin ardından nükleer iş birliğini kurumsallaştırmak adına iletilen mektubun içeriğini şöyle aktardı:

"Mart ayında Türkiye'yi ziyaret ettiğimde, Enerji Bakanı ve meslektaşım ile bir araya geldim. Görüşmelerimiz sırasında, Türkiye için nükleer enerjinin ne kadar önemli olduğunu gördüm. Türkiye, Kanada'yı sadece nükleer enerji alanında değil, aynı zamanda diğer enerji sektörlerinde de potansiyel bir ortak olarak görüyor. LNG, temiz enerji ve geleneksel enerji hakkında konuştuk. Kanada'nın bakış açısından, kendimizi bir enerji lideri olarak görüyoruz ve bizimle çalışmak isteyen ülkelerle enerji ortaklıklarını güçlendirmeye kararlıyız. Özellikle, Kanada'nın CANDU nükleer teknolojisi hakkında konuştuk. Kanada, CANDU reaktörleri ile on yıllardır deneyime sahip ve reaktörler Arjantin ve Romanya gibi ülkelerde başarıyla çalışıyor. Teknolojinin sahibi olarak Kanada, özellikle nükleer enerji alanında Türkiye ile iş birliğini genişletmeye ilgi duyuyor. Çabanın bir parçası olarak, Hodgson Bakanı'ndan Türkiye Enerji Bakanı Bayraktar'a, CANDU teknolojisi ve daha geniş nükleer iş birliği üzerine devam eden tartışmaları desteklemek üzere bir mektup ilettim. Konuşmalar hâlâ erken aşamada."

NÜKLEER ENERJİDE DEV 'CANDU' HAMLESİ VE UÇUŞ AĞI GENİŞLİYOR

İki ülke arasındaki stratejik yakınlaşma sadece savunma sanayisiyle sınırlı kalmıyor. Perşembe günü Bakan Fidan ile birlikte Darlington Nükleer Santrali’ni ziyaret ettiklerini açıklayan Anand, Kanada enerji bakanının Türkiye ile nükleer işbirliğini genişletme konusundaki niyet mektubunu bizzat ilettiğini belirtti. Anand, "Kanada nükleer teknolojide küresel bir liderdir. Türkiye’nin Ulusal Enerji Planı kapsamında CANDU (Kanada döteryum uranyum) teknolojimize ilgi göstermesini büyük bir memnuniyetle karşılıyoruz" diye konuştu.

Ayrıca iki ülke arasındaki ekonomik ve sosyal bağları güçlendirmek adına hava taşımacılığı anlaşmasının genişletildiği; Türk Hava Yolları’nın bu yaz Toronto ve Montreal’e yeni uçuşlar ekleyeceği, Air Transat’ın ise sonbaharda Montreal ile İstanbul arasında direkt uçuşlara başlayacağı müjdelendi. Ticaret hacminin geçtiğimiz yıl 4,3 milyar dolara ulaştığını belirten Anand, tam kapsamlı bir Serbest Ticaret Anlaşması (STA) için teknik görüşmelerin sürdüğünü de sözlerine ekledi.

2024'TE KIRILAN PRANGALAR: İSVEÇ ONAYI DÖNÜM NOKTASI OLDU

Türkiye ile Kanada arasındaki bu stratejik bahar, 2024 yılında atılan kritik adımlarla filizlenmişti. Ottawa yönetimi, Türkiye'nin 2020 yılındaki İkinci Karabağ Savaşı'nda Azerbaycan'a verdiği askeri destek gerekçesiyle insansız hava araçlarında (İHA) kullanılan kritik optik ekipmanlar başta olmak üzere Ankara'ya sert bir silah ambargosu uygulamıştı. Ancak Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğini onaylamasının ardından dönemin Justin Trudeau hükümeti kısıtlamaları tamamen kaldırdı. Küresel güç dengelerinin yeniden şekillendiğiyeni dönemde ise Kanada Başbakanı Mark Carney, canlı yayında Türkiye'nin küresel ileri imalat ve savunmadaki liderliğini överek, "İş birliğimiz savunma ve nükleer alanı içeren güçlü bir ortaklığa dönüşüyor" açıklamasında bulunmuştu.

KANADA DIŞİŞLERİ SÖZCÜSÜ TÜRKİYE GAZETESİ'NE KONUŞMUŞTU: "ANKARA BİZE CAN SUYU OLDU!"

İlişkilerin ulaştığı bu zirve noktası, geçtiğimiz aylarda Kanada Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Charlotte MacLeod’un Türkiye Gazetesi’ne yaptığı özel açıklamaları akıllara getirdi. Sözcü MacLeod, Türkiye’nin savunma sanayiindeki ezber bozan hamlelerinin Kanada havacılık sektörünü canlandırdığını itiraf ederek gazetemize şunları iletmişti:

"Kanada, Karadeniz ve Orta Doğu’daki 'vazgeçilmez liderliğini' tescil eden Türkiye'yi hayati bir NATO müttefiki ve her geçen gün büyüyen muazzam bir ihracat pazarı olarak görüyor. Askeri mal ve teknoloji ihracatı konusundaki bu yeni dönem, savunma ve havacılık alanındaki Kanadalı şirketlerimiz üzerinde gerçekten somut ve pozitif bir etki oluşturdu; adeta bize can suyu oldu. Ankara'nın küresel barışın ilerletilmesinde üstlendiği liderlik rolünü takdir ediyor, yasal çerçevelerimizle uyumlu olan bu stratejik ortaklığı sabırsızlıkla sürdürmek istiyoruz."