Dünyanın en pahalı adasında gizli pazarlık: Trump Danimarka ile masaya oturdu

ABD, Rusya ve Çin’in Kuzey kutbundaki hamlelerini kesmek için Grönland’ın güneyinde 3 yeni askeri üs açmak üzere Danimarka ile gizli masaya oturdu.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı 'satın alma' çıkışlarının ardındaki asıl niyet deşifre oldu.

Reuters ve BBC’ye göre Washington, Rusya ve Çin’in Arktik’teki hamlelerini kesmek için Grönland’ın güneyinde üç yeni askeri üs açmak üzere Danimarka ile gizli müzakereler yürütüyor.

RUSYA VE ÇİN’E KARŞI 'GIUK' KİLİDİ

Kurulacak üç yeni üs, Rus donanmasının ve son dönemde bölgede boy gösteren Çin’in Kuzey Atlantik’teki tüm deniz faaliyetlerini gölge gibi izlemek için dünyadaki en hayati gözlem noktası olacak. Soğuk Savaş yıllarında Sovyet denizaltılarının okyanusa sızabileceği tek kapı olan bu hat, bugün de Avrupa'nın savunma hattını korumak ve muhtemel bir işgal senaryosunu bertaraf etmek için vazgeçilemez kilit konumunda.

BUZUL ALTINDAKİ HAZİNE

Ancak Washington’ın Grönland üzerindeki iştahı sadece askeri hamlelerle sınırlı değil. Bölge, elmas, grafit, bakır ve nikelin yanı sıra modern teknolojinin can damarı olan lityum ve galyum yataklarının üzerinde yükselen büyük bir hazine sandığı. Özellikle Çin ve Rusya’nın küresel tekelinde bulunan neodimyum ve disprosyum gibi nadir toprak elementleri ile henüz dokunulmamış petrol rezervleri, Grönland’ı küresel ekonomi savaşının yeni cephesi haline getiriyor. Atlantik ile Barents Denizi’ni birbirine bağlayan coğrafya, hem bir maden deposu hem de geçilmez bir deniz kalesi vaat ediyor.

TRUMP NEDEN ÜSSE YÖNELDİ?

Meselenin odak noktası kurulacak tesislerin statüsünde gizli. Washington, bu üslerin resmi olarak "ABD egemenlik alanı" sayılmasını talep ediyor, bu da bölgenin sadece bir müttefik toprağı değil, doğrudan Amerikan toprağı gibi yönetilmesi anlamına geliyor. Danimarka’nın en büyük kırmızı çizgisi olan bu "egemenlik" talebi, taraflar arasındaki en hassas ve gerilimli pazarlık başlığına dönüşmüş durumda.

İLK DURAK: NARSARSUAQ HAVA ÜSSÜ

Müzakere masasındaki planlara göre, yeni üslerden birinin eski bir Amerikan askeri tesisi olan ve halihazırda küçük bir havaalanına ev sahipliği yapan Narsarsuaq'ta kurulması bekleniyor. Analistler, Washington’ın yeni tesisler inşa etmek yerine, Grönland’daki mevcut liman ve havaalanlarını modernize ederek maliyeti düşürmeyi ve operasyonel hızı artırmayı amaçladığını aktardı.

SÖYLEM TONU DEĞİŞTİ

Trump’ın Ocak ayında savurduğu "işgal" tehditlerinin ardından, Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Michael Needham’ın yürüttüğü süreçte üslup değişikliğine gidildi.

Diplomatik kaynaklar, Needham’ın süreci "çok profesyonel" yönettiğini ve Ocak ayından bu yana Danimarkalı ve Grönlandlı diplomatlarla en az beş kez gizli zirve yapıldığını duyurdu Öte yandan, Trump’ın Grönland Özel Elçisi Jeff Landry de görüşmelerin tamamen dışında tutumuş durumda.

SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİNE DÖNÜŞ SİNYALİ

Soğuk Savaş’ın zirve noktasında Grönland’da 17 askeri tesisi bulunan ABD’nin şu an sadece füzeleri izleyen Pituffik Uzay Üssü aktif durumda. Emekli General Glen VanHerck, bölgedeki boşluğun tehlikesine dikkat çekerek, "ABD ve müttefiklerimiz bir boşluk bıraktığında, bu boşluk anında Çin ve Rusya tarafından doldurulur" uyarısında bulundu.