Darbe oldu, siz hâlâ anlamadınız mı?

Gezi Parkı olayları sırasında vandalların şiddetine karşı Türk polisinin müdahalesine tepki yağdıran AB, AP ve NATO; Mısır'da askerî darbeye 'darbe' diyemedi.

Mısır'da 2012 yılında halkın oylarının yüzde 51.7'sini alarak ilk kez demok-ratik yolla cumhurbaşkanı seçilen Muhammed Mursi'nin önceki gün bir askeri darbeyle devrilmesi karşısında Avrupa Birliği, Avrupa Parlamentosu ve NATO'nun tutumu eleştiri konusu oldu. Türkiye'de Gezi Parkı olayları sırasında taş, molotof kokteyli hatta silahla şiddet uygulayan marjinal gruplara polisin gazlı müdahalesini eleştiren Avrupa kurumları Mursi'nin devrilmesine karşı "gelişmeleri kaygıyla izliyoruz" açıklamalarıyla yetindi. AB'nin yaşananları "darbe" olarak nitelendirmekten ve kınamaktan kaçınması bazı üye ülkeleri rahatsız etti. İsveç Dışişleri Bakanı Carl Bildt, "AB'nin daha kapsamlı bir açıklama yapmasına ihtiyaç var" dedi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton, AB adına yaptığı açıklamada darbecileri eleştirmekten kaçınmıştı. Ashton açıklamasında "Umarım yeni yönetim bütünüyle kapsayıcı olur" temennisinde bulunmuştu. Açıklama öncesinde Mısır'da darbeye destek veren muhalefet lideri Muhammed el-Baradai ile telefonda görüşen Ashton'ın bu tavrı, ordunun atadığı yönetimle çalışma iradesi olarak değerlendiriliyor. Böylece Avrupa, Türkiye mevzubahis olduğunda en katı şekilde savunduğu demokratik değerleriyle çelişti. Mısır ordusu yönetime el koyar koymaz bütün demokratik değerleri çiğnedi. Darbe resmen açıklanmadan önce Mısır Temyiz Mahkemesi , Başbakan Hişam Kandil'i komik bir gerekçeyle 1 yıl hapis cezasına çarptırdı. Mahkeme, Başbakan Kandil'i, "devlete ait Nil Pamuk Çırçır Şirketi çalışanları hakkında kanuni hükmü uygulamadığı gerekçesiyle 1 yıl hapis ve görevden men cezasına" çarptırdı. AP?ve NATO?da açıklamalarında 'darbe' demekten kaçındı.

DÜNYA BÖLÜNDÜ
Kınayan da var tebrik eden de
ABD Başkanı Barack Obama, yazılı açıklamasında Mısır'daki durumdan derin endişe duyduklarını belirtti. Obama, "Mısır ordusunu, kapsayıcı ve şeffaf bir süreç üzerinden mümkün olan en kısa zamanda tam otoriteyi tekrar demokratik yollardan seçilmiş bir sivil hükümete geri verme yolunda hızlı ve sorumlu şekilde hareket etmeye, Mursi ve destekçilerine yönelik keyfi tutuklamalardan kaçınmaya çağırıyorum" ifadesini kullandı. BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun, Mısır'da sivil yönetimin bir an önce güçlendirilmesi gerektiğini bildirdi. İngiltere, sorunların çözümlenmesi için askeri müdahale yolunu desteklemediklerini açıkladı. Almanya, acil olarak Mısır'ın anayasal düzenine geri dönmesini istedi. AB dönem başkanlığını bu ay başında üstlenen Litvanya ise Mısır'da taraflara itidal ve şiddetten kaçınma çağrısında bulundu. Suudi Arabistan Kralı Abdullah bin Abdülaziz orduyu tebrik ederek, ordunun yeni devlet başkanı ilan ettiği Adli Mansur'a kutlama mesajı gönderdi. Kendi ülkesinde iç savaş yaşanan Suriye lideri Beşar Esad, devlet gazetesi Thawra'ya verdiği demeçte,"Mısır'da olan şey, siyasal İslam denen şeyin çöküşüdür. Dünyanın her yerinde dini siyasal emellerine alet eden herkesin akıbeti de bu olacaktır" dedi. Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanı Abdullah bin Ziyad Al-Nahyan ise "içinin rahat olduğunu" söyledi. İsrail yorum yapmaktan kaçınmaya devam ediyor. Tunus Nahda Hareketi darbeyi, meşruiyete ve halk iradesine indirilmiş darbe olarak nitelendirdi. Rusya itidal çağrısı yaptı. İsviçre ise, Mısır'daki bütün tarafları krize siyasi bir çözüm bulmaya ve şiddetin daha fazla artmasını önlemeye çağırdı.


Darbe sonrasında kan döküldü, gözler 'kritik cuma'da
Mısır'da darbe sonrasında binlerce Mursi karşıtı, sokaklara dökülerek kutlama yaparken yer yer çatışmalar çıktı. Mursi destekçileri ve karşıtlarının gösterilerinde ölü sayısı 11'e, yaralı sayısı 28'e yükseldi. Mısır Sağlık Bakanlığı, ülke genelinde meydana gelen çatışmalarda 11 kişinin öldüğünü, 512 kişinin yaralandığını açıkladı. İskenderiye'de 4, Mursi Matruh'ta 4, Menya'da 2, başkent Kahire'deki Rabiat'ül Adeviyye Meydanı'nda 1 kişinin açılan ateş sonucu hayatını kaybettiği belirtildi. 123 kişi de gözaltına alındı. Mursi yanlıları bugünkü cuma namazı sonrasında bütün ülkede darbeye karşı gösteri kararı aldı.


ASKERî OPERASYON
Mursi ev hapsinde İhvan lideri tutuklandı
Ordu kuvvetlerinin darbe sonrası Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'yi ev hapsine aldığı ifade ediliyor. Türkiye veya Katar'a gitmediği iddia edilen Mursi'nin tüm ekibi de gözetim altında. Bir ordu yetkilisi, Mursi'ye yasal suçlamada bulunulabileceğini açıkladı. Ordu Müslüman Kardeşler (İhvan) yönetimine de karşı hızlı bir operasyona başladı. İhvan Yürütme Konseyi Rehberi Muhammed Bedi tutuklandı. Hürriyet ve Adalet Partisi (HAP) Başkanı Muhammed Said el-Katatani ve İhvan Başkan Yardımcısı Reşad Beyumi, Kahire'deki Tura cezaevine götürüldü. Gözaltına alınanların sayısının 400'e çıktığı iddia edildi. Ordu, Müslüman Kardeşler'e ait olduğu belirtilen "Mısır 25", "el-Hafız" ve "en-Nur " adlı televizyon kanalların yayınlarını da kesti. İhvan Rehberlik Konseyi Başkan yardımcısı Hayrat Şatır ve konsey üyeleri hakkında yakalama kararı çıkarıldı.


Demokrasi neden hazmedilemedi
Hayrettin TURAN
Darbeler ülkelerin geri kalmışlık göstergesidir. İslam ülkeleri içinde tarihi ve birikimiyle çok önemli bir yere sahip olan Mısır'da üretime dayalı sistem yerine askeri vesayet altında sayısı 22 milyona ulaşan bir memur ağırlıklı sistem var. Yolsuzluklar üzerine kurulu bir ekonomide her yıl 30 milyar dolar birilerinin ceplerine giriyor. Ordu yeni yapılan geçici anayasa ve çıkacak kanunlarla yetki paylaşımını bırakmak istemedi. Mursi döneminden önce diktatörlük döneminden kalan yargıçlar da seçimle gelmiş yetkili bir cumhurbaşkanını kabul etmedi. Mursi hükümetinin İsrail'le iyi geçinememesi de orduya koz verdi.
Mısır darbe sonrası iki kutba ayrıldı
Mısır'da Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'nin askeri bir darbeyle görevden uzaklaştırılması dünya basınında büyük yankı buldu. ABD'nin etkili gazetesi New York Times, "Mursi için, milyonlarca Mısırlı'nın taraflaştığı bir yılın ardından gelen son acı ve aşağılayıcı oldu" ifadelerini kullandı. İngiliz Guardian gazetesi Mursi devrilmesini 'tam bir darbe' olarak açıkladı. İki kutba ayrılmış olan Mısır'ın devrim sonrasındaki en kritik safhalardan biriyle karşı karşıya olduğunu vurguladı. Amerikan Washington Post ise darbeden sonra taraftarlarının Mursi'yi milli lider olarak gördüklerinin altını çizdi.

"TEMERRÜD" DEVREDE
Mısır'dan sonra sıra Tunus'ta mı
Uzun yıllar otoriter yönetimlerin hüküm sürdüğü Tunus ,Libya, Mısır, Gürcistan, Ukrayna, Tayland gibi renk adlarıyla anılan devrimlerle seçilmiş hükümetler sürekli karşı protestolar ve baskılarla yüzyüze kaldı. Mursi'nin yanısıra Ukrayna'da Turuncu devrimle iktidara gelen Yuliya Timoşenko şu anda hapiste, Gürcü Cumhurbaşkanı Saakaşvili protestolarla boğuşuyor. Şimdi ise gözler Arap Baharı'nın başladığı Tunus'ta. Diktatörlüğün yıkılmasından sonra 2011'de seçimle iktidara gelen En Nahda partisine karşı Tunus'ta da Mısırlı muhaliflerle aynı adla kurulan Temerrüd (İsyan) hareketi yeni protestoları körüklemeye çalışıyor. Bu arada Nahda Partisi, Mısır'da ordunun yönetime el koymasını "meşruiyete karşı yapılmış açık bir darbe" olarak nitelendirdi ve Tunus'ta böyle bir durumun sözkonusu olmadığını açıkladı.