Savaşa giden yolun kronolojisi! İran ile ABD-İsrail arasındaki çatışmaların tarihi

İran ile ABD-İsrail hattında son dönemde tırmanan gerilim yerini savaşa ve karşılıklı saldırılara bıraktı. ABD'nin İran'a başlattığı saldırılar sonrası Tahran yönetimi yoğun füze yağmuru ile cevap verdi. Washington'un ağır bombardımanına İsrail uçakları da destek verirken üç ülke arasındaki savaş ile sonuçlanan askeri ve siyasi krizin geçmişi merak konusu oldu. İşte Washinton-Tahran-Tel Aviv hattındaki gerilimin tarihi...

Kaydet

DIŞ HABERLER - Nükleer müzakereler kapsamında masaya oturan ABD ile İran diplomasi trafiğine ara vererek sıcak çatışma durumuna geçti.

ABD-İsrail, İran'a yönelik saldırı başlattı. Başkent Tahran başta olmak üzere İsfahan, Kum ve Kerec gibi kritik şehirler hedef alınırken, İran, saldırılara karşılık İsrail'e onlarca balistik füze ateşledi.

Savaşın kronolojisi: İran ile ABD-İsrail arasındaki çatışmaların tarihi...

İran'ın başkenti Tahran'da yeni patlamalar meydana gelirken, İsrail basını, saldırılarda İranlı üst düzey yöneticilerin hedef alındığı iddia etti.

ABD Başkan Donald Trump, Washington'un İran'da "İran rejiminden kaynaklanan tehditleri ortadan kaldırmayı" amaçlayan "büyük bir muharebe operasyonu" başlattığını söyledi.

Savaşa giden yolun kronolojisi! İran ile ABD arasındaki çatışmaların tarihi

Tahran yönetimi dini lider Ali Hamaney ve Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın sağlık durumlarının iyi olduğunu belirtti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi sadece birkaç üst düzey komutanlarının ölmüş olabileceğini ifade etti.

Orta Doğu'da patlak veren ve ABD üslerinin bulunduğu Körfez ülkelerine de sıçrayan savaş sonrası 3 ülke arasındaki gerilime giden yol nasıl inşa edildi sorusu yeniden gündeme geldi.

İşte El Cezire'den alınan bilgilere göre; ABD ve İsrail'in gerçekleştirdiği saldırılara ve İran'ın sert misillemesine kadar uzanan olayların kronolojisi:

1979- Humeyni 14 yıl sonra sürgünden döndü.

1980 - Irak İran'ı işgal etti.

1981 - ABD rehin krizi sona erdi.

1982 - İsrail Lübnan'ı işgal etti. İran, yeni kurulan Hizbullah'ı finanse etmeye başladı.

1988 - BM müzakerelerinin ardından İran ve Irak arasında ateşkes başladı.

1989 - İran Dini Lideri Humeyni vefat etti.

1990 - İran'daki depremde 40.000 kişi hayatını kaybetti.

2002 - ABD Başkanı Bush, İran'ı "şer ekseni"nin bir parçası olarak adlandırdı.

2003 - İran'daki Bam depreminde 40.000 kişi hayatını kaybetti.

2006 - BM Güvenlik Konseyi, İran'ın hassas nükleer malzeme ve teknoloji ticaretine yaptırımlar uyguladı.

2011 - İran'ın müttefiki Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad, halk ayaklanmasını acımasızca bastırdı.

2012 - İran para birimi, büyük ölçüde uluslararası yaptırımlar nedeniyle değer kaybetti.

2015 - ABD Başkanı Obama ve İngiltere, Fransa, Rusya, Çin ve AB, İran ile nükleer bir anlaşmaya aracılık etti.

2018 - ABD Başkan Trump, ABD'yi nükleer anlaşmadan çekti.

2020 - İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü lideri Kasım Süleymani, Irak'ta ABD insansız hava aracı saldırısında öldürüldü.

2024 - Nisan: İsrail, Şam'daki İran büyükelçiliğini bombaladı.

2024 - Mayıs: İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi helikopter kazasında hayatını kaybetti.

2024 - Temmuz: Hamas lideri İsmail Haniyeh, Tahran'da öldürüldü.

2025

13 Haziran — ABD ve Tahran arasındaki görüşmeler devam ederken İsrail, İran'ın nükleer ve askeri tesislerine büyük hava saldırıları başlattı. İran, saatler içinde İsrail şehirlerine geniş çaplı füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla karşılık verdi.

22 Haziran – ABD, İran'ın Natanz, Fordow ve İsfahan'daki nükleer tesislerine saldırılar düzenledi. Trump, saldırıların Tahran'ın nükleer programını zayıflattığını iddia etti. İranlı yetkililer ise programlarının sekteye uğradığını ancak yok edilmediğini söyledi.

23 Haziran – Misilleme olarak İran, Katar'daki ABD askerlerinin bulunduğu El Udeid hava üssüne füzeler fırlattı. Füzeler etkisiz hale getirildi ve herhangi bir can kaybı bildirilmedi.

24 Haziran – 12 günlük çatışmanın ardından, ABD arabuluculuğuyla İran ve İsrail arasında ateşkes yürürlüğe girdi ve tüm düşmanlıklar sona erdi. İran, savaşta en az 610 vatandaşının öldüğünü söylerken, İsrail kendi tarafında 28 kişinin öldüğünü iddia etti.

2 Temmuz – İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile işbirliğini durduran ve ajans müfettişlerinin ülkenin Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından özel olarak yetkilendirilmedikçe İran'ın nükleer tesislerine erişimini yasaklayan bir yasayı imzaladı.

22 Temmuz – İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, “ciddi ve ağır” hasarlar nedeniyle geçici olarak durdurulmasına rağmen Tahran'ın uranyum zenginleştirme programından vazgeçmeyeceğini söyledi.

12 Ağustos – Devlet medyasına göre, İran polisi İsrail ile yaşanan 12 günlük savaşla bağlantılı olarak 21 bine yakın kişiyi tutukladı.

22 Ağustos – İran, yeniden uygulanacak yaptırım tehdidine rağmen, ay sonuna doğru İngiltere, Fransa ve Almanya ile nükleer görüşmelere yeniden başlama konusunda anlaştı.

28 Ağustos – Üç Avrupa ülkesi, on yıl aradan sonra ilk kez Birleşmiş Milletler'in İran'a yönelik yaptırımlarını yeniden yürürlüğe koyan bir mekanizmayı devreye soktu.

1 Kasım – Umman, hem ABD'yi hem de İran'ı müzakere masasına geri dönmeye çağırdı; İran ise uranyum zenginleştirmeyi durdurmayacağını yineledi.

7 Kasım – Trump, İran'ın Washington'dan Tahran'a uyguladığı ağır yaptırımları kaldırmasını istediğini ve bu konuda görüşmeye hazır olduğunu söyledi.

28 Aralık – İran riyalinin ABD doları karşısında değer kaybetmesinin ardından yükselen fiyatlara karşı Tahran da dahil olmak üzere büyük şehirlerde protestolar patlak verdi.

ÖNERİLEN HABERLER

DÜNYA

Büyük savaş başladı! ABD - İsrail bir olup İran'ı vurdu, Orta Doğu yangın yeri

2026

8 Ocak – Hükümet karşıtı protestoların patlak vermesi ve şehirlerin ötesine yayılması üzerine İran genelinde internet kesildi. Kesinti iki haftadan fazla sürdü.

13 Ocak – Trump, İranlılara "protestolara devam etmeleri" çağrısında bulunarak "yardım yolda" olduğunu ve ABD'nin Tahran'a karşı askeri müdahaleye hazırlanıyor olabileceğini iddia etti. ABD, İran açıklarında askeri varlığını güçlendirmeye başladı.

6 Şubat – İran ve ABD, Umman'ın arabuluculuğuyla Cenevre'de, Tahran'ın nükleer programını sınırlamayı amaçlayan dolaylı nükleer müzakerelere başladı.

17 Şubat – Umman'ın arabuluculuğuyla ABD-İran nükleer görüşmeleri Cenevre'de yeniden başladı.

22 Şubat – Umman, Cenevre'de bir tur daha görüşme yapılacağını doğrulayarak, "olumlu bir ilerleme" olduğunu belirtti ancak önemli farklılıkların devam ettiğini de kabul etti.

26 Şubat – Cenevre'de nükleer görüşmelerin üçüncü turu sona erdi. Arabulucu Umman, "önemli ilerleme" kaydedildiğini ve görüşmelerin bir sonraki hafta Viyana'da yapılacağını söyledi.

27 Şubat – Umman Dışişleri Bakanı, İran'ın mevcut nükleer malzeme stoklarını "mümkün olan en düşük seviyeye" yani işlenmemiş seviyeye indirmeyi kabul ettiğini söyledi. ABD Başkanı Donald Trump ise diplomasiyi tercih ettiğini ancak diplomasinin başarısız olması durumunda "tüm seçeneklerin" mevcut olduğunu belirtti.

28 Şubat – İsrail, Tahran ve çevresindeki bölgeler de dahil olmak üzere İran hedeflerine eşgüdümlü saldırılar düzenledi. İran, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Bahreyn ve Kuveyt de dahil olmak üzere bölge genelinde hava ve füze saldırılarıyla karşılık verdi.

Editör : SEZER DOĞRU

Bizi Takip Edin

YORUMLAR