Son dakika... 2022 Nobel Edebiyat Ödülü'nün sahibi açıklandı

2022 Nobel Ödülleri sahiplerini buluyor... Fizik, Kimya ve Tıp alanlarında ödüle layık görülen bilim insanları geçtiğimiz günlerde açıklandı. Nobel Edebiyat Ödülü'nü ise Fransız yazar Annie Ernaux kazandı.

2022 Nobel Edebiyat Ödülü'nü Fransız yazar Annie Ernaux kazandı. Nobel Ödülleri'ne ait resmi Twitter hesabından yapılan açıklamada, "Edebiyatta 2022 Nobel Ödülü'nü Annie Ernaux kazandı. Ernaux, yazının özgürleştirici gücüne inanıyor." ifadesi kullanıldı. Ayrıca yazarın 'temiz, sade bir dille' eserlerini kaleme aldığı aktarıldı.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'nde düzenlenen basın toplantısında da ödülün, 'kişisel hafızanın köklerini, yabancılaşmalarını ve kolektif kısıtlamalarını ortaya çıkarmadaki cesareti ve klinik duyarlılığı için' Fransız yazara verildiği belirtildi. Ernaux'un, yazılarında cinsiyet, dil ve sınıf açısından güçlü eşitsizliklerin damgasını vurduğu bir hayatı tutarlı bir şekilde ve farklı açılardan incelediği, yazarlığa giden yolunun uzun ve zorlu olduğu belirtildi.

NOBEL EDEBİYAT ÖDÜLÜ

Nobel Edebiyat Ödülü, her yıl edebiyatta seçkin çalışmalara verilen prestijli uluslararası bir ödüldür. 1901 yılından beri Nobel Edebiyat Ödülü önde gelen yazar ve şairlere veriliyor. NobelPrize.org'a göre, ödülü ilk olarak Sully Prudhomme kazandı. 2021'de ise Nobel Edebiyat Ödülü'nü Afrika kıtasının doğusunda Tanzanya'ya bağlı iki adadan oluşan ve özerk yönetilen Zanzibar'da doğan romancı Abdulrazak Gurnah kazanmıştı. Gurnah, 'kültürler ve kıtalar arasındaki uçurumda sömürgeciliğin etkilerine, yanı sıra mültecilerin kaderine kesin ve merhametli şekilde nüfuz etmesi' nedeniyle ödüle layık görülmüştü.

Nobel Edebiyat Ödülü, 1901-2021 yıllarında 114 kez verildi. Toplam 118 kişiye layık görülen ödüllerden 4'ü, 2'şer yazar arasında paylaştırıldı. Nobel Edebiyat Ödülü şimdiye kadar 30 defa İngilizce, 15 defa Fransızca, 14 defa Almanca ve 11 defa da İspanyolca yazan yazarlara verildi. Bu dilleri, 7 ödülle İsveççe, 6'şar ödülle İtalyanca ve Rusça, 5 ödülle Lehçe, 3'er ödülle de Norveççe ve Danca izledi. Yunanca, Japonca ve Çince yazan yazarlar 2'şer defa ödüle layık görüldü. Arapça, Bengalce, Çekçe, Fince, İbranice, Macarca, İzlandaca, Oksitanca, Portekizce, Sırpça-Hırvatça, Yiddiş ve Türkçe yazan yazarlar da birer defa ödül kazandı. 2006'da Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan Orhan Pamuk, Nobel alan ilk Türk yazar olmuştu.

ANNIE ERNAUX KİMDİR?

Annie Ernaux 1940'ta doğdu ve ailesinin bir bakkal ve kafeye sahip olduğu Normandiya'daki küçük Yvetot kasabasında büyüdü. 'Yoksul ama hırslı' bir çocukluk geçiren Ernaux, yazılarında, cinsiyet, dil ve sınıf açısından güçlü eşitsizliklerin damgasını vurduğu bir yaşamı tutarlı bir şekilde ve farklı açılardan inceledi. 'Kurgu perdesini yırtma hırsı' Ernaux'u geçmişin metodik bir yeniden inşasına değil, aynı zamanda tamamen dış olayları kaydeden bir günlük formunda 'ham' bir nesir yazma girişimine de götürdü. Yazmanın politik bir eylem olduğunu ve toplumsal eşitsizliğe insanların gözlerini açtığını söyleyen Ernaux, bu amaçla dili, hayal gücünün perdelerini yırtmak için kendi deyimiyle bir 'bıçak' olarak kullandı.

Ernaux'a uluslararası bir ün ve bir sürü takipçi ve edebi öğrenci kazandıran en iddialı eseri, Les annees (The Years) oldu. Bu eseri, 'ilk kolektif otobiyografi' olarak anıldı. Yazının özgürleştirici gücüne inanan Annie Ernaux'un çalışmaları, utanç, aşağılanma, kıskançlık veya kim olduğunuzu görememe gibi sınıf deneyiminin ıstırabını açığa vuruyor.