Trump 1980 tuzağına mı düştü? ABD Basını deşifre etti: İran yeni kozunu devreye soktu

Devrim Muhafızları İran’ın 1980’lerdeki Tanker Savaşı stratejisini yeniden devreye sokuyor. ABD basınına göre Trump yönetiminin önünde sadece iki yol kaldı. Reagan döneminin kanlı derslerini unutmayan Trump, gemileri doğrudan ateş hattına sokmakla boğazı tamamen kaybetmek arasında tarihsel bir kararın eşiğinde.

Wall Street Journal (WSJ) tarafından yapılan kapsamlı analize göre; Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nda küresel ticareti felç etmek için 40 yıl önceki stratejisini modernize ederek sahaya sürdü.

1980'lerde füzeler ve mayınlarla yürütülen "Tanker Savaşı", bugün gelişmiş İHA ordularıyla birleşerek Başkan Trump yönetimini zorlu bir iklimin içine itti.

KIRK YILLIK STRATEJİ

Emekli diplomat Tom Duffy'ye göre, İran’ın stratejisi son 50 yıldır değişmedi. "Maliyet dayatma" olarak adlandırılan taktikleri bölge sularının kontrolünü ele geçirmek için tasarlanmış bir yıpratma savaşı anlamına gelmekte. 1980'lerde rejim henüz gençken kullanılan sürat tekneleri ve deniz mayınları, bugün Rusya ve Çin ile kurulan ittifaklar ve sofistike saldırı dronlarıyla destekleniyor.

TRUMP ABLUKASINA DİRENÇ

Başkan Trump'ın Pazartesi günü gemileri korumaya yönelik başlattığı girişim, bölgede tansiyonu düşürmek yerine yeni saldırıların fitilini ateşledi.

"ABD-İran ateşkesinin ardından sağlanan bir aylık sükunet, İran'ın ticari gemilere yönelik yeni tacizleriyle sona erdi. " diyen ABD basını İran Devrim Muhafızları'nın son iki ayda 25'ten fazla ticari gemiye ateş açarak ve ikisini ele geçirerek stratejik su yolunu fiilen kapattığını yazdı.

1980'LERDEN BUGÜNE NE DEĞİŞTİ?

Kırk yıl önce Hürmüz Boğazı'nın sığ sularında füzeler, ilkel deniz mayınları ve sürat tekneleriyle yürütülen Tanker Savaşı, bugün yerini çok daha tehlikeli bir teknolojiye bıraktı. WSJ analizine göre, günümüzdeki krizde ana silah unsuru artık sadece deniz yüzeyinde değil, gökyüzünde hakimiyet kuran saldırı İHA'ları ve akıllı mayın sistemlerinden oluşuyor. 1980’li yıllarda 600 gemilik dev bir filoya sahip olan ve bölgeye tek kalemde 30 savaş gemisi sevk edebilen ABD Donanması, bugün fırkateynlerini kaybetmiş ve hacmi yarı yarıya küçülmüş bir güç olarak sahada yer alıyor.

İZOLE BİR REJİMDEN KÜRESEL İTTİFAKLARA

İran’ın 1980’lerdeki durumu ile bugünkü pozisyonu arasındaki uçurum, askeri teknolojiden çok daha öteye geçiyor. Kırk yıl önce yeni kurulmuş ve dünyadan izole edilmiş bir rejim olarak hayatta kalma mücadelesi veren Tahran, 2026 krizinde arkasına Rusya ve Çin gibi devlerin desteğini almış, küresel ittifakların merkezinde bir güç olarak durmakta.

Ronald Reagan döneminde uygulanan Earnest Will Operasyonu’ndaki gibi gemilere doğrudan refakat etme stratejisi, bugün yerini "uzaktan müdahale" ve riskleri minimize etmeye dayalı bir "askeri gözetim" modeline bırakmış durumda.

1987 DERSİ

Gemilere doğrudan koruma sağlama tartışmaları bugün Trump yönetiminin en hassas olduğu konuların başında geliyor. 1987 yılında Başkan Reagan’ın Kuveyt tankerlerine Amerikan bayrağı çekerek başlattığı doğrudan koruma operasyonu, daha ilk günlerinde bir ABD gemisinin mayına çarpmasıyla büyük bir itibar kaybına yol açmıştı.

Tarihin kanlı dersini unutmayan bugünkü yönetim, gemileri doğrudan İran’ın ateş hattına sokmak yerine "güvenli rota paylaşımı" gibi daha temkinli ve teknoloji odaklı bir yol izliyor. 1988’de bir mayın saldırısı sonrası başlatılan ve İran petrol platformlarının imhasıyla sonuçlanan Praying Mantis Operasyonu gibi sert askeri karşılıklar, bugün yerini İran limanlarına giden trafiği durdurarak Tahran’ı ekonomik olarak boğma çabasına bıraktı.

Analistlerin üzerinde birleştiği en kritik nokta ise İran’ın bu kez niyetinin sadece petrol fiyatlarını yukarı çekmek olmadığı gerçeği olarak beliriyor. 1980'lerde bölgesel bir hakimiyet savaşı veren Tahran, bugün İHA’ların sunduğu ucuz ve etkili saldırı gücünü kullanarak küresel ekonomiye maksimum zararı vermeyi amaçlıyor.

TRUMP’IN BÜYÜK İKİLEMİ: HAVA SALDIRISI MI, DİPLOMASİ Mİ?

ABD’li yetkililere göre Trump, şu an iki zıt strateji arasında bir karar verme eşiğinde:

Nükleer taviz vermeyen ve provokasyonlarını artıran Tahran’ı yeni bir hava saldırısı ile ağır şekilde cezalandırabilir. Ya da ABD'yi Orta Doğu bataklığının daha derinlerine çekecek bir tırmanıştan kaçınarak müzakere masasını koruyabilir.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), "CENTCOM güçleri, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemiler için seyrüsefer özgürlüğünü yeniden sağlamak amacıyla Özgürlük Projesi (Project Freedom) girişimine destek vermeye başlayacak. Başkanın talimatıyla yürütülen bu görev, uluslararası ticaret açısından kritik olan bu koridordan serbestçe geçmek isteyen ticari gemilere destek sağlayacak. Project Freedom’a ABD askerî desteği; güdümlü füze destroyerleri, 100’den fazla kara ve deniz konuşlu hava aracı, insansız platformlar ve 15.000 personeli kapsayacak.” demişti.

ÇİN ZİRVESİ BEKLENİYOR

Hürmüz Boğazı'ndaki kriz, önümüzdeki hafta Çin lideri Xi Jinping ile yapılacak kritik zirvenin de ana gündem maddesi haline geldi. Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin’i Tahran üzerindeki nüfuzunu kullanmaya ve diplomasiye davet ederken, Pekin’in ABD yaptırımlarına uymama kararı Washington’un elini zorlaştırıyor.